text
stringlengths 201
72k
| id
stringlengths 8
14
| wikiname
stringclasses 1
value | page_id
int64 7
5.98M
| title
stringlengths 1
210
| url
stringlengths 31
380
| date_modified
stringdate 2009-06-23 12:22:56
2025-08-21 00:30:01
| in_language
stringclasses 1
value | wikidata_id
stringlengths 0
10
⌀ | bytes_html
int64 1.82k
2.6M
| wikitext
stringlengths 119
181k
| version
int64 17.3M
69.8M
| infoboxes
stringlengths 2
23.5k
| has_math
bool 2
classes |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
# City-Pier-City Loop 1996
De 22e editie van de City-Pier-City Loop vond plaats op zondag 31 maart 1996.
Winnaar bij de mannen werd de Keniaan Thomas Osano in 1:02.03. Op de finish had hij slechts één seconde voorsprong op de Italiaan Graziano Calvaresi. De Tanzaniaan Niima Tuluway maakte het podium compleet met een finishtijd van 1:02.10. Bij de vrouwen besliste de Estische Jane Salumäe de wedstrijd in haar voordeel door als eerste te finishen in 1:11.38.
## Uitslagen
### Mannen
| rang | naam | land | tijd |
| ------ | ------------------- | ---- | ------- |
| Goud | Thomas Osano | KEN | 1:02.03 |
| Zilver | Graziano Calvaresi | ITA | 1:02.04 |
| Brons | Niima Tuluway | TAN | 1:02.10 |
| 4 | Marco Gielen | NED | 1:02.36 |
| 5 | Bigboy Goromonzi | ZIM | 1:02.42 |
| 6 | Ian Hudspith | ENG | 1:02.53 |
| 7 | Tekeye Gebrselassie | ETH | 1:02.54 |
| 8 | Jacob Losian | KEN | 1:02.56 |
| 9 | Chaham El Maati | MAR | 1:02.57 |
| 10 | Jacek Kasprzyk | POL | 1:03.21 |
| 11 | Mohammed Baket | PLE | 1:03.34 |
| 12 | Emerson Iser-Bem | BRA | 1:03.55 |
| 13 | Severino Bernardini | ITA | 1:04.06 |
| 14 | Ronny Ligneel | BEL | 1:04.07 |
| 15 | Steven Brooks | ENG | 1:04.08 |
| 16 | Barry Royden | ENG | 1:04.09 |
| 17 | Elias Rodrigues | BRA | 1:04.16 |
| 18 | René Godlieb | NED | 1:04.19 |
### Vrouwen
| rang | naam | land | tijd |
| ------ | --------------------- | ---- | ------- |
| Goud | Jane Salumäe | EST | 1:11.38 |
| Zilver | Natalia Galushko | BLR | 1:12.21 |
| Brons | Simona Staicu | ROU | 1:12.42 |
| 4 | Linda Milo | BEL | 1:12.43 |
| 5 | Anne van Schuppen | NED | 1:13.24 |
| 6 | Tuija Toivonen | FIN | 1:13.35 |
| 7 | Tatyana Polovinskaya | UKR | 1:14.02 |
| 8 | Natalya Sorokivaskaya | KAZ | 1:14.31 |
| 9 | Daisy Hombergen | NED | 1:14.41 |
| 10 | Mieke Pullen | NED | 1:16.40 |
| 11 | Kristijna Loonen | NED | 1:17.16 |
| 12 | Elzbieta Jarosz | POL | 1:17.38 |
| 13 | Helle Vullings | NED | 1:18.20 |
1975 ·
1976 ·
1977 ·
1978 ·
1979 ·
1980 ·
1981 ·
1982 ·
1983 ·
1984 ·
1985 ·
1986 ·
1987 ·
1988 ·
1989 ·
1990 ·
1991 ·
1992 ·
1993 ·
1994 ·
1995 ·
1996 ·
1997 ·
1998 ·
1999 ·
2000 ·
2001 ·
2002 ·
2003 ·
2004 ·
2005 ·
2006 ·
2007 ·
2008 ·
2009 ·
2010 ·
2011 ·
2012 ·
2013 ·
2014 ·
2015 ·
2016 ·
2017 ·
2018 ·
2019 (afgelast) ·
2020 ·
2021 (afgelast) ·
2022 ·
2023 ·
2024
|
nlwiki/4454994
|
nlwiki
| 4,454,994
|
City-Pier-City Loop 1996
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/City-Pier-City_Loop_1996
|
2019-02-27T22:51:35Z
|
nl
|
Q22893975
| 65,997
|
De 22e editie van de '''[[City-Pier-City Loop]]''' vond plaats op zondag 31 maart 1996.
Winnaar bij de mannen werd de [[Kenia]]an [[Thomas Osano]] in 1:02.03. Op de finish had hij slechts één seconde voorsprong op de [[Italië|Italiaan]] [[Graziano Calvaresi]]. De [[Tanzania]]an [[Niima Tuluway]] maakte het podium compleet met een finishtijd van 1:02.10. Bij de vrouwen besliste de [[Estland|Estische]] [[Jane Salumäe]] de wedstrijd in haar voordeel door als eerste te finishen in 1:11.38.
== Uitslagen ==
=== Mannen ===
{| class="wikitable"
!width=30|rang
!width=300|naam
!width=100|land
!width=75|tijd
|- bgcolor="#F7F6A8"
|align=center| {{goud}} || [[Thomas Osano]] || {{KEN}} || align="right"|1:02.03
|- bgcolor="#DCE5E5"
|align=center| {{zilver}} || [[Graziano Calvaresi]] || {{ITA}} || align="right"|1:02.04
|- bgcolor="#FFDAB9"
|align=center| {{brons}} || [[Niima Tuluway]] || {{TAN}} || align="right"|1:02.10
|-
|align=center| 4 || [[Marco Gielen]] || {{NED}} || align="right"|1:02.36
|-
|align=center| 5 || [[Bigboy Goromonzi]] || {{ZIM}} || align="right"|1:02.42
|-
|align=center| 6 || [[Ian Hudspith]] || {{ENG}} || align="right"|1:02.53
|-
|align=center| 7 || [[Tekeye Gebrselassie]] || {{ETH}} || align="right"|1:02.54
|-
|align=center| 8 || [[Jacob Losian]] || {{KEN}} || align="right"|1:02.56
|-
|align=center| 9 || [[Chaham El Maati]] || {{MAR}} || align="right"|1:02.57
|-
|align=center| 10 || [[Jacek Kasprzyk]] || {{POL}} || align="right"|1:03.21
|-
|align=center| 11 || [[Mohammed Baket]] || {{PLE}} || align="right"|1:03.34
|-
|align=center| 12 || [[Emerson Iser-Bem]] || {{BRA}} || align="right"|1:03.55
|-
|align=center| 13 || [[Severino Bernardini]] || {{ITA}} || align="right"|1:04.06
|-
|align=center| 14 || [[Ronny Ligneel]] || {{BEL}} || align="right"|1:04.07
|-
|align=center| 15 || [[Steven Brooks]] || {{ENG}} || align="right"|1:04.08
|-
|align=center| 16 || [[Barry Royden]] || {{ENG}} || align="right"|1:04.09
|-
|align=center| 17 || [[Elias Rodrigues]] || {{BRA}} || align="right"|1:04.16
|-
|align=center| 18 || [[René Godlieb]] || {{NED}} || align="right"|1:04.19
|}
=== Vrouwen ===
{| class="wikitable"
!width=30|rang
!width=300|naam
!width=100|land
!width=75|tijd
|- bgcolor="#F7F6A8"
|align=center| {{goud}} || [[Jane Salumäe]] || {{EST}} || align="right"|1:11.38
|- bgcolor="#DCE5E5"
|align=center| {{zilver}} || [[Natalia Galushko]] || {{BLR}} || align="right"|1:12.21
|- bgcolor="#FFDAB9"
|align=center| {{brons}} || [[Simona Staicu]] || {{ROM}} || align="right"|1:12.42
|-
|align=center| 4 || [[Linda Milo]] || {{BEL}} || align="right"|1:12.43
|-
|align=center| 5 || [[Anne van Schuppen]] || {{NED}} || align="right"|1:13.24
|-
|align=center| 6 || [[Tuija Toivonen]] || {{FIN}} || align="right"|1:13.35
|-
|align=center| 7 || [[Tatyana Polovinskaya]] || {{UKR}} || align="right"|1:14.02
|-
|align=center| 8 || [[Natalya Sorokivaskaya]] || {{KAZ}} || align="right"|1:14.31
|-
|align=center| 9 || [[Daisy Hombergen]] || {{NED}} || align="right"|1:14.41
|-
|align=center| 10 || [[Mieke Pullen]] || {{NED}} || align="right"|1:16.40
|-
|align=center| 11 || [[Kristijna Loonen]] || {{NED}} || align="right"|1:17.16
|-
|align=center| 12 || [[Elzbieta Jarosz]] || {{POL}} || align="right"|1:17.38
|-
|align=center| 13 || [[Helle Vullings]] || {{NED}} || align="right"|1:18.20
|}
{{Appendix|2=
* {{en}}[https://more.arrs.run/race/697 Info op more.arrs.run]
----
{{References}}
}}
{{Navigatie City-Pier-City Loop}}
[[Categorie:Atletiek in 1996]]
[[Categorie:City-Pier-City Loop]]
| 53,294,119
|
[]
| false
|
# De Kalverendans en De Hopsack
De Kalverendans en De Hopsack, ook bekend onder de naam De Witte Lelie, is de naam van het pand aan de Hinthamerstraat 183. Het pand is een rijksmonument onder monumentnummer 522467. Tijdens de retorsieperiode was het pand een van de vele schuilkerken in 's-Hertogenbosch.
Het herenhuis is gelegen aan de zuidzijde van de Hinthamerstraat in de Binnenstad van de stad. Het pand is oorspronkelijk gebouwd en verdeeld in twee aparte woningen. Later, omstreeks 1880 werden deze huizen samengevoegd tot een woonhuis.
|
nlwiki/2825040
|
nlwiki
| 2,825,040
|
De Kalverendans en De Hopsack
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Kalverendans_en_De_Hopsack
|
2022-03-20T17:33:59Z
|
nl
|
Q2057731
| 6,679
|
[[Bestand:'s-Hertogenbosch Rijksmonument 522467 Hinthamerstraat 183.JPG|thumb|250px|De Kalverendans en De Hopsack]]
'''De Kalverendans en De Hopsack''', ook bekend onder de naam '''De Witte Lelie''', is de naam van het pand aan de [[Hinthamerstraat|Hinthamerstraat 183]]. Het pand is een [[rijksmonument]] onder monumentnummer 522467. Tijdens de [[retorsieperiode]] was het pand een van de vele [[schuilkerk]]en in [['s-Hertogenbosch]].
Het herenhuis is gelegen aan de zuidzijde van de Hinthamerstraat in de [[Binnenstad ('s-Hertogenbosch)|Binnenstad]] van de stad. Het pand is oorspronkelijk gebouwd en verdeeld in twee aparte woningen. Later, omstreeks [[1880]] werden deze huizen samengevoegd tot een woonhuis.
{{coor title dms|51|41|17.9|N|5|18|45.68|E|scale:1563_region:NL}}
{{DEFAULTSORT:Kalverendans}}
[[Categorie:Rijksmonument in 's-Hertogenbosch]]
[[Categorie:Woning in 's-Hertogenbosch]]
| 61,347,772
|
[]
| false
|
# Cleveland Stokers
Cleveland Stokers was een Amerikaanse voetbalclub uit Cleveland, Ohio.
## Geschiedenis
In 1967 werd de United Soccer Association (USA) opgericht, een nieuwe voetbalbond die een professionele competitie organiseerde. De USA wilde de competitie starten in 1968, maar nadat nog een andere bond, NPSL, ontstond die al in 1967 een competitie organiseerde startte ook de USA in 1967 met een competitie. Omdat de bond geen spelers had werd besloten om teams te importeren van competities uit Europa en Zuid-Amerika, die net afgelopen waren en dus een zomercompetitie konden spelen in de Verenigde Staten. Stoke City, een Engelse voetbalclub, kwam naar Cleveland.
In december 1967 verenigde de USA zich met de NPSL en werd zo de North American Soccer League, die tot 1984 bestond. Dit keer waren het echter niet de spelers van Stoke City die voor de club voetbalden. Na één seizoen daar werd de club ontbonden.
## Seizoen per seizoen
| Jaar | League | W | V | G | Ptn | Reg. Seizoen | Playoffs | |
| ---- | ------ | -- | - | -- | --- | --------------------- | ------------------------------ | ----- |
| 1967 | USA | 5 | 3 | 4 | 14 | 2de, Eastern Division | Niet gekwalificeerd | 6.567 |
| 1968 | NASL | 14 | 7 | 11 | 175 | 1ste, Lakes Division | Verloor play-off van (Atlanta) | 4.305 |
|
nlwiki/1670665
|
nlwiki
| 1,670,665
|
Cleveland Stokers
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Cleveland_Stokers
|
2021-07-16T10:24:40Z
|
nl
|
Q1134121
| 18,655
|
{{Infobox voetbalclub
| clubnaam = Cleveland Stokers
| volledigenaam = Cleveland Stokers
| bijnaam =
| opgericht = [[1967]]
| opgeheven = [[1968]]
| stadion = [[Cleveland Stadium]]
| capaciteit = 78.000
| voorzitter =
| trainer =
| competitie = [[United Soccer Association]] (1967) <br />[[North American Soccer League (1968–84)|North American Soccer League]] (1968)
| pattern_b1 =_thinstripesonwhite
| pattern_la1 =_pinstripesonwhite
| pattern_ra1 =_pinstripesonwhite
| leftarm1 = FF0000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_b2 =_redstripes2
| pattern_la2 =_red_stripes
| pattern_ra2 =_red_stripes
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = 000000
| socks2 = FFFFFF
}}
'''Cleveland Stokers''' was een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[voetbal]]club uit [[Cleveland (Ohio)|Cleveland]], [[Ohio (staat)|Ohio]].
==Geschiedenis==
In 1967 werd de United Soccer Association (USA) opgericht, een nieuwe voetbalbond die een professionele competitie organiseerde. De USA wilde de competitie starten in 1968, maar nadat nog een andere bond, NPSL, ontstond die al in 1967 een competitie organiseerde startte ook de USA in 1967 met een competitie. Omdat de bond geen spelers had werd besloten om teams te importeren van competities uit Europa en Zuid-Amerika, die net afgelopen waren en dus een zomercompetitie konden spelen in de Verenigde Staten. [[Stoke City]], een Engelse voetbalclub, kwam naar Cleveland.
In december 1967 verenigde de USA zich met de NPSL en werd zo de [[North American Soccer League (1968–84)|North American Soccer League]], die tot 1984 bestond. Dit keer waren het echter niet de spelers van Stoke City die voor de club voetbalden. Na één seizoen daar werd de club ontbonden.
==Seizoen per seizoen==
{| class="wikitable"
!Jaar
!League
!W
!V
!G
!Ptn
!Reg. Seizoen
!Playoffs
|-
|1967
|USA
|5
|3
|4
|14
|2de, Eastern Division
|''Niet gekwalificeerd''
|6.567
|-
|1968
|NASL
|14
|7
|11
|175
|bgcolor="B3B7FF"|1ste, Lakes Division
|Verloor play-off van ([[Atlanta Chiefs|Atlanta]])
|4.305
|}
[[Categorie:Amerikaanse voetbalclub]]
[[Categorie:Sport in Cleveland]]
| 59,512,227
|
[{"title": "Cleveland Stokers", "data": {"Naam": "Cleveland Stokers", "Opgericht": "1967", "Opgeheven": "1968", "Stadion": "Cleveland Stadium", "Capaciteit": "78.000", "Competitie": "United Soccer Association (1967) \u00b7 North American Soccer League (1968)", "Thuis": "Uit", "Portaal": "Voetbal"}}]
| false
|
# NE 81
De NE 81, ook wel Nichtbundeseigenen Eisenbahnen genoemd, is een dieseltreinstel voor het regionaal personenvervoer.
## Geschiedenis
De trein werd tussen 1979 en 1980 door een samenwerking tussen Orenstein & Koppel en Waggon-Union als een vierassige motorwagen geschikt voor eenmansbediening. Deze motorwagen was ook geschikt om een of meer personenwagens of goederenwagens mee te kunnen nemen. Ook werden er bijwagens en wagens met stuurstand gebouwd.
## Afgeleverd
Dit type trein wordt/werd gebruikt door de onderstaande bedrijven:
| Serie | Afbeelding | Vervoerder | In dienst gesteld | Aantal | Aantal rijtuigen | Aandrijving |
| ----- | ---------- | --------------- | ----------------- | -------------------------------- | ---------------- | ---------------- |
| NE 81 | | AVG | 1981 | 2 x VT | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | BOB | 1993, 1994 | 3 x VT | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | HzL | 1993, 1994 | 3 x VT + 1 x VS, 3 x VT (ex BOB) | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | KVG | 1981, 1985 | 2 x VT en 2 x VS | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | NOB ex WEG | 1981 | 1 x VT | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | RAG | 1981. 1985 | 2 x VT en 2 x VS | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | SWEG | 1981 | 8 x VT en 9 x VS/VB | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | WestFrankenBahn | 1981, 1985 | 2 x VT en 2 x VS | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | Wieslauftalbahn | 1994 | 1 + 2 x VT en 2 x VS | 1 | dieselmechanisch |
| NE 81 | | WEG | 1981 | 7 x VT en 3 x VS | 1 | dieselmechanisch |
|
nlwiki/1759611
|
nlwiki
| 1,759,611
|
NE 81
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/NE_81
|
2025-03-11T07:58:18Z
|
nl
|
Q1213618
| 24,841
|
{{Infobox treinstel
| titel = NE 81
| afbeelding = WU VT-411.JPG
| onderschrift = [[NOB VT 411|VT 411]] van de [[Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft|WEG]] in 1981 tijdens de Messe te [[Hannover (stad)|Hannover]]
| aantal = 25 x VT, 14 x VS, 5 x VB <br /> [[NE_81#Afgeleverd|zie tekst]]
| nummering =
| fabrikant = [[Düwag]], [[Waggon Union]] (WU) <br /> overgenomen door [[Adtranz]]
| indienst = sinds 1981
| uitdienst =
}}
De '''NE 81''', ook wel ''Nichtbundeseigenen Eisenbahnen'' genoemd, is een [[dieseltreinstel]] voor het regionaal personenvervoer.
== Geschiedenis ==
De trein werd tussen 1979 en 1980 door een samenwerking tussen [[Orenstein & Koppel]] en [[Waggon Union|Waggon-Union]] als een vierassige motorwagen geschikt voor eenmansbediening. Deze motorwagen was ook geschikt om een of meer personenwagens of goederenwagens mee te kunnen nemen. Ook werden er bijwagens en wagens met stuurstand gebouwd.
== Afgeleverd ==
Dit type trein wordt/werd gebruikt door de onderstaande bedrijven:
{| class="wikitable sortable"
!align="left" width=150px|Serie
!align="center"|Afbeelding
!align="left"|Vervoerder
!align="left"|In dienst gesteld
!align="left"|Aantal
!align="left"|Aantal rijtuigen
!align="left"|Aandrijving
|- valign=top
| [[AVG VT 400|NE 81]]
| [[Bestand:AVG-NE81.jpg|160px]]
| [[Albtal-Verkehrs-Gesellschaft|AVG]]
| 1981
| 2 x VT
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[BOB VT 60|NE 81]]
| [[Bestand:BOB NE81.JPG|160px]]
| [[Bodensee-Oberschwaben-Bahn|BOB]]
| 1993, 1994
| 3 x VT
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[HzL VT 40|NE 81]]
| [[Bestand:BOB NE81.JPG|160px]]
| [[Hohenzollerische Landesbahn|HzL]]
| 1993, 1994
| 3 x VT + 1 x VS, <br /> 3 x VT (ex [[BOB VT 60|BOB]])
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[KVG NE 81|NE 81]]
| [[Bestand:SWEG-NE81.jpg|160px]]
| [[Kahlgrund Verkehrs-GmbH|KVG]]
| 1981, 1985
| 2 x VT en 2 x VS
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[NOB VT 411|NE 81]]
| [[Bestand:NOBlok002.jpg|160px]]
| [[Nord-Ostsee-Bahn|NOB]] <br /> ''ex'' [[Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft|WEG]]
| 1981
| 1 x VT
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[RAG VT 120|NE 81]]
| [[Bestand:RAG VT 02.jpg|160px]]
| [[Regentalbahn|RAG]]
| 1981. 1985
| 2 x VT en 2 x VS
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[SWEG VT 120|NE 81]]
| [[Bestand:SWEG-NE81.jpg|160px]]
| [[Südwestdeutsche Verkehrs AG|SWEG]]
| 1981
| 8 x VT en 9 x VS/VB
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[Baureihe 626|NE 81]]
| [[Bestand:SWEG-NE81.jpg|160px]]
| [[WestFrankenBahn]]
| 1981, 1985
| 2 x VT en 2 x VS
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[WB NE 81|NE 81]]
| [[Bestand:SWEG-NE81.jpg|160px]]
| [[Wieslauftalbahn]]
| 1994
| 1 + 2 x VT en 2 x VS
| 1
| dieselmechanisch
|- valign=top
| [[WEG NE 81|NE 81]]
| [[Bestand:WEG VT420.JPG|160px]]
| [[Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft|WEG]]
| 1981
| 7 x VT en 3 x VS
| 1
| dieselmechanisch
|}
== Literatuur ==
* ''Dokumentation über Eisenbahnfahrzeuge''. Glasrs Annalen – Georg Siemens Verlagsbuchhandlung, Berlin.
* ''Spoorwegen; diverse jaargangen''. Gerrit Nieuwenhuis, Richard Latten. Uitgeverij de Alk BV, Alkmaar.
==Zie ook==
* [[Lijst van Duitse spoorwegondernemingen]]
==Externe links==
* {{de}} [http://www.privat-bahn.de/NE81.html NE 81 bij privat-bahn.de]
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=NE 81}}
}}
{{Commonscat|NE 81|NE 81}}
[[Categorie:Duits treinstel]]
[[Categorie:Treinstel van WU|NE 81]]
[[Categorie:Treinstel van Adtranz|NE 81]]
| 69,016,559
|
[{"title": "NE 81", "data": {"Aantal": "25 x VT, 14 x VS, 5 x VB \u00b7 zie tekst", "Fabrikant": "D\u00fcwag, Waggon Union (WU) \u00b7 overgenomen door Adtranz", "In dienst": "sinds 1981", "Portaal": "Verkeer & Vervoer"}}]
| false
|
# Hondstongen
De Hondstongen (Cynoglossidae) zijn een familie in de orde van de Platvissen (Pleuronectiformes). Zij worden aangetroffen in tropisch en gematigd water, hoofdzakelijk in ondiepe wateren en estuaria, hoewel een paar soorten op diepzeebodems worden gevonden, en enkele in rivieren. Sommige soorten zijn waargenomen rondom vijvers van zwavel die ontstaan op sommige plaatsen op de oceaanbodem waar zwavel uit de bodem opwelt. Wetenschappers kunnen nog niet verklaren welk mechanisme de vissen in staat stelt om onder zulke vijandige omstandigheden te gedijen.
## Lijst van onderfamilies, geslachten en soorten
- Onderfamilie Cynoglossinae
- Geslacht Cynoglossus Hamilton, 1822
- Geslacht Paraplagusia Bleeker, 1865
- Onderfamilie Symphurinae
- Geslacht Symphurus Rafinesque, 1810
|
nlwiki/1140700
|
nlwiki
| 1,140,700
|
Hondstongen
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hondstongen
|
2024-03-21T05:13:28Z
|
nl
|
Q1136219
| 16,489
|
{{Taxobox straalvinnige
| naam = Hondstongen (Cynoglossidae)
| afbeelding = Symphurus pusillus.jpg
| afbeeldingtekst = ''Symphurus pusillus''
| onderklasse = [[Neopterygii]] (Nieuwvinnigen)
| infraklasse = [[Beenvissen|Teleostei]] (Beenvissen)
| superorde = [[Stekelvinnigen|Acanthopterygii]] (Stekelvinnigen)
| orde = [[Platvissen|Pleuronectiformes]] (Platvissen)
| onderorde = [[Pleuronectoidei]]
| superfamilie =
| taxon = [[Familie (biologie)|Familie]]
| w-naam = Cynoglossidae
| auteur = Jordan, 1888
| worms = 125578
}}
De '''Hondstongen''' ('''Cynoglossidae''') zijn een [[Familie (biologie)|familie]] in de [[Orde (biologie)|orde]] van de [[Platvissen]] (Pleuronectiformes). Zij worden aangetroffen in tropisch en gematigd water, hoofdzakelijk in ondiepe wateren en estuaria, hoewel een paar soorten op diepzeebodems worden gevonden, en enkele in rivieren. Sommige soorten zijn waargenomen rondom vijvers van zwavel die ontstaan op sommige plaatsen op de oceaanbodem waar zwavel uit de bodem opwelt. Wetenschappers kunnen nog niet verklaren welk mechanisme de vissen in staat stelt om onder zulke vijandige omstandigheden te gedijen.
== Lijst van onderfamilies, geslachten en soorten ==
* Onderfamilie ''[[Cynoglossinae]]''
** Geslacht ''[[Cynoglossus]]'' <small>Hamilton, 1822</small>
** Geslacht ''[[Paraplagusia]]'' <small>Bleeker, 1865</small>
* Onderfamilie ''[[Symphurinae]]''
** Geslacht ''[[Symphurus]]'' <small>Rafinesque, 1810</small>
== Referenties ==
* {{en}} [[FishBase]]: [http://www.fishbase.org/Summary/FamilySummary.php?ID=442 famille Cynoglossidae] ([http://www.fishbase.org/identification/specieslist.php?areacode=&famcode=442 + lijst van soorten])
* {{fr}} ITIS: [https://www.cbif.gc.ca/pls/itisca/next?taxa=&p_format=&p_ifx=&p_lang=fr&v_tsn=173060 Cynoglossidae]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot}} ({{en}}[http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=173060 +version])
* {{en}} Animal Diversity Web: [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Cynoglossidae.html Cynoglossidae]
* {{en}} [[NCBI]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy Taxonomy]: [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?lin=s&p=has_linkout&id=30947 Cynoglossidae]
[[Categorie:Hondstongen| ]]
| 67,235,561
|
[{"title": "Hondstongen (Cynoglossidae)", "data": {"Rijk": "Animalia (Dieren)", "Stam": "Chordata (Chordadieren)", "Superklasse": "Osteichthyes (Beenvisachtigen)", "Klasse": "Actinopterygii (Straalvinnigen)", "Onderklasse": "Neopterygii (Nieuwvinnigen)", "Infraklasse": "Teleostei (Beenvissen)", "Superorde": "Acanthopterygii (Stekelvinnigen)", "Orde": "Pleuronectiformes (Platvissen)", "Onderorde": "Pleuronectoidei"}}, {"title": "Familie", "data": {"Portaal": "Biologie \u00b7 Vissen"}}]
| false
|
# Ciska Peters
Ciska Peters (Nijmegen, 1 juni 1945) is een Nederlands zangeres.
## Loopbaan
Peters' muzikale carrière begon in 1962 met het winnen van de Grote Prijs van Radio Luxemburg. Kort daarna tekende ze een contract met productiemaatschappij MMP van Max Woiski (gedistribueerd door CNR Records). Haar eerste singles Wie weet en Niemand zal mijn tranen zien werden meteen hitparadesuccessen. In 1963 nodigde Willem Duys haar uit voor de Nederlandse ploeg voor het Songfestival in Knokke.
Op 6 juni 1964 haalde Ben Essing The Beatles naar Nederland voor een middag- en avondshow in de veilinghallen in Blokker. In het voorprogramma stonden de Torero's samen met onder andere The Hot Jumpers, The Fancy Five (een Gooise band met Dick Bakker op orgel), Don Mercedes, Ciska Peters, Karin Kent en Wanda.
Peters trad in 1964 in het huwelijk met luchtmachtfotograaf Pim ter Linde. Samen kregen ze een zoon, Mark Robert. Met haar overstap naar platenmaatschappij Phonogram ging ze nauw samenwerken met Peter Koelewijn. Andere producers met wie ze werkte, waren Tony Vos, Ad Kraamer, Will Hoebee en Piet Souer.
Ze scoorde regelmatig hits met liedjes zoals: Dans naar de zon, Espana Manana, Zo zal deze zomer zijn en De zwarte kat. Samen met Ronnie Tober zong ze in 1975 en 1976 in duet Naar de kermis en Een witte eend.
Echtgenoot Ter Linde had inmiddels de luchtmacht verlaten en was overgestapt naar de platenmaatschappijen Negram en Phonogram. Hier werd de basis gelegd voor het eerste professionele artiestenmanagement van Nederland Interlinde. Dit bureau deed het management voor onder anderen Bonnie St. Claire, Luv', Don Mercedes, Lee Towers, Ron Brandsteder, Vanessa en Ivo Niehe.
Vanwege haar werkzaamheden voor Interlinde besloot ze om in 1985 te stoppen met zingen. Ze ging zich volledig wijden aan de organisatiebusiness. De zaken gingen zo goed dat Interlinde Artists Management werd omgebouwd tot evenementenorganisatiebureau voor zakelijke evenementen en werd omgedoopt tot Peters & Ter Linde Organization. In 2002 verkochten ze Peters & Ter Linde Organization aan Verhaaf Party Catering. Peters besloot om nog één jaar als directeur aan te blijven, maar dat werden er uiteindelijk drie.
In januari 2007 begon ze samen met haar echtgenoot een nieuw organisatiebureau, Ciska Peters Events.
|
nlwiki/930317
|
nlwiki
| 930,317
|
Ciska Peters
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Ciska_Peters
|
2024-03-26T21:55:47Z
|
nl
|
Q2411247
| 18,461
|
{{Infobox artiest
| naam = Ciska Peters
| afbeelding = Ciska Peters (1964).jpg
| onderschrift = Ciska Peters (1964)
| volledige naam = Ciska Peters
| alias =
| bijnaam =
| bijnamen =
| geboren = [[1 juni]] [[1945]]
| overleden =
| land = {{NL}}
| jaren-actief = [[1962]] - 1985
| genre =
| beroep = [[zanger]]es
| instrument =
| zangstem =
| invloed =
| label =
| acts =
| gerelateerd =
| bekende instrumenten =
| portaal =
| website = http://www.ciskapeters.nl
| imdb = 4343172
| allmusic =
| myspace =
| lastfm =
}}
'''Ciska Peters''' ([[Nijmegen]], [[1 juni]] [[1945]]) is een [[Nederland]]s [[zanger]]es.
==Loopbaan==
Peters' muzikale carrière begon in [[1962]] met het winnen van de Grote Prijs van [[Radio Luxembourg|Radio Luxemburg]]. Kort daarna tekende ze een contract met [[Platenlabel|productiemaatschappij]] MMP van [[Max Woiski sr.|Max Woiski]] (gedistribueerd door [[CNR Records]]). Haar eerste singles ''Wie weet'' en ''Niemand zal mijn tranen zien'' werden meteen hitparadesuccessen. In 1963 nodigde [[Willem Duys]] haar uit voor de Nederlandse ploeg voor het Songfestival in Knokke.
Op 6 juni 1964 haalde [[Ben Essing]] [[The Beatles]] naar Nederland voor een middag- en avondshow in de veilinghallen in Blokker. In het voorprogramma stonden de Torero's samen met onder andere The Hot Jumpers, The Fancy Five (een Gooise band met Dick Bakker op orgel), [[Don Mercedes]], Ciska Peters, [[Karin Kent]] en Wanda.
Peters trad in 1964 in het huwelijk met luchtmachtfotograaf [[Pim ter Linde]]. Samen kregen ze een zoon, Mark Robert. Met haar overstap naar platenmaatschappij Phonogram ging ze nauw samenwerken met [[Peter Koelewijn]]. Andere producers met wie ze werkte, waren [[Tony Vos]], [[Ad Kraamer]], [[Will Hoebee]] en [[Piet Souer]].
Ze scoorde regelmatig [[hit (muziek)|hits]] met liedjes zoals: ''Dans naar de zon'', ''Espana Manana'', ''Zo zal deze zomer zijn'' en ''De zwarte kat''. Samen met [[Ronnie Tober]] zong ze in 1975 en 1976 in duet ''[[Naar de kermis]]'' en ''Een witte eend''.
Echtgenoot Ter Linde had inmiddels de luchtmacht verlaten en was overgestapt naar de platenmaatschappijen Negram en Phonogram. Hier werd de basis gelegd voor het eerste professionele artiestenmanagement van Nederland [[Interlinde]]. Dit bureau deed het management voor onder anderen [[Bonnie St. Claire]], [[Luv']], [[Don Mercedes]], [[Lee Towers]], [[Ron Brandsteder]], [[Connie Breukhoven|Vanessa]] en [[Ivo Niehe]].
Vanwege haar werkzaamheden voor Interlinde besloot ze om in [[1985]] te stoppen met zingen. Ze ging zich volledig wijden aan de organisatiebusiness. De zaken gingen zo goed dat Interlinde Artists Management werd omgebouwd tot evenementenorganisatiebureau voor zakelijke evenementen en werd omgedoopt tot Peters & Ter Linde Organization. In 2002 verkochten ze Peters & Ter Linde Organization aan Verhaaf Party Catering. Peters besloot om nog één jaar als directeur aan te blijven, maar dat werden er uiteindelijk drie.
In januari 2007 begon ze samen met haar echtgenoot een nieuw organisatiebureau, Ciska Peters Events.
==Externe link==
* [https://web.archive.org/web/20201225125347/https://www.ciskapeters.nl/ Officiële website]
{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Peters, Ciska}}
[[Categorie:Nederlands zanger]]
| 67,273,477
|
[{"title": "Algemene informatie", "data": {"Volledige naam": "Ciska Peters", "Geboren": "1 juni 1945", "Geboorteplaats": "Nijmegen", "Land": "Nederland"}}, {"title": "Werk", "data": {"Jaren actief": "1962 - 1985", "Beroep": "zangeres"}}]
| false
|
# De Kaden
De Kaden is een buurt in de wijk Centrum in de Nederlandse plaats Drachten. De buurt ligt aan de oostkant van het centrum en grenst aan de wijken: Noordoost, De Bouwen en De Wiken en is onderverdeeld in twee straten: Noordkade en Zuidkade. De Kaden is zowel winkelgebied als uitgaanscentrum.
## Geschiedenis
De Kaden is ontstaan in de 17e eeuw door de fusie tussen de dorpjes Noorder Drachten en Zuider Drachten. Door de economische sprint van Drachten toentertijd groeide het aantal koopmannen in Drachten. De koopmannen vestigden zich veelal aan de Drachtstervaart. Hun huizen zijn beeldbepalend voor De Kaden.
### Demping van de vaart
Nadat de Zuiderdwarsvaart in 1963 was gedempt, werd het opvolgende jaar de Drachtstervaart gedempt waardoor er geen water meer door de Kaden stroomde. Het centrum van Drachten kreeg een rol als winkelgebied waarvan de Kaden ook onderdeel uitmaakte. In 1971 echter was men de demping al zat en er werd een actiecomité opgericht. De plannen om de Drachtstervaart weer uit te graven bleven desalniettemin uit. Anno 2014 is de Drachtstervaart een feit geworden, al loopt deze niet verder dan het carillon.
- Zuidkade 26-27 (1966)
- De Kaden na de demping van de Drachtstervaart (1975)
### Nachtleven
De Kaden heeft meerdere cafés, coffeeshops, discotheken, pizzeria's, restaurants en snackbars. Ook zijn er dart- bowling- en poolcentra. Op feestdagen als Koningsdag of Bevrijdingsdag zijn er podia opgesteld waar artiesten optreden. Een samenwerkingsverband van horecabedrijven die voornamelijk gesitueerd zijn op de Kaden organiseert jaarlijks op de woensdag voor Hemelvaartsdag 'de nacht van Drachten' waarin veel artiesten optreden.
- Horeca aan de Noordkade (2022)
- Horecaplein De Kaden ('de nacht van Drachten' 2022)
- Coffeeshop en discotheek aan de Zuidkade (2020)
### Herinrichting
In 2019 werd gestart met de herinrichting van de Kaden om het uitgaansgebied beter te laten aansluiten op het winkelgebied in het centrum. De belangrijkste wijziging betrof de verbreding van de voetpaden voor de winkels en restaurants, waardoor er extra ruimte ontstond voor uitstalling en terrassen. De fietspaden kwamen te vervallen zodat fietsers in het vervolg op de rijbaan rijden. Een belangrijk element in de plannen was de aanleg van een rotonde op de kruising van de Kaden met de Dwarsvaart en de Raai.
Op de kruising van de Kaden met de Torenstraat en De Drift stonden tot 1998 verkeerslichten om de flinke stroom auto's en fietsers op deze plek te regelen. In 1998 werd de kruising omgebouwd tot een plein met lichte stenen waar de weggebruikers zelf hun weg moesten vinden. Wel werden zebrapaden aangelegd om voetgangers te helpen bij het oversteken. Er rijden hier circa 15.000 motorvoertuigen en 7000 fietsers per etmaal. Het werd het eerste shared space-ontwerp op een locatie met zo'n hoge verkeersintensiteit. Ook na heel wat jaren verbeterde de verkeersveiligheid op het kruispunt echter niet, fietsers voelen zich er niet prettig en kiezen geregeld voor een oversteek over de zebra. Dit project bood belangrijke inzichten in de verkeerstechnische en maatschappelijke grenzen van de toepassing van shared space. Anno 2022 werd er gesproken over mogelijke aanpassingen.
## Trivia
Op zondag 27 december 2015 rond 21:45 uur vond een explosie plaats in een appartement in een flat op de hoek Nachtegaalstraat/Noordkade. Twaalf van de 38 appartementen stortten in en nog eens zes werden onbewoonbaar. Herbouw van het ingestorte deel was niet mogelijk, waarop woningcorporatie Accolade besloot het restant te slopen en te kiezen voor volledige nieuwbouw.
Er raakte één man gewond, die later ook de dader bleek te zijn. De schade bedroeg € 2.500.000.
|
nlwiki/4770290
|
nlwiki
| 4,770,290
|
De Kaden
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Kaden
|
2024-04-19T15:14:28Z
|
nl
|
Q28657055
| 27,738
|
{{Infobox straat
| straatnaam = De Kaden
| afbeelding = Noordkade Drachten.jpg
| onderschrift = Noordkade (2022)
| plaats = [[Drachten]] {{NL}}
| begin = [[Carillon (Drachten)|Carillon]] op de dam
| eind = Rotonde op kruising Kaden-[[Dwarsvaart (Drachten)|Dwarsvaart]]-Raai
| lengte =
| breedte =
| bouwjaar =
| genoemdnaar =
| bestrating =
| geentoegang =
| ov =
| bebouwing = Horeca, winkels, woningen
| opvallend = Div. [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Drachten|gemeentelijke]]- en [[Lijst van rijksmonumenten in Drachten|rijksmonumenten]]
| portaal = Nederland
| stadsdeel = Drachten-Centrum Noord en Zuid
| wijk = Centrum
}}
'''De Kaden''' is een buurt in de wijk [[Drachten Centrum|Centrum]] in de [[Nederland]]se plaats [[Drachten]]. De buurt ligt aan de oostkant van het centrum en grenst aan de wijken: [[Drachten Noordoost|Noordoost]], [[De Bouwen]] en [[De Wiken]] en is onderverdeeld in twee straten: '''Noordkade''' en '''Zuidkade'''. De Kaden is zowel winkelgebied als uitgaanscentrum.
== Geschiedenis ==
De Kaden is ontstaan in de 17e eeuw door de fusie tussen de dorpjes [[Noorder Drachten]] en [[Zuider Drachten]]. Door de economische sprint van Drachten toentertijd groeide het aantal [[koopman]]nen in Drachten. De koopmannen vestigden zich veelal aan de [[Drachtstervaart (kanaal)|Drachtstervaart]]. Hun huizen zijn beeldbepalend voor De Kaden.
=== Demping van de vaart ===
Nadat de [[Zuiderdwarsvaart]] in 1963 was gedempt, werd het opvolgende jaar de Drachtstervaart gedempt waardoor er geen water meer door de Kaden stroomde. Het centrum van Drachten kreeg een rol als winkelgebied waarvan de Kaden ook onderdeel uitmaakte. In 1971 echter was men de demping al zat en er werd een actiecomité opgericht. De plannen om de Drachtstervaart weer uit te graven bleven desalniettemin uit. Anno 2014 is de Drachtstervaart een feit geworden, al loopt deze niet verder dan het [[Carillon (Drachten)|carillon]].
<gallery widths="200">
Voorgevels_-_Drachten_-_20063463_-_RCE.jpg|Zuidkade 26-27 (1966)
Overzicht_van_af_nr._24_-_Drachten_-_20063460_-_RCE.jpg|De Kaden na de demping van de [[Drachtstervaart (kanaal)|Drachtstervaart]] (1975)
</gallery>
=== Nachtleven ===
De Kaden heeft meerdere cafés, coffeeshops, discotheken, pizzeria's, restaurants en snackbars. Ook zijn er dart- bowling- en poolcentra. Op feestdagen als [[Koningsdag (Nederland)|Koningsdag]] of [[Bevrijdingsdag]] zijn er podia opgesteld waar artiesten optreden. Een samenwerkingsverband van horecabedrijven die voornamelijk gesitueerd zijn op de Kaden organiseert jaarlijks op de woensdag voor [[Hemelvaartsdag]] 'de nacht van Drachten' waarin veel artiesten optreden.
<gallery widths="200">
Horeca Noordkade Drachten.jpg|[[Horeca]] aan de Noordkade (2022)
Horecaplein De Kaden.jpg|Horecaplein De Kaden ('de nacht van Drachten' 2022)
Horeca Zuidkade Drachten.jpg|Coffeeshop en discotheek aan de Zuidkade (2020)
</gallery>
=== Herinrichting ===
In 2019 werd gestart met de herinrichting van de Kaden om het uitgaansgebied beter te laten aansluiten op het winkelgebied in het centrum. De belangrijkste wijziging betrof de verbreding van de voetpaden voor de winkels en restaurants, waardoor er extra ruimte ontstond voor uitstalling en terrassen. De fietspaden kwamen te vervallen zodat fietsers in het vervolg op de rijbaan rijden. Een belangrijk element in de plannen was de aanleg van een [[Rotonde (verkeer)|rotonde]] op de kruising van de Kaden met de Dwarsvaart en de Raai.<ref name="herinrichting">[https://drachtstercourant.nl/artikel/734253/jansma-herstart-herinrichting-van-de-kaden.html Jansma herstart herinrichting van De Kaden] Drachtster Courant, 3 januari 2019. [https://web.archive.org/web/20210714140055/https://drachtstercourant.nl/artikel/734253/jansma-herstart-herinrichting-van-de-kaden.html Gearchiveerd] op 14 juli 2021.</ref>
Op de kruising van de Kaden met de Torenstraat en De Drift stonden tot 1998 [[verkeerslicht]]en om de flinke stroom auto's en fietsers op deze plek te regelen. In 1998 werd de kruising omgebouwd tot een plein met lichte stenen waar de weggebruikers zelf hun weg moesten vinden. Wel werden [[zebrapad]]en aangelegd om voetgangers te helpen bij het oversteken. Er rijden hier circa 15.000 [[motorvoertuig]]en en 7000 fietsers per etmaal. Het werd het eerste [[shared space]]-ontwerp op een locatie met zo'n hoge [[verkeersintensiteit]]. Ook na heel wat jaren verbeterde de [[verkeersveiligheid]] op het kruispunt echter niet, fietsers voelen zich er niet prettig en kiezen geregeld voor een oversteek over de zebra. Dit project bood belangrijke inzichten in de verkeerstechnische en maatschappelijke grenzen van de toepassing van shared space. Anno 2022 werd er gesproken over mogelijke aanpassingen.<ref name="sharedspace">{{Citeer boek
| achternaam = Haan, de
| voornaam = Pieter
| medeauteurs = Nota, Sjoerd; Broer, Karin
| datum = 2022
| titel = Shared space : een innovatief verkeersconcept zonder regels
| uitgever = Noordboek
| plaats = Gorredijk
| ISBN = 9789056159856
| pagina's = 96 p
| taal = nl
}}</ref>
==Trivia==
Op zondag 27 december 2015 rond 21:45 uur vond een [[explosie]] plaats in een [[appartement]] in een [[flat]] op de hoek Nachtegaalstraat/Noordkade.<ref name="explosie">[https://drachtstercourant.nl/artikel/816281/explosie-nachtegaalstraat-kwam-door-aardgasontploffing.html Explosie Nachtegaalstraat kwam door aardgasontploffing] Drachtster Courant, 30 december 2015</ref> Twaalf van de 38 appartementen stortten in en nog eens zes werden onbewoonbaar. Herbouw van het ingestorte deel was niet mogelijk, waarop woningcorporatie Accolade besloot het restant te slopen en te kiezen voor volledige nieuwbouw.<ref name="nieuwbouw">[https://www.omropfryslan.nl/nieuws/694068-drachtsters-blij-met-nieuwbouw-flat-nachtegaalstraat Drachtsters blij met nieuwbouw flat Nachtegaalstraat] Omrop Fryslân, 23 januari 2017. [https://web.archive.org/web/20201027073126/https://www.omropfryslan.nl/nieuws/694068-drachtsters-blij-met-nieuwbouw-flat-nachtegaalstraat Gearchiveerd] op 27 oktober 2020.</ref>
Er raakte één man gewond, die later ook de dader bleek te zijn. De schade bedroeg € 2.500.000.
{{Commonscat}}
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Kaden, de}}
[[Categorie:Drachten]]
[[Categorie:Straat in Smallingerland]]
| 67,403,684
|
[{"title": "Geografische informatie", "data": {"Locatie": "Drachten Nederland", "Stadsdeel": "Drachten-Centrum Noord en Zuid", "Wijk": "Centrum", "Begin": "Carillon op de dam", "Eind": "Rotonde op kruising Kaden-Dwarsvaart-Raai"}}, {"title": "Algemene informatie", "data": {"Bebouwing": "Horeca, winkels, woningen", "Opvallende gebouwen": "Div. gemeentelijke- en rijksmonumenten", "Portaal": "Nederland"}}]
| false
|
# Hondsvissen
Hondsvissen (Umbridae) vormen een kleine familie van vissen uit de orde van de Snoekachtigen (Esociformes).
## Kenmerken
De vissen zijn gedrongener dan de grotere vissen van de Snoekachtigen. De kop en romp zijn met grote ronde schubben bedekt. De vissen zijn 8 tot 33 centimeter lang. Vissen uit deze familie hebben een zwemblaas en kunnen ook atmosferische lucht ademen.
## Leefwijze
Ze voeden zich met kleine ongewervelden als insecten, kreeftachtigen en weekdieren.
## Verspreiding en leefgebied
Ze worden aangetroffen in Noord-Amerika in Alaska, de staat Washington en het gebied rond de Grote Meren. Ook in de Saint Lawrencerivier en de rivieren die van de Appalachen naar de Atlantische Oceaan stromen. De soort Umbra krameri wordt aangetroffen in Europa.
## Voortplanting
De vissen leggen hun eieren tussen waterplanten en wortels.
Hondsvissen hebben een verschillend aantal chromosomen, 22 tot 78.
## Fossielen
Fossiele resten van deze familie stammen uit het Eoceen in Europa en het Oligoceen in Noord-Amerika.
## Taxonomie
Volgens ITIS en FishBase bestaat de familie uit drie geslachten en 7 soorten:
- Dallia Bean, 1880
- Novumbra Schultz, 1929
- Umbra Kramer in Scopoli, 1777
|
nlwiki/939283
|
nlwiki
| 939,283
|
Hondsvissen
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hondsvissen
|
2021-08-08T09:49:47Z
|
nl
|
Q917598
| 18,495
|
{{Taxobox straalvinnige
| naam = Hondsvissen
| afbeelding = Dallia pectoralis (line art).jpg
| afbeeldingtekst = ''[[Dallia pectoralis]]''
| onderklasse = [[Neopterygii]] (Nieuwvinnigen)
| infraklasse = [[Beenvissen|Teleostei]] (Beenvissen)
| superorde = [[Zalmachtigen|Protacanthopterygii]] (Zalmachtigen)
| orde = [[Snoekachtigen|Esociformes]] (Snoekachtigen)
| taxon = [[Familie (biologie)|Familie]]
| w-naam = Umbridae
| auteur =
| datum =
| rang = Geslachten
| onderverdeling =
*''[[Dallia (vis)|Dallia]]''
*''[[Novumbra]]''
*''[[Umbra (geslacht)|Umbra]]''
| commons = Category:Umbridae
}}
'''Hondsvissen''' ('''Umbridae''') vormen een kleine [[familie (biologie)|familie]] van vissen uit de [[orde (biologie)|orde]] van de [[Snoekachtigen]] (Esociformes).
== Kenmerken ==
De vissen zijn gedrongener dan de grotere vissen van de Snoekachtigen. De kop en romp zijn met grote ronde schubben bedekt. De vissen zijn 8 tot 33 centimeter lang. Vissen uit deze familie hebben een [[zwemblaas]] en kunnen ook atmosferische lucht ademen.
== Leefwijze ==
Ze voeden zich met kleine ongewervelden als insecten, kreeftachtigen en weekdieren.
== Verspreiding en leefgebied ==
Ze worden aangetroffen in Noord-Amerika in [[Alaska]], de staat [[Washington (staat)|Washington]] en het gebied rond de [[Grote Meren]]. Ook in de [[Saint Lawrencerivier]] en de rivieren die van de [[Appalachen]] naar de [[Atlantische Oceaan]] stromen. De soort ''[[Umbra krameri]]'' wordt aangetroffen in Europa.
== Voortplanting ==
De vissen leggen hun eieren tussen waterplanten en wortels.
Hondsvissen hebben een verschillend aantal [[chromosomen]], 22 tot 78.
== Fossielen ==
Fossiele resten van deze familie stammen uit het [[Eoceen]] in Europa en het [[Oligoceen]] in Noord-Amerika.
==Taxonomie==
Volgens ITIS<ref name="ITIS">[http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=162146 Umbridae volgens ITIS]</ref> en [[FishBase]]<ref name="Fishbase">{{Link FishBase family|family=Umbridae|year=2007|month=July}}</ref> bestaat de familie uit drie geslachten en 7 soorten:
* ''[[Dallia (vis)|Dallia]]'' <small>Bean, 1880</small>
* ''[[Novumbra]]'' <small>Schultz, 1929</small>
* ''[[Umbra (geslacht)|Umbra]]'' <small>Kramer in Scopoli, 1777</small>
{{Wikispecies|Umbridae}}
{{Appendix}}
[[Categorie:Hondsvissen| ]]
| 59,673,730
|
[{"title": "Hondsvissen", "data": {"Rijk": "Animalia (Dieren)", "Stam": "Chordata (Chordadieren)", "Superklasse": "Osteichthyes (Beenvisachtigen)", "Klasse": "Actinopterygii (Straalvinnigen)", "Onderklasse": "Neopterygii (Nieuwvinnigen)", "Infraklasse": "Teleostei (Beenvissen)", "Superorde": "Protacanthopterygii (Zalmachtigen)", "Orde": "Esociformes (Snoekachtigen)"}}, {"title": "Geslachten", "data": {"Geslachten": "- Dallia - Novumbra - Umbra"}}, {"title": "Geslachten", "data": {"Portaal": "Biologie \u00b7 Vissen"}}]
| false
|
# Gaius Blossius
Gaius Blossius (ook wel Gaius Blosius) van Cumae was een stoïcijns wijsgeer.
Hij was een leerling van Antipater van Tarsus, vriend van Tiberius Sempronius Gracchus en deelgenoot in zijn plannen. Na de dood zijn vriend vluchtte hij naar Eumenes III (Aristonicus) in Klein-Azië. Toen deze verslagen was, benam hij zichzelf het leven.
## Referentie
- art. Blosius, C., in F. Lübker - trad. ed. J.D. Van Hoëvell, Classisch Woordenboek van Kunsten en Wetenschappen, Rotterdam, 1857, p. 154.
|
nlwiki/5046544
|
nlwiki
| 5,046,544
|
Gaius Blossius
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Gaius_Blossius
|
2018-04-01T20:29:50Z
|
nl
|
Q857017
| 5,831
|
'''Gaius Blossius''' (ook wel '''Gaius Blosius''') van [[Cumae]] was een [[Stoa|stoïcijns]] wijsgeer.
Hij was een leerling van [[Antipater van Tarsus]], vriend van [[Tiberius Sempronius Gracchus (tribunus plebis in 133 v.Chr.)|Tiberius Sempronius Gracchus]] en deelgenoot in zijn plannen.<ref>Plutarchus, ''Tiberius Gracchus'' [[s:Parallelle_levens/Gracchen#8.4|8.4]].</ref> Na de dood zijn vriend vluchtte hij naar [[Eumenes III]] (Aristonicus) in [[Klein-Azië]]. Toen deze verslagen was, benam hij zichzelf het leven.<ref>Plutarchus, ''Tiberius Gracchus'' 20.</ref>
==Noten==
{{References|90%|2}}
==Referentie==
* art. Blosius, C., in {{Aut|F. Lübker}} - trad. ed. {{Aut|J.D. Van Hoëvell}}, ''Classisch Woordenboek van Kunsten en Wetenschappen'', Rotterdam, 1857, p. [http://books.google.be/books?hl=nl&id=5ElAAAAAcAAJ&pg=PA154 154].
[[Categorie:Stoïcijns filosoof]]
| 51,354,373
|
[]
| false
|
# De Wiers
De Wiers is een wijk in de plaats Nieuwegein (in de Nederlandse provincie Utrecht) die ten zuiden ligt van de wijk Plettenburg. De Schalkwijkse Wetering vormt de grens tussen deze twee bedrijventerreinen. Verder grenst het, met de klok mee aan het Lekkanaal, met aan de overkant Het Klooster, de wijk Vreeswijk en het Merwedekanaal, met aan de overkant de wijk Fokkesteeg.
De belangrijkste plaatselijke voorziening in De Wiers is de Nieuwegeinse gemeentewerf.
Een polder in de gemeente Nieuwegein draagt of droeg ook de naam de Wiers. Daarnaast was er huis De Wiers, een riant onderkomen dat in 1947 is afgebroken.
Woonwijken: Batau-Noord · Batau-Zuid · Blokhoeve · Doorslag · Fokkesteeg · Galecop · Hoog-Zandveld · Huis de Geer · Jutphaas-Wijkersloot · Lekboulevard · Merwestein · Stadscentrum · Vreeswijk · Zandveld · Zuilenstein
Overige wijken: Het Klooster · Hoge Landen · Laagraven-Liesbosch · Oudegein · Plettenburg · De Wiers
Voormalige gemeenten: Jutphaas · Vreeswijk
Utrecht · Plaatsen in de provincie Nederland · Provincies · Gemeenten
|
nlwiki/455158
|
nlwiki
| 455,158
|
De Wiers
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Wiers
|
2024-01-21T21:56:01Z
|
nl
|
Q2553347
| 20,675
|
{{Infobox wijk
| kaart = [[Bestand:Locatie Nieuwegein De Wiers.svg|250px|Locatie van de Wiers binnen Nieuwegein]]
| naam = De Wiers
| gemeente = [[Nieuwegein]]
| opp = 120 ha.
| cbs = 03562200
| web =
}}
'''De Wiers''' is een wijk in de plaats [[Nieuwegein]] (in de [[Nederland]]se [[provincie]] [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]) die ten zuiden ligt van de wijk [[Plettenburg (wijk)|Plettenburg]]. De Schalkwijkse Wetering vormt de grens tussen deze twee bedrijventerreinen. Verder grenst het, met de klok mee aan het [[Lekkanaal]], met aan de overkant [[Het Klooster (Nieuwegein)|Het Klooster]], de wijk [[Vreeswijk (wijk)|Vreeswijk]] en het [[Merwedekanaal]], met aan de overkant de wijk [[Fokkesteeg]].
De belangrijkste plaatselijke voorziening in De Wiers is de Nieuwegeinse gemeentewerf.
Een polder in de gemeente Nieuwegein draagt of droeg ook de naam de Wiers. Daarnaast was er huis De Wiers, een riant onderkomen dat in 1947 is afgebroken.
{{Appendix|bron|2=
{{References}}
}}
{{Navigatie gemeente Nieuwegein}}
{{Coor title dms|52|1|9.595|N|5|6|13.192|E|type:city_scale:12500}}
{{DEFAULTSORT:Wiers, De}}
[[Categorie:Wijk in Nieuwegein]]
| 66,884,407
|
[{"title": "Kerngegevens", "data": {"Gemeente": "Nieuwegein", "Co\u00f6rdinaten": "52\u00b01'9,5\"NB, 5\u00b06'13,3\"OL"}}]
| false
|
# Agustín Pelletieri
Agustín Daniel Pelletieri (Buenos Aires, 17 mei 1982) is een Argentijns voetballer die bij voorkeur als middenvelder speelt. Hij verruilde in januari 2015 Chivas USA voor Tigre.
## Clubcarrière
Pelletieri begon zijn carrière bij Lanús uit Argentinië. Bij Lanús werd hij een belangrijke speler op het middenveld. In 2007 won hij met het team de Apertura van Argentinië. In 2008 werd hij verhuurd aan het Griekse AEK Athene met een optie tot koop. Die werd echter niet gelicht waardoor Pelletieri uiteindelijk terugkeerde bij Lanús. In juli van 2011 tekende hij bij Racing Club. Op 19 februari 2014 tekende hij bij het Amerikaanse Chivas USA. Daar maakte hij op 9 maart 2014 tegen Chicago Fire zijn debuut. De week daarop ontving hij een rode kaart voor een overtreding op Vancouver Whitecaps-speler Pedro Morales.
|
nlwiki/3976360
|
nlwiki
| 3,976,360
|
Agustín Pelletieri
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Agust%C3%ADn_Pelletieri
|
2020-05-21T11:16:59Z
|
nl
|
Q2304222
| 13,063
|
{{Infobox voetballer
| spelernaam = Agustín Pelletieri
| afbeelding =
| volledigenaam = Agustín Daniel Pelletieri
| geboortedatum = [[17 mei]] [[1982]]
| geboortestad = [[Buenos Aires (stad)|Buenos Aires]]
| geboorteland = [[Argentinië]]
| lengte = 175
| gewicht =
| been =
| huidigeclub = {{AR-VLAG}} [[CA Tigre|Tigre]]
| positie = [[Middenvelder]]
| rugnummer = 18
| contracttot =
| jeugdjaren =
| jeugdteams =
| seizoen = 2002–2011<br />2008–2009<br />2011–2013<br />2014<br />2015–
| club = [[CA Lanús|Lanús]]<br />→[[AEK Athene]]<br />[[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]]<br />[[Chivas USA]]<br /> [[CA Tigre|Tigre]]
| wedstr(goals) = 205{{0}}(15)<br />27{{0|00}}(0)<br />77{{0|00}}(1)<br />27{{0|00}}(1)<br /> 4{{0|00}}(0)
| interlandjaren =
| interlandteam =
| interlandwedstrijden(goals) =
| clubupdate = 5 april 2014
| landupdate =
}}
'''Agustín Daniel Pelletieri''' ([[Buenos Aires (stad)|Buenos Aires]], [[17 mei]] [[1982]]) is een [[Argentinië|Argentijns]] [[betaald voetbal|voetballer]] die bij voorkeur als middenvelder speelt. Hij verruilde in januari 2015 [[Chivas USA]] voor [[CA Tigre|Tigre]].
==Clubcarrière==
Pelletieri begon zijn carrière bij [[CA Lanús|Lanús]] uit Argentinië. Bij Lanús werd hij een belangrijke speler op het middenveld. In 2007 won hij met het team de Apertura van Argentinië. In 2008 werd hij verhuurd aan het Griekse [[AEK Athene]] met een optie tot koop. Die werd echter niet gelicht waardoor Pelletieri uiteindelijk terugkeerde bij Lanús. In juli van 2011 tekende hij bij [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]]. Op 19 februari 2014 tekende hij bij het Amerikaanse [[Chivas USA]]. Daar maakte hij op 9 maart 2014 tegen [[Chicago Fire Soccer Club|Chicago Fire]] zijn debuut. De week daarop ontving hij een rode kaart voor een overtreding op [[Vancouver Whitecaps FC (2009)|Vancouver Whitecaps]]-speler [[Pedro Morales (voetballer)|Pedro Morales]].<ref>[http://sports.yahoo.com/news/chivas-usa-appeal-agustin-pelletieri-161729369--mls.html Chivas USA appeal Agustin Pelletieri red card, but one-game suspension will stand]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }} sports.yahoo.com</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Pelletieri, Agustin}}
[[Categorie:Argentijns voetballer]]
| 56,327,570
|
[{"title": "Persoonlijke informatie", "data": {"Volledige naam": "Agust\u00edn Daniel Pelletieri", "Geboortedatum": "17 mei 1982", "Geboorteplaats": "Buenos Aires, Argentini\u00eb", "Lengte": "175 cm", "Positie": "Middenvelder"}}, {"title": "Clubinformatie", "data": {"Huidige club": "Tigre", "Rugnummer": "18"}}, {"title": "Senioren *", "data": {"Seizoen": "Club \u00b7 W 0(G)", "2002\u20132011 \u00b7 2008\u20132009 \u00b7 2011\u20132013 \u00b7 2014 \u00b7 2015\u2013": "Lan\u00fas \u00b7 \u2192AEK Athene \u00b7 Racing Club \u00b7 Chivas USA \u00b7 Tigre \u00b7 2050(15) \u00b7 2700(0) \u00b7 7700(1) \u00b7 2700(1) \u00b7 400(0)", "Senioren *": "* Bijgewerkt op 5 april 2014", "Portaal": "Voetbal"}}]
| false
|
# Gaius Aurelius Cotta (consul in 200 v.Chr.)
Gaius Aurelius Cotta was praetor urbanus in 202 v.Chr. en consul in 200 v.Chr., samen met Publius Sulpicius Galba Maximus. Hij ontving Italia als zijn provincia, en dus ook het opperbevel in de oorlog tegen de Boianen, Insubriërs en Cenomanii, die, onder het bevel van Hamilcar, een Carthager, het Romeinse vaderland waren binnengevalen. De praetor Lucius Furius Purpurio had echter de verdienste de vijanden in de slag bij Cremona te verslaan. Cotta, die verontwaardigd was dat hem de triomftocht werd ontnomen, hield zich voornamelijk bezig met het plunderen en teisteren van het land van de vijand. Hiermee behaalde hij meer buit dan glorie, terwijl de praetor Furius werd geëerd met een triomftocht.
## Antieke bronnen
- Livius, Ab Urbe condita XXX 26, 27, XXXI 5, 6, 10, 11, 21, 22, 47, 49.
- Zonaras, IX 15.
- Orosius, IV 20.
|
nlwiki/277768
|
nlwiki
| 277,768
|
Gaius Aurelius Cotta (consul in 200 v.Chr.)
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Gaius_Aurelius_Cotta_(consul_in_200_v.Chr.)
|
2020-07-16T12:31:06Z
|
nl
|
Q976599
| 8,639
|
{{Infobox politicus Romeinse Rijk
| naam=Gaius Aurelius Cotta
| afbeelding=
| afbeeldingtekst=
| geboortedatum=
| sterfdatum=
| tijdvak=
| periode=
| dictatorjaar=
| censorjaar=
| consuljaar=[[200 v.Chr.]]
| praetorjaar=[[202 v.Chr.]]
| questorjaar=
| volkstribuunjaar=
| consultribuunjaar=
| magisterjaar=
| medecensor=
| medeconsul=[[Publius Sulpicius Galba Maximus]] (II)
| bijnaam=
| familie=[[gens Aurelia|Aurelii]] [[Cotta (cognomen)|Cotta]]e
| ouders=
| adoptief ouders=
| kinderen=
| adoptief zoon=
| vrouw=
| broer van=
| oom van=
| neef van=
}}
'''Gaius Aurelius Cotta''' was ''[[praetor urbanus]]'' in [[202 v.Chr.]] en [[consul (Rome)|consul]] in [[200 v.Chr.]], samen met [[Publius Sulpicius Galba Maximus]]. Hij ontving [[Italia (Romeinse Rijk)|Italia]] als zijn ''[[provincia]]'', en dus ook het opperbevel in de oorlog tegen de [[Boii|Boianen]], Insubriërs en Cenomanii, die, onder het bevel van [[Hamilcar (Cremona)|Hamilcar]], een Carthager, het Romeinse vaderland waren binnengevalen. De ''[[praetor]]'' [[Lucius Furius Purpurio]] had echter de verdienste de vijanden in de [[slag bij Cremona]] te verslaan. Cotta, die verontwaardigd was dat hem de [[triomftocht]] werd ontnomen, hield zich voornamelijk bezig met het plunderen en teisteren van het land van de vijand. Hiermee behaalde hij meer buit dan glorie, terwijl de ''praetor'' Furius werd geëerd met een [[triomftocht]].
==Antieke bronnen==
*[[Titus Livius|Livius]], ''[[Ab urbe condita (boek)|Ab Urbe condita]]'' XXX 26, 27, XXXI 5, 6, 10, 11, 21, 22, 47, 49.
*[[Zonaras]], IX 15.
*[[Orosius]], IV 20.
==Externe link==
*[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0876.html {{Aut|W. Smith}}, art. Cotta (3), in {{Aut|W. Smith}} (ed.), ''A dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', I, Londen, 1870, p. 867.]
[[Categorie:Romeins consul|Aurelius Cotta, Gaius 2]]
[[Categorie:Gens Aurelia]]
[[Categorie:Persoon in de 3e eeuw v.Chr.]]
| 56,738,666
|
[{"title": "Cursus Honorum", "data": {"Consul in": "200 v.Chr.", "Praetor in": "202 v.Chr.", "Medeconsul": "Publius Sulpicius Galba Maximus (II)"}}, {"title": "Persoonlijke gegevens", "data": {"Familie": "Aurelii Cottae", "Portaal": "Romeinse Rijk"}}]
| false
|
# De Wiersse
Kasteel De Wiersse is een rijksbeschermde historische buitenplaats met 48 complexonderdelen in Vorden in de gemeente Bronckhorst, in de Nederlandse provincie Gelderland. Het landgoed, dat 300 hectare groot is geniet bekendheid om zijn tuinen die op gezette tijden opengesteld zijn voor het publiek.
## Geschiedenis
De oudst bekende vermelding stamt uit 1288, Godelinde van Elten verpacht dat jaar een stuk grond aan Hendrik van Borculo. De kelders ten noorden en mogelijk het opgaande muurwerk van het oorspronkelijke huis maken deel uit van het huidige huis dat na 1678 herbouwd werd. Uiteindelijk kwam het kasteel in de 18e eeuw in handen van de Van Heeckerens tot en met 1893 toen het huis in bezit kwam van Victor de Stuers, grondlegger van de monumentenbescherming in Nederland. Deze laat tussen 1907 en 1912 het huis restaureren. Bij een tweede restauratie in de periode 1921-1925 wordt de gedempte gracht weer hersteld; dit laatste gebeurt onder diens dochter, jkvr. Alice de Stuers (1895-1988), vrouwe van de Wiersse. De laatste trouwde in 1926 met de Britse majoor William Edward Gatacre. Van 1982 tot 2018 werd De Wiersse beheerd door hun zoon Peter (1928-2020) en zijn echtgenote Laura Dru, die tevens het huis bewoonden. In 2018 hebben Mary Gatacre en haar man Aart Jonkers het beheer overgenomen.
Bij de buitenplaats is een historisch landgoed gelegen bestaande uit 300 hectare grond waarvan 16 hectare tuin is omringd door 32 hectare landschapspark. Het beheer daarvan geschiedt met een continuïteit sinds 1678 door opeenvolgende families, sinds 1926/1988 door de familie Gatacre. De tuin staat bekend als De mooiste tuin van Nederland. Sinds 2007 is het landgoed ingebracht in de Stichting Landgoed de Wiersse, een 'algemeen nut beogende stichting'.
## Heren en vrouwen van de Wiersse
- jkvr. Alice de Stuers (1895-1988), trouwde in 1926 met W.E. Gatacre (1878-1959), dochter van de volgenden
- Aurelie Caroline gravin van Limburg Stirum (1853-1906), trouwde in 1893 met jhr. mr. V.E.L. de Stuers (1843-1916), dochter van de volgenden
- Jacoba Louisa barones van Heeckeren (1811-1893), trouwde in 1841 met J. B. graaf van Limburg Stirum (1815-1893), zus van volgende
- Sara Agatha barones van Heeckeren (1801-1862), zus van volgende
- Johanna Mauritia Agneta barones van Heeckeren (1805-1859), verre verwant van de volgende
- Robbert Jacon baron van Heeckeren (1785-1854), zoon van de volgende
- Ludolph baron van Heeckeren (1755-1841), zoon van de volgende
- Robbert Jacob van Heeckeren (1729-1795), zoon van de volgenden
- Susanna Johanna Everdina Valck (1711-1746), trouwde in 1724 met L. H. B. S. van Heeckeren (1696-1762), dochter van de volgenden
- Maria Helena ten Broeck, trouwde in 1709 met mr. A. B. Valck
|
nlwiki/2181197
|
nlwiki
| 2,181,197
|
De Wiersse
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Wiersse
|
2023-06-22T17:15:54Z
|
nl
|
Q2004773
| 56,250
|
{{Infobox kasteel
| naam = De Wiersse
| afbeelding = Wiersse.jpg
| onderschrift = Kasteel De Wiersse
| plaats = [[Vorden]]
| land = [[Nederland]]
| monumentnummer = 509704
| kasteeltype = [[buitenplaats]]
| bouwmateriaal = [[baksteen]]
| eigenaar = Stichting Landgoed de Wiersse
| huidigefunctie = particulier bewoond
| bouwjaar = eerste vermelding 1288
| bouwer = onbekend
| sloopjaar =
| herbouwjaar =
| bijzonder = open tuindagen
| website = [https://www.dewiersse.com/ dewiersse.com]
| afbeelding2 = Langepad.jpg
| onderschrift2 = Het Lange Pad in de tuinen van de Wiersse
}}
Kasteel '''De Wiersse''' is een [[rijksmonument|rijksbeschermde]] historische buitenplaats met 48 complexonderdelen in [[Vorden]] in de [[gemeente (bestuur)|gemeente]] [[Bronckhorst]], in de Nederlandse [[Nederlandse provincies|provincie]] [[Gelderland]]. Het landgoed, dat 300 hectare groot is geniet bekendheid om zijn tuinen die op gezette tijden opengesteld zijn voor het publiek.
== Geschiedenis ==
De oudst bekende vermelding stamt uit 1288, ''Godelinde van Elten'' verpacht dat jaar een stuk grond aan ''Hendrik van Borculo''.<ref>''De Wiersse'': [https://web.archive.org/web/20110109184639/http://www.kasteleningelderland.nl/Kastelen/de%20wiersse.htm kasteleningelderland.nl]</ref> De kelders ten noorden en mogelijk het opgaande muurwerk van het oorspronkelijke huis maken deel uit van het huidige huis dat na 1678 herbouwd werd.<ref>''Buitenplaats De Wiersse, Vorden'':{{Link rijksmonument|id=509704|label=kich.nl}}</ref> Uiteindelijk kwam het kasteel in de [[18e eeuw]] in handen van de [[Van Heeckeren]]s tot en met 1893 toen het huis in bezit kwam van [[Victor de Stuers]], grondlegger van de monumentenbescherming in Nederland.<ref>Vorden - ''Kasteel De Wiersse'': [https://www.bronckhorst.nl/index.php?simaction=content&mediumid=8&pagid=236&rubriek_id=40&stukid=1248 bronckhorst.nl]</ref> Deze laat tussen 1907 en 1912 het huis restaureren. Bij een tweede restauratie in de periode 1921-1925 wordt de gedempte gracht weer hersteld; dit laatste gebeurt onder diens dochter, jkvr. Alice [[de Stuers]] (1895-1988), vrouwe van de Wiersse. De laatste trouwde in 1926 met de Britse majoor William Edward Gatacre. Van 1982 tot 2018 werd De Wiersse beheerd door hun zoon Peter (1928-2020) en zijn echtgenote Laura Dru, die tevens het huis bewoonden. In 2018 hebben Mary Gatacre en haar man Aart Jonkers het beheer overgenomen.<ref>[https://www.volkskrant.nl/mensen/peter-gatacre-was-vooral-de-redder-van-het-landgoed-van-zijn-kinderjaren~bf321726/ Peter Gatacre was vooral de redder van het landgoed van zijn kinderjaren, Het eeuwige leven; Peter Gatacre (1928 - 2020)] De Volkskrant d.d. 21 juli 2020. [https://web.archive.org/web/20220629133709/https://www.volkskrant.nl/mensen/peter-gatacre-was-vooral-de-redder-van-het-landgoed-van-zijn-kinderjaren~bf321726/ Gearchiveerd] op 29 juni 2022.</ref>
Bij de buitenplaats is een historisch landgoed gelegen bestaande uit 300 hectare grond waarvan 16 hectare tuin is omringd door 32 hectare landschapspark. Het beheer daarvan geschiedt met een continuïteit sinds 1678 door opeenvolgende families, sinds 1926/1988 door de familie Gatacre. De tuin staat bekend als ''De mooiste tuin van Nederland''.<ref>''Tuinen van De Wiersse - Vorden'': [https://web.archive.org/web/20101031033941/http://www.kastelenentuinen.nl/nl/tuinen/tuin/index.php?id=52 kastelenentuinen.nl]</ref> Sinds 2007 is het landgoed ingebracht in de Stichting Landgoed de Wiersse, een 'algemeen nut beogende stichting'.
==Heren en vrouwen van de Wiersse==
*jkvr. Alice de Stuers (1895-1988), trouwde in 1926 met W.E. Gatacre (1878-1959), dochter van de volgenden
*Aurelie Caroline gravin [[van Limburg Stirum]] (1853-1906), trouwde in 1893 met jhr. mr. [[Victor de Stuers|V.E.L. de Stuers]] (1843-1916), dochter van de volgenden
*Jacoba Louisa barones van Heeckeren (1811-1893), trouwde in 1841 met J. B. graaf van Limburg Stirum (1815-1893), zus van volgende
*Sara Agatha barones van Heeckeren (1801-1862), zus van volgende
*Johanna Mauritia Agneta barones van Heeckeren (1805-1859), verre verwant van de volgende
*Robbert Jacon baron van Heeckeren (1785-1854), zoon van de volgende
*Ludolph baron van Heeckeren (1755-1841), zoon van de volgende
*Robbert Jacob van Heeckeren (1729-1795), zoon van de volgenden
*Susanna Johanna Everdina Valck (1711-1746), trouwde in 1724 met [[Ludolph Hendrik Borchard Silvius van Heeckeren|L. H. B. S. van Heeckeren (1696-1762)]], dochter van de volgenden
*Maria Helena ten Broeck, trouwde in 1709 met mr. A. B. Valck
== Externe link ==
* [https://www.dewiersse.com/ dewiersse.com]
{{Appendix|Referenties}}
{{Navigatie kastelen Gelderland}}
{{Coor title dms|52|5|54.78|N|6|24|19.37|E|type:landmark_scale:3125_region:NL}}
{{DEFAULTSORT:Wiersse}}
[[Categorie:Kasteel in Bronckhorst]]
[[Categorie:Rijksmonument in Bronckhorst]]
| 64,544,764
|
[{"title": "De Wiersse", "data": {"Locatie": "Vorden, Nederland"}}, {"title": "Algemeen", "data": {"Kasteeltype": "buitenplaats", "Bouwmateriaal": "baksteen", "Eigenaar": "Stichting Landgoed de Wiersse", "Huidige functie": "particulier bewoond", "Gebouwd in": "eerste vermelding 1288", "Gebouwd door": "onbekend", "Monumentnummer": "509704", "Bijzonderheden": "open tuindagen", "Website": "dewiersse.com", "Algemeen": "Het Lange Pad in de tuinen van de Wiersse"}}]
| false
|
# Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten 1989
De Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten 1989 was de derde race van het wereldkampioenschap wegrace voor motorfietsen in het seizoen 1989. De races werden verreden op 16 april 1989 op het circuit van Laguna Seca in Monterey (Californië). In de Verenigde Staten kwamen alleen de 500cc-, de 250cc-klasse en de zijspanklasse aan de start. Voor de zijspanrijders was dit de openingsrace van het seizoen.
## Algemeen
Opnieuw was de Amerikaanse Grand Prix bitter slecht georganiseerd, maar in tegenstelling tot het vorige jaar sprak in elk geval één Amerikaanse rijder zich daarover uit: Kevin Schwantz verklaarde dat men in Europa allang vertrokken zou zijn bij zo'n organisatie. De eerste problemen ontstonden echter al bij de reis naar de Verenigde Staten. De Amerikanen wilden graag de zijspanklasse in hun programma hebben, maar weigerden de extra reiskosten te betalen. Dat geld moest worden opgehoest door Lucky Strike, Levior, Krauser en LCR, een totaal van (omgerekend) ruim 136.000 Euro. Een deel van de problemen die de solorijders ondervonden lag ook aan de kalender: acht dagen na de GP van Australië. Dat betekende dat de monteurs die hun beschadigde machines in Australië ingekrat hadden maar weinig tijd hadden om ze uit te pakken en weer op te bouwen. Een van de vliegtuigen vertrok te laat uit Melbourne door een staking van verkeersleiders, een vliegtuig moest bij een tussenlanding op Honolulu International Airport gerepareerd worden en daarbij werden de ingeladen machines ook nog in Los Angeles in plaats van San Francisco gelost. Een "oplossing" werd gevonden door de donderdagtrainingen af te gelasten en pas op vrijdag met de trainingen te beginnen. Pas om 07.00 uur op vrijdagochtend konden de monteurs aan de machines gaan werken. Intussen was het oude deel van het circuit wel opnieuw geasfalteerd, maar de coureurs vonden het toch nog gevaarlijk, met name de laatste bocht voor start/finish en de eerste twee bochten na de start. Er waren problemen met het prijzengeld, de startgelden, de toegangskaarten en de tijdwaarneming.
## 500cc-klasse
### De training
Tijdens de trainingen had Wayne Gardner, die zowel met stalen als carbonfiber-remschijven trainde, grote remproblemen. Daardoor reed hij in de corkscrew teamgenoot Mick Doohan van zijn machine en kwam hij later nog eens ten val. Met zijn reservemachine reed hij ten slotte de derde trainingstijd. Wayne Rainey had juist weinig problemen en verklaarde na de training dat hij zijn poleposition zonder al te veel moeite bereikt had. Iedereen maakte zich zorgen over de remmen en de banden in de race, die spannend beloofde te worden omdat de trainingstijden dicht bij elkaar lagen. Freddie Spencer had hoofdpijn, die hij weet aan zijn val tijdens de GP van Australië, maar reed toch de negende tijd.
#### Trainingstijden
| Pos | Coureur | Merk | Tijd |
| --- | ---------------- | ---------------------------------- | -------- |
| 1. | Wayne Rainey | Roberts-Lucky Strike-Yamaha | 1"27'120 |
| 2. | Kevin Schwantz | Pepsi-Suzuki | 1"27'405 |
| 3. | Wayne Gardner | Rothmans-HRC-Honda | 1"27'505 |
| 4. | Kevin Magee | Roberts-Lucky Strike-Yamaha | 1"27'909 |
| 5. | Christian Sarron | Gauloises-Sonauto-Yamaha | 1"28'000 |
| 6. | Eddie Lawson | Kanemoto Racing-Rothmans-HRC-Honda | 1"28'215 |
| 7. | Niall Mackenzie | Agostini-Marlboro-Yamaha | 1"28'319 |
| 8. | Tadahiko Taira | Tech 21-Yamaha | 1"28'342 |
| 9. | Freddie Spencer | Agostini-Marlboro-Yamaha | 1"28.400 |
| 10. | Ron Haslam | Pepsi-Suzuki | 1"28'555 |
### De race
Al voor de race kwam het bericht dat de hoofdpijn van Freddie Spencer werd geweten aan een middenoorontsteking en dat hij niet zou starten. Kevin Schwantz had de beste start, maar vanaf de tweede startrij schoot Eddie Lawson hem al voor de eerste bocht voorbij. Lawson moest Schwantz toch laten gaan en werd zelf ingelopen door Wayne Gardner, Kevin Magee en Christian Sarron. Wayne Rainey nam de leiding en zes seconden voorsprong op Schwantz. Magee en Gardner gingen een onderling gevecht aan dat eindigde toen Gardner ten val kwam en een been brak. Rainey won overtuigend voor Schwantz en Lawson, maar na de finish gebeurde een bizar ongeluk. Bubba Shobert feliciteerde Lawson rijdend, maar klapte daarna hard achterop Kevin Magee, achter een blinde heuvel had besloten om middel op het circuit een staande burnout te maken. Shobert werd met ernstig hoofdletsel naar het ziekenhuis vervoerd en Magee brak een enkel en een onderbeen.
| Pos | Coureur | Merk | Tijd | Grid | Punten |
| --- | ---------------------------- | ---------------------------------- | ---------- | ---- | ------ |
| 1 | Wayne Rainey | Roberts-Lucky Strike-Yamaha | 58"56'17 | 1 | 20 |
| 2 | Kevin Schwantz | Pepsi-Suzuki | 59"03'02 | 2 | 17 |
| 3 | Eddie Lawson | Kanemoto Racing-Rothmans-HRC-Honda | 59"16'09 | 6 | 15 |
| 4 | Kevin Magee | Roberts-Lucky Strike-Yamaha | 59"19'91 | 4 | 13 |
| 5 | Niall Mackenzie | Agostini-Marlboro-Yamaha | 59"24'40 | 7 | 11 |
| 6 | Christian Sarron | Gauloises-Sonauto-Yamaha | 59"26'77 | 5 | 10 |
| 7 | Pierfrancesco Chili | Gallina-HB-HRC-Honda | 1:00"26'08 | 11 | 9 |
| 8 | Mick Doohan | Rothmans-HRC-Honda | +1 ronde | 12 | 8 |
| 9 | Bubba Shobert | Cabin-HRC-Honda USA | +1 ronde | 13 | 7 |
| 10 | Dominique Sarron | ELF-ROC-HRC-Honda | +1 ronde | 15 | 6 |
| 11 | Alessandro Valesi | Iberna-Yamaha | +1 ronde | 16 | 5 |
| 12 | Marco Gentile | Fior-Marlboro-Yamaha | +2 ronden | 17 | 4 |
| 13 | Simon Buckmaster | Team Katayama-Honda | +2 ronden | 18 | 3 |
| 14 | Bruno Kneubühler | Römer-Honda | +3 ronden | 19 | 2 |
| 15 | Michael Rudroff | Rallye Sport-Honda | +3 ronden | 21 | 1 |
| 16 | Fernando Gonzáles De Nicolás | Club Cross Pozuelo-Honda | +4 ronden | 23 | |
| 17 | Vincenzo Cascino | Nolan-Suzuki | +4 ronden | 22 | |
| Coureur | Merk | Oorzaak | Grid |
| -------------------- | ------------------ | --------------- | ---- |
| Tadahiko Taira | Tech 21-Yamaha | Versnellingsbak | 8 |
| Nicholas Schmassmann | Technotron-Honda | | 20 |
| Randy Mamola | Cagiva Corse | Krukas | 14 |
| Ron Haslam | Pepsi-Suzuki | | 10 |
| Eugene Brown | Suzuki | | 24 |
| Wayne Gardner | Rothmans-HRC-Honda | Val | 3 |
| Coureur | Merk | Oorzaak | Grid |
| --------------- | ------------------------ | ------------- | ---- |
| Freddie Spencer | Agostini-Marlboro-Yamaha | Oorontsteking | 9 |
| Coureur | Merk |
| ------------ | ------ |
| David Busby | Honda |
| Michael Wild | Suzuki |
| Coureur | Merk | Oorzaak |
| ----------------- | --------------------- | ------- |
| Adrien Morillas | ELF-ROC-HRC-Honda | [ 3 ] |
| Shinichi Ito | Seed-HRC-Honda | [ 4 ] |
| Shunji Yatsushiro | Pentax-HRC-Honda | [ 4 ] |
| Kunio Machii | Nescafé-Yamaha | [ 4 ] |
| Jose Morillas | Honda | |
| Sepp Doppler | Honda | |
| Alois Meyer | Rallye Sport-Honda | |
| Romolo Balbi | Honda | |
| Massimo Broccoli | Cagiva Corse | |
| Michael Dowson | Yamaha | |
| Fabio Biliotti | Team Katayama-Honda | |
| John Kocinski | Roberts-Yamaha | [ 5 ] |
| Ernst Gschwender | Suzuki Deutschland | |
| Thierry Crine | Konica Minolta-Suzuki | [ 6 ] |
| Juan López Mella | Xunta-Honda | |
| Cees Doorakkers | Honda | |
| Eddie Laycock | Millar-Honda | |
| Norihiko Fujiwara | Tech 21-Yamaha | [ 7 ] |
| Roger Burnett | Rothmans-HRC-Honda | [ 8 ] |
### Top tien tussenstand 500cc-klasse
| Pos | Coureur | Merk | Ptn |
| --- | ---------------- | ---------------------------------- | --- |
| 1 | Wayne Rainey | Roberts-Lucky Strike-Yamaha | 54 |
| 2 | Eddie Lawson | Kanemoto Racing-Rothmans-HRC-Honda | 41 |
| 3 | Kevin Magee | Roberts-Lucky Strike-Yamaha | 37 |
| 3 | Kevin Schwantz | Pepsi-Suzuki | 37 |
| 5 | Christian Sarron | Gauloises-Sonauto-Yamaha | 34 |
| 6 | Wayne Gardner | Rothmans-HRC-Honda | 33 |
| 7 | Niall Mackenzie | Agostini-Marlboro-Yamaha | 21 |
| 8 | Tadahiko Taira | Tech 21-Yamaha | 18 |
| 9 | Mick Doohan | Rothmans-HRC-Honda | 16 |
| 10 | Ron Haslam | Pepsi-Suzuki | 13 |
## 250cc-klasse
### De training
Net als vorig jaar waren de Amerikanen John Kocinski en Jim Filice sterk in de kwalificatietraining. Filice was nu weliswaar vierde (in 1988 tweede) maar wel de snelste Honda-coureur. Alberto Rota was de verrassing. Hij zette zijn "Team Italia"-Aprilia op de tiende startplaats.
#### Trainingstijden
| Pos | Coureur | Merk | Tijd |
| --- | -------------------- | --------------------------- | -------- |
| 1. | John Kocinski | Roberts-Yamaha | 1"29'727 |
| 2. | Luca Cadalora | Agostini-Marlboro-Yamaha | 1"30'248 |
| 3. | Jean-Philippe Ruggia | Gauloises-Sonauto-Yamaha | 1"30'331 |
| 4. | Jim Filice | HRC-Honda | 1"30'486 |
| 5. | Sito Pons | Campsa-JJ Cobas-HRC-Honda | 1"30'599 |
| 6. | Juan Garriga | Nieto-Ducados-Repsol-Yamaha | 1"30'693 |
| 7. | Carlos Cardús | Repsol-HRC-Honda España | 1"30'947 |
| 8. | Jacques Cornu | Lucky Strike-ELF-HRC-Honda | 1"30'956 |
| 9. | Reinhold Roth | HB-Römer-HRC-Honda | 1"31'366 |
| 10. | Alberto Rota | FMI-Aprilia-Rotax | 1"31'700 |
### De race
Jim Filice pakte de kopstart in de race, gevolgd door Jacques Cornu, Carlos Cardús, Sito Pons en John Kocinski, terwijl Juan Garriga tijd nodig had om op snelheid te komen, maar hij mengde zich ook om de strijd in de kopgroep. Kocinski rukte op naar de tweede plaats en reed rustig het gat met Filice dicht. Uiteindelijk nam hij de leiding over en won hij de race. Ook Garriga leek Filice nog te bedreigen, maar hij kwam ten val. Om de derde plaats vond ook een felle strijd plaats, die Luca Cadalora won ten koste van Sito Pons.
| Pos | Coureur | Merk | Tijd | Grid | Punten |
| --- | -------------------- | --------------------------- | -------- | ---- | ------ |
| 1 | John Kocinski | Roberts-Yamaha | 48"19'96 | 1 | 20 |
| 2 | Jim Filice | HRC-Honda | 48"27'98 | 4 | 17 |
| 3 | Luca Cadalora | Agostini-Marlboro-Yamaha | 48"32'75 | 2 | 15 |
| 4 | Sito Pons | Campsa-JJ Cobas-HRC-Honda | 48"37'36 | 5 | 13 |
| 5 | Carlos Cardús | Repsol-HRC-Honda España | 48"42'19 | 7 | 11 |
| 6 | Jacques Cornu | Lucky Strike-ELF-HRC-Honda | 48"42'63 | 8 | 10 |
| 7 | Jean-Philippe Ruggia | Gauloises-Sonauto-Yamaha | 48"52'64 | 3 | 9 |
| 8 | Reinhold Roth | HB-Römer-HRC-Honda | 49"13'94 | 9 | 8 |
| 9 | Loris Reggiani | HB-HRC-Honda | 49"22'66 | 11 | 7 |
| 10 | Masahiro Shimizu | Ajinomoto-HRC-Honda | 49"29'34 | 17 | 6 |
| 11 | Iván Palazzese | Aprilia-Rotax | 49"38'54 | 15 | 5 |
| 12 | Alberto Puig | Nieto-Ducados-Yamaha | +1 ronde | 12 | 4 |
| 13 | Jochen Schmid | Honda | +1 ronde | 20 | 3 |
| 14 | Didier de Radiguès | Aprilia-Rotax | +1 ronde | 28 | 2 |
| 15 | Gary Cowan | Docshop-Yamaha | +1 ronde | 23 | 1 |
| 16 | Alex Barros | McDonald's-Venemotos-Yamaha | +1 ronde | 25 | |
| 17 | Fabio Barchitta | Rudy Project-Aprilia-Rotax | +1 ronde | 33 | |
| 18 | Stefano Caracchi | Honda | +1 ronde | 31 | |
| 19 | Harald Eckl | Römer-Aprilia-Rotax | +1 ronde | 22 | |
| 20 | Richard Oliver | Yamaha | +1 ronde | 19 | |
| 21 | Fausto Ricci | FMI-Aprilia-Rotax | +1 ronde | 30 | |
| 22 | Andreas Preining | Aprilia-Rotax | +1 ronde | 24 | |
| 23 | Richard Moore | Yamaha | +1 ronde | 34 | |
| 24 | Don Greene | Yamaha | +1 ronde | 35 | |
| 25 | Jean-François Baldé | Yamaha | +1 ronde | 36 | |
| Coureur | Merk | Oorzaak | Grid |
| ---------------- | ------------------------------- | ------- | ---- |
| Daniel Amatriaín | Team Katayama-Ducados-HRC-Honda | | 26 |
| Helmut Bradl | HB-Römer-HRC-Honda | Val | 13 |
| Juan Garriga | Nieto-Ducados-Repsol-Yamaha | Val | 6 |
| Martin Wimmer | Hein Gericke-Aprilia-Rotax | | 16 |
| August Auinger | Project Consult-Yamaha | | 14 |
| Javier Cardelús | JJ Cobas-Rotax | | 27 |
| Alberto Rota | FMI-Aprilia-Rotax | Krukas | 10 |
| Jean Foray | Yamaha | | 21 |
| Alan Carter | Aprilia-Rotax | | 18 |
| Robbie Petersen | Aprilia-Rotax | | 29 |
| Thomas Stevens | Yamaha | | 32 |
| Pilota | Moto |
| ------------------------- | ---------------- |
| Miguel Duhamel | Aprilia-Rotax |
| Patrick van den Goorbergh | Docshop-Yamaha |
| Paolo Casoli | Pileri-AGV-Honda |
| Andy Leisner | Honda |
| Urs Jücker | Yamaha |
| Daniel Coe | Yamaha |
| Doug Brauneck | Yamaha |
| Luis Lavado | Yamaha |
| Hans Becker | Honda |
| Steve Crevier | Aprilia-Rotax |
| Jeffrey Sayle | Yamaha |
| Jim DeWitte | Honda |
| Lucio Pietroniro | Yamaha |
| Chris D'Aluisio | Yamaha |
| Jon Cornwell | Aprilia-Rotax |
| David Busby | Honda |
| Darren Millner | Yamaha |
| Eric Kondo | Yamaha |
| José Barresi | Yamaha |
| James Stephens | Yamaha |
| Coureur | Merk | Oorzaak |
| ------------------ | ------------------ | ------- |
| Wilco Zeelenberg | Samson-Sharp-Honda | |
| Carlos Lavado | Geen machine | |
| Renzo Colleoni | Aprilia-Rotax | |
| Marcellino Lucchi | Aprilia-Rotax | |
| Alain Bronec | Aprilia-Rotax | |
| Tadayuki Okada | Cabin-HRC-Honda | [ 4 ] |
| Toshinobu Shiomori | Yamaha | [ 4 ] |
| Adrien Morillas | Yamaha | |
| Daryl Beattie | Honda | |
| Maurizio Vitali | Honda\| | |
| Junya Arai | Honda | [ 4 ] |
| Toshihiko Honma | Yamaha | [ 10 ] |
### Top tien tussenstand 250cc-klasse
| Pos | Coureur | Merk | Ptn |
| --- | -------------------- | --------------------------- | --- |
| 1 | Sito Pons | Campsa-JJ Cobas-HRC-Honda | 50 |
| 2 | Luca Cadalora | Agostini-Marlboro-Yamaha | 45 |
| 3 | John Kocinski | Roberts-Yamaha | 40 |
| 4 | Jean-Philippe Ruggia | Gauloises-Sonauto-Yamaha | 37 |
| 5 | Carlos Cardús | Repsol-HRC-Honda España | 28 |
| 6 | Jacques Cornu | Lucky Strike-ELF-HRC-Honda | 27 |
| 7 | Jim Filice | HRC-Honda | 22 |
| 8 | Juan Garriga | Nieto-Ducados-Repsol-Yamaha | 19 |
| 8 | Reinhold Roth | HB-Römer-HRC-Honda | 19 |
| 10 | Toshihiko Honma | Yamaha | 13 |
## Zijspanklasse
### De training
Hoewel Egbert Streuer en Bernard Schnieders als enigen al eerder naar Laguna Seca waren gereisd om te trainen, reden ze slechts de vijfde trainingstijd, mede omdat Schnieders moeite had met de vele linkerbochten en verkrampt in het zijspan zat. De gebroeders Markus- en Urs Egloff waren de snelsten. Zij hadden ook een nieuwe, veel hoekiger stroomlijnkuip, die eigenlijk bestemd was voor een nieuw chassis dat in Europa was gebleven. De meestal zo snelle Rolf Biland was derde en moest ruim een seconde toegeven op de Egloffs.
#### Trainingstijden
| Pos | Coureur | Bakkenist | Merk | Tijd |
| --- | ---------------- | ------------------ | --------------------------- | -------- |
| 1. | Markus Egloff | Urs Egloff | BP-SMS-Yamaha | 1"31'932 |
| 2. | Steve Webster | Tony Hewitt | Brown-Silkolene-LCR-Krauser | 1"32'458 |
| 3. | Rolf Biland | Kurt Waltisperg | Dow Chemical-LCR-Krauser | 1"33'041 |
| 4. | Alain Michel | Jean-Marc Fresc | ELF-LCR-Krauser | 1"33'149 |
| 5. | Egbert Streuer | Bernard Schnieders | Lucky Strike-LCR-Yamaha | 1"33'530 |
| 6. | Masato Kumano | Markus Fährni | LCR-Yamaha | 1"33'979 |
| 7. | Alfred Zurbrügg | Martin Zurbrügg | LCR-Yamaha | 1"34'103 |
| 8. | Steve Abbott | Shaun Smith | LCR-Yamaha | 1"34'991 |
| 9. | Barry Brindley | Graham Rose | Fowler-Yamaha | 1"35'418 |
| 10. | Rolf Steinhausen | Bruno Hiller | Busch-ADM | 1"35'712 |
### De race
Na de grote moeite en extra kosten die de zijspanrijders hadden moeten maken om in Laguna Seca te kunnen rijden, was de race een grote tegenslag. Na de 500cc-race was het grootste deel van de toeschouwers vertrokken. De gebroeders Egloff gingen er meteen vandoor en namen een flinke voorsprong op Steve Webster, Rolf Biland, Egbert Streuer en Alain Michel. Na negen ronden nam Webster de leiding over en de Egloffs vielen zelfs nog terug achter Michel omdat bakkenist Urs last kreeg van kramp. Biland haakte met motorpech af en Egbert Streuer had bijzonder veel pech. Bij de start was het helmvizier van Bernard Schnieders stuk gegaan en dat brak tijdens de race af. Met gebaren werd de pit gewaarschuwd, maar toen het duo naar binnen ging voor een nieuwe helm had Bernard al zo veel vuil in zijn ogen dat verder rijden onmogelijk was.
| Pos | Coureur | Bakkenist | Merk | Tijd | Grid | Punten |
| --- | ------------------ | ---------------- | --------------------------- | --------- | ---- | ------ |
| 1 | Steve Webster | Tony Hewitt | Brown-Silkolene-LCR-Krauser | 46'48"240 | 2 | 20 |
| 2 | Alain Michel | Jean-Marc Fresc | ELF-LCR-Krauser | 47"05'558 | 4 | 17 |
| 3 | Markus Egloff | Urs Egloff | BP-SMS-Yamaha | 47"12'630 | 1 | 15 |
| 4 | Masato Kumano | Markus Fährni | LCR-Yamaha | 48"15'768 | 6 | 13 |
| 5 | Barry Brindley | Graham Rose | Fowler-Yamaha | 48"17'293 | 9 | 11 |
| 6 | Yoshisada Kumagaya | Brian Barlow | Windle-Yamaha | 48"50'403 | 11 | 10 |
| 7 | Fritz Stölzle | Hubert Stölzle | LCR-Krauser | | 12 | 9 |
| 8 | Alfred Zurbrügg | Martin Zurbrügg | LCR-Yamaha | | 7 | 8 |
| 9 | Bernd Scherer | Thomas Schröder | BSR-Krauser | | 15 | 7 |
| 10 | René Progin | Laurent Magnenat | LCR-Krauser | | | 6 |
| 11 | Wolfgang Stropek | Steve Campbell | LCR-Krauser | | | 5 |
| 12 | Judd Drew | Brian Houghton | LCR-JPX | | | 4 |
| 13 | Tony Baker | Trevor Hopkinson | LCR-Krauser | | | 3 |
| 14 | Gary Thomas | Eckart Rösinger | LCR-Krauser | | | 2 |
| 15 | Derek Jones | Peter Brown | LCR-Yamaha | | 13 | 1 |
| Coureur | Bakkenist | Merk | Oorzaak | Grid |
| ---------------- | ------------------ | ------------------------ | ---------- | ---- |
| Steve Abbott | Shaun Smith | LCR-Yamaha | | 8 |
| Rolf Steinhausen | Bruno Hiller | Busch-ADM | | 10 |
| Yvan Nigrowsky | Jacques Corbier | LCR-JPX | | 14 |
| Theo van Kempen | Simon Birchall | Beijeman-LCR-Krauser | Ketting | 18 |
| Rolf Biland | Kurt Waltisperg | Dow Chemical-LCR-Krauser | Motor | 3 |
| Egbert Streuer | Bernard Schnieders | Lucky Strike-LCR-Yamaha | Helmvizier | 5 |
| Tony Wyssen | Kilian Wyssen | LCR-Krauser | Ongeval | |
| Coureur | Bakkenist | Merk |
| --------------- | ------------- | ----------- |
| Kenny Howles | Steve Pointer | LCR-Krauser |
| Billy Gällros | Håkan Olsson | Yamaha |
| Barry Smith | David Smith | Windle-ADM |
| Ray Gardner | Tony Strevens | LCR-Krauser |
| Clive Stirrat | Simon Prior | LCR-Krauser |
| George Hardwick | Steve Parker | LCR-Yamaha |
### Top tien tussenstand zijspanklasse
Conform wedstrijduitslag
## Trivia
### Organisatie
De Sports Car Racing Association of the Monterey Peninsula (SCRAMP) had opnieuw de organisatie niet op orde. Tegen de regels in werden er kaarten verkocht voor het rennerskwartier, de toevoerwegen waren onvoldoende en werden steeds gewijzigd en de tijdwaarneming produceerde pas na 18 uur bruikbare tijden. De prijzengelden waren ongebruikelijk en tijdens de races reden er ambulances op de baan. De starter wist niet wanneer hij het licht op groen moest zetten. Daarmee was de organisatie nog slechter dan de ook niet goed bekend staande Grand Prix van Joegoslavië en Grand Prix van Zweden.
### Ziekenboeg
#### Bubba Shobert
Een week na het ongeval werd de toestand van Bubba Shobert in het ziekenhuis van San Jose "kritiek maar stabiel" genoemd. Shobert werd niet meer kunstmatig van zuurstof voorzien en reageerde op zijn omgeving.
#### Wayne Gardner
Wayne Gardner werd met een dubbele scheenbeenbreuk opgenomen in het ziekenhuis, maar vloog naar Engeland om zich te laten onderzoeken door dr. Nigel Cobb in Northampton. Die sloot zich aan bij de eerdere diagnose van Claudio Costa: niet opereren en ten minste twee maanden rust houden.
### De wedstrijd verkopen?
De zijspanrijders reden voor het eerst in de Verenigde Staten en hadden een onderlinge afspraak gemaakt om het in het begin spannend te houden om de klasse "te verkopen" aan het Amerikaanse publiek. De gebroeders Egloff hielden zich niet aan die afspraak, die ook zinloos was, want het publiek was al naar huis.
|
nlwiki/4956579
|
nlwiki
| 4,956,579
|
Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten 1989
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Grand_Prix-wegrace_van_de_Verenigde_Staten_1989
|
2022-08-29T19:26:40Z
|
nl
|
Q3114502
| 409,795
|
{{Infobox motorrace
|naam = [[Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten]] 1989
|officiëlenaam = [[Dunlop Tyres|Dunlop]] USGP
|afbeelding = Laguna Seca 1988-1995.png
|onderschrift = [[Laguna Seca (circuit)|circuit Laguna Seca]]
|land = [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]]
|landvlag = {{US-VLAG}}
|regio =
|regiovlag =
|datum = [[16 april]] [[1989]]
|organisator = [[Fédération Internationale de Motocyclisme|FIM]] / [[American Motorcyclist Association|AMA]] / SCRAMP<ref>Sports Car Racing Association of the Monterey Peninsula.</ref>
|klasse1 = [[Wereldkampioenschap wegrace klasse 500 cc|500 cc]]
|poleposition1 = {{US-VLAG}} [[Wayne Rainey]]
|snelste ronde1 = {{AU-VLAG}} [[Wayne Gardner]]
|winnaar1 = {{US-VLAG}} Wayne Rainey
|tweede1 = {{US-VLAG}} [[Kevin Schwantz]]
|derde1 = {{US-VLAG}} [[Eddie Lawson]]
|klasse2 = [[Wereldkampioenschap wegrace klasse 250 cc|250 cc]]
|poleposition2 = {{US-VLAG}} [[John Kocinski]]
|snelste ronde2 = {{US-VLAG}} John Kocinski
|winnaar2 = {{US-VLAG}} John Kocinski
|tweede2 = {{US-VLAG}} [[Jim Filice]]
|derde2 = {{IT-VLAG}} [[Luca Cadalora]]
|klasse5 = [[Zijspanklasse|Zijspan]]
|poleposition5 = {{CH-VLAG}} [[Markus Egloff]]/{{CH-VLAG}} [[Urs Egloff]]
|snelste ronde5 = {{CH-VLAG}} [[Rolf Biland]]/{{CH-VLAG}} [[Kurt Waltisperg]]
|winnaar5 = {{GB-VLAG}} [[Steve Webster (motorcoureur)|Steve Webster]]/{{GB-VLAG}} [[Tony Hewitt]]
|tweede5 = {{FR-VLAG}} [[Alain Michel]]/{{FR-VLAG}} [[Jean-Marc Fresc]]
|derde5 = {{CH-VLAG}} Markus Egloff/{{CH-VLAG}} Urs Egloff
}}
De '''[[Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten]] 1989''' was de derde race van het [[wereldkampioenschap wegrace]] voor [[motorfiets]]en in het [[wereldkampioenschap wegrace 1989|seizoen 1989]]. De races werden verreden op [[16 april]] [[1989]] op het circuit van [[Laguna Seca (circuit)|Laguna Seca]] in [[Monterey (Californië)|Monterey]] ([[Californië (hoofdbetekenis)|Californië]]). In de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]] kwamen alleen de [[wegrace 500 cc|500cc-]], de [[wegrace 250 cc|250cc-klasse]] en de [[zijspanklasse]] aan de start. Voor de zijspanrijders was dit de openingsrace van het seizoen.
{{inhoud links}}
==Algemeen==
Opnieuw was de Amerikaanse Grand Prix bitter slecht georganiseerd, maar in tegenstelling tot het vorige jaar sprak in elk geval één Amerikaanse rijder zich daarover uit: [[Kevin Schwantz]] verklaarde dat men in Europa allang vertrokken zou zijn bij zo'n organisatie. De eerste problemen ontstonden echter al bij de reis naar de Verenigde Staten. De Amerikanen wilden graag de zijspanklasse in hun programma hebben, maar weigerden de extra reiskosten te betalen. Dat geld moest worden opgehoest door [[Lucky Strike]], [[Levior]], [[Krauser]] en [[Louis Christen Racing|LCR]], een totaal van (omgerekend) ruim 136.000 [[Euro]]. Een deel van de problemen die de solorijders ondervonden lag ook aan de kalender: acht dagen na de [[Grand Prix-wegrace van Australië 1989|GP van Australië]]. Dat betekende dat de monteurs die hun beschadigde machines in Australië ingekrat hadden maar weinig tijd hadden om ze uit te pakken en weer op te bouwen. Een van de vliegtuigen vertrok te laat uit [[Melbourne (hoofdbetekenis)|Melbourne]] door een staking van verkeersleiders, een vliegtuig moest bij een tussenlanding op [[Honolulu International Airport]] gerepareerd worden en daarbij werden de ingeladen machines ook nog in [[Los Angeles (hoofdbetekenis)|Los Angeles]] in plaats van [[San Francisco (hoofdbetekenis)|San Francisco]] gelost. Een "oplossing" werd gevonden door de donderdagtrainingen af te gelasten en pas op vrijdag met de trainingen te beginnen. Pas om 07.00 uur op vrijdagochtend konden de monteurs aan de machines gaan werken. Intussen was het oude deel van het circuit wel opnieuw geasfalteerd, maar de coureurs vonden het toch nog gevaarlijk, met name de laatste bocht voor start/finish en de eerste twee bochten na de start. Er waren problemen met het prijzengeld, de startgelden, de toegangskaarten en de tijdwaarneming.
==500cc-klasse==
===De training===
Tijdens de trainingen had [[Wayne Gardner]], die zowel met stalen als [[carbonfiber]]-[[schijfrem|remschijven]] trainde, grote remproblemen. Daardoor reed hij in de corkscrew teamgenoot [[Mick Doohan]] van zijn machine en kwam hij later nog eens ten val. Met zijn reservemachine reed hij ten slotte de derde trainingstijd. [[Wayne Rainey]] had juist weinig problemen en verklaarde na de training dat hij zijn [[poleposition]] zonder al te veel moeite bereikt had. Iedereen maakte zich zorgen over de remmen en de banden in de race, die spannend beloofde te worden omdat de trainingstijden dicht bij elkaar lagen. [[Freddie Spencer]] had hoofdpijn, die hij weet aan zijn val tijdens de [[Grand Prix-wegrace van Australië 1989|GP van Australië]], maar reed toch de negende tijd.
====Trainingstijden====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Pos
! Coureur
! Merk
! Tijd
|-
|align=right|1.||{{US-VLAG}} [[Wayne Rainey]]||[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Lucky Strike]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"27'120
|-
|align=right|2.||{{US-VLAG}} [[Kevin Schwantz]]||[[Pepsi]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]||1"27'405
|-
|align=right|3.||{{AU-VLAG}} [[Wayne Gardner]]||[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||1"27'505
|-
|align=right|4.||{{US-VLAG}} [[Kevin Magee]]||[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Lucky Strike]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"27'909
|-
|align=right|5.||{{FR-VLAG}} [[Christian Sarron]]||[[Gauloises]]-Sonauto-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"28'000
|-
|align=right|6.||{{US-VLAG}} [[Eddie Lawson]]||[[Erv Kanemoto|Kanemoto Racing]]-[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||1"28'215
|-
|align=right|7.||{{GB-VLAG}} [[Niall Mackenzie]]||[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"28'319
|-
|align=right|8.||{{JP-VLAG}} [[Tadahiko Taira]]||[[Tech 21]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"28'342
|-
|align=right|9.||{{US-VLAG}} [[Freddie Spencer]]||[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"28.400
|-
|align=right|10.||{{GB-VLAG}} [[Ron Haslam]]||[[Pepsi]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]||1"28'555
|}
===De race===
[[Bestand:Wayne Rainey 1989.jpg|miniatuur|[[Wayne Rainey]]]]
Al voor de race kwam het bericht dat de hoofdpijn van [[Freddie Spencer]] werd geweten aan een [[middenoorontsteking]] en dat hij niet zou starten. [[Kevin Schwantz]] had de beste start, maar vanaf de tweede startrij schoot [[Eddie Lawson]] hem al voor de eerste bocht voorbij. Lawson moest Schwantz toch laten gaan en werd zelf ingelopen door [[Wayne Gardner]], [[Kevin Magee]] en [[Christian Sarron]]. [[Wayne Rainey]] nam de leiding en zes seconden voorsprong op Schwantz. Magee en Gardner gingen een onderling gevecht aan dat eindigde toen Gardner ten val kwam en een been brak. Rainey won overtuigend voor Schwantz en Lawson, maar na de finish gebeurde een bizar ongeluk. [[Bubba Shobert]] feliciteerde Lawson rijdend, maar klapte daarna hard achterop Kevin Magee, achter een blinde heuvel had besloten om middel op het circuit een staande [[Burnout (motorfiets)|burnout]] te maken. Shobert werd met ernstig hoofdletsel naar het ziekenhuis vervoerd en Magee brak een enkel en een onderbeen.
{|class="vatop"
|
====Uitslag 500cc-klasse====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Pos
! Coureur
! Merk
! Tijd
! Grid
! Punten
|-
! 1
|{{US-VLAG}} '''[[Wayne Rainey]]'''
|'''[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Lucky Strike]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|58"56'17
|align=right|1
|align=right|'''20'''
|-
! 2
|{{US-VLAG}} '''[[Kevin Schwantz]]'''
|'''[[Pepsi]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]'''
|align=right|59"03'02
|align=right|2
|align=right|'''17'''
|-
! 3
|{{US-VLAG}} '''[[Eddie Lawson]]'''
|'''[[Erv Kanemoto|Kanemoto Racing]]-[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|59"16'09
|align=right|6
|align=right|'''15'''
|-
! 4
|{{AU-VLAG}} '''[[Kevin Magee]]'''
|'''[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Lucky Strike]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|59"19'91
|align=right|4
|align=right|'''13'''
|-
! 5
|{{GB-VLAG}} '''[[Niall Mackenzie]]'''
|'''[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|59"24'40
|align=right|7
|align=right|'''11'''
|-
! 6
|{{FR-VLAG}} '''[[Christian Sarron]]'''
|'''[[Gauloises]]-Sonauto-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|59"26'77
|align=right|5
|align=right|'''10'''
|-
! 7
|{{IT-VLAG}} '''[[Pierfrancesco Chili]]'''
|'''[[Gallina (motorfiets)|Gallina]]-[[HB (sigarettenmerk)|HB]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|1:00"26'08
|align=right|11
|align=right|'''9'''
|-
! 8
|{{AU-VLAG}} '''[[Mick Doohan]]'''
|'''[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|12
|align=right|'''8'''
|-
! 9
|{{US-VLAG}} '''[[Bubba Shobert]]'''
|'''[[Cabin]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[American Honda Motor Company|Honda USA]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|13
|align=right|'''7'''
|-
! 10
|{{FR-VLAG}} '''[[Dominique Sarron]]'''
|'''[[Elf Aquitaine|ELF]]-[[ROC (Annemasse)|ROC]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|15
|align=right|'''6'''
|-
! 11
|{{IT-VLAG}} '''[[Alessandro Valesi]]'''
|'''[[Iberna]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|16
|align=right|'''5'''
|-
! 12
|{{CH-VLAG}} '''[[Marco Gentile (coureur)|Marco Gentile]]'''
|'''[[Boxer Bikes|Fior]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|+2 ronden
|align=right|17
|align=right|'''4'''
|-
! 13
|{{GB-VLAG}} '''[[Simon Buckmaster]]'''
|'''[[Takazumi Katayama|Team Katayama]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|+2 ronden
|align=right|18
|align=right|'''3'''
|-
! 14
|{{CH-VLAG}} '''[[Bruno Kneubühler]]'''
|'''[[Römer (helm)|Römer]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|+3 ronden
|align=right|19
|align=right|'''2'''
|-
! 15
|{{DE-VLAG}} '''[[Michael Rudroff]]'''
|'''[[Rallye Sport]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|+3 ronden
|align=right|21
|align=right|'''1'''
|-
! 16
|{{ES-VLAG}} [[Fernando Gonzáles De Nicolás]]
|[[Club Cross Pozuelo]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|align=right|+4 ronden
|align=right|23
|
|-
! 17
|{{CL-VLAG}} [[Vincenzo Cascino]]
|[[Nolan (helm)|Nolan]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]
|align=right|+4 ronden
|align=right|22
|
|}
====Niet gefinished====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Merk
! Oorzaak
! Grid
|-
|{{JP-VLAG}} [[Tadahiko Taira]]
|[[Tech 21]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|[[Versnellingsbak]]
|align=right|8
|-
|{{CH-VLAG}} [[Nicholas Schmassmann]]
|[[Technotron]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|align=right|20
|-
|{{US-VLAG}} [[Randy Mamola]]
|[[Cagiva|Cagiva Corse]]
|[[Krukas]]
|align=right|14
|-
|{{GB-VLAG}} [[Ron Haslam]]
|[[Pepsi]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]
|
|align=right|10
|-
|{{US-VLAG}} [[Eugene Brown]]
|[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]
|
|align=right|24
|-
|{{AU-VLAG}} [[Wayne Gardner]]
|[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|Val<ref>[[Wayne Gardner]] liep bij zijn val een dubbele breuk op in zijn linker onderbeen.</ref>
|align=right|3
|}
|
====Niet gestart====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Merk
! Oorzaak
! Grid
|-
|{{US-VLAG}} [[Freddie Spencer]]
|[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|[[Oorontsteking]]
|align=right|9
|}
====Niet gekwalificeerd====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Merk
|-
|{{US-VLAG}} [[David Busby]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|-
|{{US-VLAG}} [[Michael Wild]]
|[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]
|}
====Niet deelgenomen====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Merk
! Oorzaak
|-
|{{FR-VLAG}} [[Adrien Morillas]]
| [[Elf Aquitaine|ELF]]-[[ROC (Annemasse)|ROC]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|<ref>Verving vanaf de [[Grand Prix-wegrace van Frankrijk 1989|GP van Frankrijk]] de geblesseerde [[Dominique Sarron]].</ref>
|-
|{{JP-VLAG}} [[Shinichi Ito]]
|Seed-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|<ref name="Japan">Reed alleen in Japan</ref>
|-
|{{JP-VLAG}} [[Shunji Yatsushiro]]
|[[Pentax]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|<ref name="Japan"/>
|-
|{{JP-VLAG}} [[Kunio Machii]]
|[[Nescafé]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|<ref name="Japan"/>
|-
|{{ES-VLAG}} [[Jose Morillas]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{AT-VLAG}} [[Sepp Doppler]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{DE-VLAG}} [[Alois Meyer]]
|[[Rallye Sport]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{IT-VLAG}} [[Romolo Balbi]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{IT-VLAG}} [[Massimo Broccoli]]
|[[Cagiva|Cagiva Corse]]
|
|-
|{{AU-VLAG}} [[Michael Dowson]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{IT-VLAG}} [[Fabio Biliotti]]
|[[Takazumi Katayama|Team Katayama]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{US-VLAG}} [[John Kocinski]]
|[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|<ref>Reed in de 500cc-klasse alleen in België</ref>
|-
|{{DE-VLAG}} [[Ernst Gschwender]]
|[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]] Deutschland
|
|-
|{{FR-VLAG}} [[Thierry Crine]]
|[[Konica Minolta]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]
|<ref>Reed alleen in Frankrijk met een [[fabrieksracer|fabrieks]]-[[Suzuki RGV]]</ref>
|-
|{{ES-VLAG}} [[Juan López Mella]]
|[[Xunta]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{NL-VLAG}} [[Cees Doorakkers]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{IE-VLAG}} [[Eddie Laycock]]
|[[Millar]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{JP-VLAG}} [[Norihiko Fujiwara]]
|[[Tech 21]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|<ref>Reed in Japan en af en toe als vervanger van [[Tadahiko Taira]]</ref>
|-
|{{GB-VLAG}} [[Roger Burnett]]
|[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|<ref>Reed alleen in Groot-Brittannië als vervanger van de geblesseerde [[Mick Doohan]].</ref>
|}
|}
===Top tien tussenstand 500cc-klasse===
{|class="wikitable top"
! Pos!!width="200"|Coureur!!Merk!!Ptn
|- bgcolor="#F7F6A8"
|align="right"|1||width="200px"|{{US-VLAG}} [[Wayne Rainey]]||[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Lucky Strike]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|54
|- bgcolor="#DCE5E5"
|align="right"|2||{{US-VLAG}} [[Eddie Lawson]]||[[Erv Kanemoto|Kanemoto Racing]]-[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||align="right"|41
|- bgcolor="#FFDAB9"
|rowspan=2 align="right"|3||{{AU-VLAG}} [[Kevin Magee]]||[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Lucky Strike]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||rowspan=2 align="right"|37
|- bgcolor="#FFDAB9"
|{{US-VLAG}} [[Kevin Schwantz]]||[[Pepsi]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]
|-
|align="right"|5||{{FR-VLAG}} [[Christian Sarron]]||[[Gauloises]]-Sonauto-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|34
|-
|align="right"|6||{{AU-VLAG}} [[Wayne Gardner]]||[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||align="right"|33
|-
|align="right"|7||{{GB-VLAG}} [[Niall Mackenzie]]||[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|21
|-
|align="right"|8||{{JP-VLAG}} [[Tadahiko Taira]]||[[Tech 21]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|18
|-
|align="right"|9||{{AU-VLAG}} [[Mick Doohan]]||[[Rothmans International|Rothmans]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||align="right"|16
|-
|align="right"|10||{{GB-VLAG}} [[Ron Haslam]]||[[Pepsi]]-[[Suzuki (hoofdbetekenis)|Suzuki]]||align="right"|13
|}
==250cc-klasse==
===De training===
Net als vorig jaar waren de Amerikanen [[John Kocinski]] en [[Jim Filice]] sterk in de kwalificatietraining. Filice was nu weliswaar vierde (in 1988 tweede) maar wel de snelste [[Honda (motorfiets)|Honda]]-coureur. [[Alberto Rota]] was de verrassing. Hij zette zijn [[Federazione Motociclistica Italiana|"Team Italia"]]-[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]] op de tiende startplaats.
====Trainingstijden====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Pos
! Coureur
! Merk
! Tijd
|-
|align=right|1.||{{US-VLAG}} [[John Kocinski]]||[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"29'727
|-
|align=right|2.||{{IT-VLAG}} [[Luca Cadalora]]||[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"30'248
|-
|align=right|3.||{{FR-VLAG}} [[Jean-Philippe Ruggia]]||[[Gauloises]]-Sonauto-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"30'331
|-
|align=right|4.||{{US-VLAG}} [[Jim Filice]]||[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||1"30'486
|-
|align=right|5.||{{ES-VLAG}} [[Sito Pons]]||[[Campsa]]-[[JJ Cobas]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||1"30'599
|-
|align=right|6.||{{ES-VLAG}} [[Juan Garriga]]||[[Ángel Nieto|Nieto]]-[[Ducados]]-[[Repsol]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"30'693
|-
|align=right|7.||{{ES-VLAG}} [[Carlos Cardús]]||[[Repsol]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]] España||1"30'947
|-
|align=right|8.||{{CH-VLAG}} [[Jacques Cornu]]||[[Lucky Strike]]-[[Elf Aquitaine|ELF]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||1"30'956
|-
|align=right|9.||{{DE-VLAG}} [[Reinhold Roth]]||[[HB (sigarettenmerk)|HB]]-[[Römer (helm)|Römer]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||1"31'366
|-
|align=right|10.||{{IT-VLAG}} [[Alberto Rota]]||[[Federazione Motociclistica Italiana|FMI]]-[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]||1"31'700
|}
===De race===
[[Jim Filice]] pakte de kopstart in de race, gevolgd door [[Jacques Cornu]], [[Carlos Cardús]], [[Sito Pons]] en [[John Kocinski]], terwijl [[Juan Garriga]] tijd nodig had om op snelheid te komen, maar hij mengde zich ook om de strijd in de kopgroep. Kocinski rukte op naar de tweede plaats en reed rustig het gat met Filice dicht. Uiteindelijk nam hij de leiding over en won hij de race. Ook Garriga leek Filice nog te bedreigen, maar hij kwam ten val. Om de derde plaats vond ook een felle strijd plaats, die [[Luca Cadalora]] won ten koste van [[Sito Pons]].
{|class="vatop"
|
====Uitslag 250cc-klasse====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Pos
! Coureur
! Merk
! Tijd
! Grid
! Punten
|-
! 1
|{{US-VLAG}} '''[[John Kocinski]]'''
|'''[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|48"19'96
|align=right|1
|align=right|'''20'''
|-
! 2
|{{US-VLAG}} '''[[Jim Filice]]'''
|'''[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|48"27'98
|align=right|4
|align=right|'''17'''
|-
! 3
|{{IT-VLAG}} '''[[Luca Cadalora]]'''
|'''[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|48"32'75
|align=right|2
|align=right|'''15'''
|-
! 4
|{{ES-VLAG}} '''[[Sito Pons]]'''
|'''[[Campsa]]-[[JJ Cobas]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|48"37'36
|align=right|5
|align=right|'''13'''
|-
! 5
|{{ES-VLAG}} '''[[Carlos Cardús]]'''
|'''[[Repsol]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]] España'''
|align=right|48"42'19
|align=right|7
|align=right|'''11'''
|-
! 6
|{{CH-VLAG}} '''[[Jacques Cornu]]'''
|'''[[Lucky Strike]]-[[Elf Aquitaine|ELF]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|48"42'63
|align=right|8
|align=right|'''10'''
|-
! 7
|{{FR-VLAG}} '''[[Jean-Philippe Ruggia]]'''
|'''[[Gauloises]]-Sonauto-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|48"52'64
|align=right|3
|align=right|'''9'''
|-
! 8
|{{DE-VLAG}} '''[[Reinhold Roth]]'''
|'''[[HB (sigarettenmerk)|HB]]-[[Römer (helm)|Römer]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|49"13'94
|align=right|9
|align=right|'''8'''
|-
! 9
|{{IT-VLAG}} '''[[Loris Reggiani]]'''
|'''[[HB (sigarettenmerk)|HB]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|49"22'66
|align=right|11
|align=right|'''7'''
|-
! 10
|{{JP-VLAG}} '''[[Masahiro Shimizu]]'''
|'''[[Ajinomoto]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|49"29'34
|align=right|17
|align=right|'''6'''
|-
! 11
|{{VE-VLAG}} '''[[Iván Palazzese]]'''
|'''[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]'''
|align=right|49"38'54
|align=right|15
|align=right|'''5'''
|-
! 12
|{{ES-VLAG}} '''[[Alberto Puig]]'''
|'''[[Ángel Nieto|Nieto]]-[[Ducados]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|12
|align=right|'''4'''
|-
! 13
|{{DE-VLAG}} '''[[Jochen Schmid]]'''
|'''[[Honda (motorfiets)|Honda]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|20
|align=right|'''3'''
|-
! 14
|{{BE-VLAG}} '''[[Didier de Radiguès]]'''
|'''[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|28
|align=right|'''2'''
|-
! 15
|{{IE-VLAG}} '''[[Gary Cowan]]'''
|'''[[Docshop]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|+1 ronde
|align=right|23
|align=right|'''1'''
|-
! 16
|{{BR-VLAG}} [[Alex Barros]]
|[[McDonald's]]-Venemotos-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|25
|
|-
! 17
|{{IT-VLAG}} [[Fabio Barchitta]]
|[[Rudy Project]]-[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|33
|
|-
! 18
|{{IT-VLAG}} [[Stefano Caracchi]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|31
|
|-
! 19
|{{DE-VLAG}} [[Harald Eckl]]
|[[Römer (helm)|Römer]]-[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|22
|
|-
! 20
|{{US-VLAG}} [[Richard Oliver]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|19
|
|-
! 21
|{{IT-VLAG}} [[Fausto Ricci]]
|[[Federazione Motociclistica Italiana|FMI]]-[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|30
|
|-
! 22
|{{AT-VLAG}} [[Andreas Preining]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|24
|
|-
! 23
|{{US-VLAG}} [[Richard Moore (coureur)|Richard Moore]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|34
|
|-
! 24
|{{US-VLAG}} [[Don Greene]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|35
|
|-
! 25
|{{FR-VLAG}} [[Jean-François Baldé]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|align=right|+1 ronde
|align=right|36
|
|}
====Niet gefinished====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Merk
! Oorzaak
! Grid
|-
|{{ES-VLAG}} [[Daniel Amatriaín]]
|[[Takazumi Katayama|Team Katayama]]-[[Ducados]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|align=right|26
|-
|{{DE-VLAG}} [[Helmut Bradl]]
|[[HB (sigarettenmerk)|HB]]-[[Römer (helm)|Römer]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|Val
|align=right|13
|-
|{{ES-VLAG}} [[Juan Garriga]]
|[[Ángel Nieto|Nieto]]-[[Ducados]]-[[Repsol]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|Val
|align=right|6
|-
|{{DE-VLAG}} [[Martin Wimmer]]
|[[Hein Gericke]]-[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|
|align=right|16
|-
|{{AT-VLAG}} [[August Auinger]]
|[[Project Consult]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|
|align=right|14
|-
|{{AD-VLAG}} [[Javier Cardelús]]
|[[JJ Cobas]]-[[Rotax]]
|
|align=right|27
|-
|{{IT-VLAG}} [[Alberto Rota]]
|[[Federazione Motociclistica Italiana|FMI]]-[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|[[Krukas]]
|align=right|10
|-
|{{FR-VLAG}} [[Jean Foray]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|
|align=right|21
|-
|{{GB-VLAG}} [[Alan Carter]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|
|align=right|18
|-
|{{SE-VLAG}} [[Robbie Petersen]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|
|align=right|29
|-
|{{US-VLAG}} [[Thomas Stevens]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|
|align=right|32
|}
|
====Niet gekwalificeerd====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
!Pilota
!Moto
|-
|{{CA-VLAG}} [[Miguel Duhamel]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|-
|{{NL-VLAG}} [[Patrick van den Goorbergh]]
|[[Docshop]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{IT-VLAG}} [[Paolo Casoli]]
|[[Paolo Pileri|Pileri]]-[[AGV (helmenfabriek)|AGV]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|-
|{{US-VLAG}} [[Andy Leisner]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|-
|{{CH-VLAG}} [[Urs Jücker]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{US-VLAG}} [[Daniel Coe]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{US-VLAG}} [[Doug Brauneck]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{VE-VLAG}} [[Luis Lavado]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{DE-VLAG}} [[Hans Becker]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|-
|{{CA-VLAG}} [[Steve Crevier]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|-
|{{AU-VLAG}} [[Jeffrey Sayle]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{CA-VLAG}} [[Jim DeWitte]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|-
|{{BE-VLAG}} [[Lucio Pietroniro]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{US-VLAG}} [[Chris D'Aluisio]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{CA-VLAG}} [[Jon Cornwell]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|-
|{{US-VLAG}} [[David Busby]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|-
|{{AU-VLAG}} [[Darren Millner]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{US-VLAG}} [[Eric Kondo]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{VE-VLAG}} [[José Barresi]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{US-VLAG}} [[James Stephens (coureur)|James Stephens]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|}
====Niet deelgenomen====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Merk
! Oorzaak
|-
|{{NL-VLAG}} [[Wilco Zeelenberg]]
|[[Samson (tabak)|Samson]]-[[Sharp (bedrijf)|Sharp]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{VE-VLAG}} [[Carlos Lavado]]
|Geen machine<ref>De Venezolaanse [[Yamaha Motor Company|Yamaha]]-importeur Venemotos kwam niet meer in aanmerking voor fabrieks-Yamaha's en daarom was [[Carlos Lavado]] brodeloos. Hij had in de [[Grand Prix-wegrace van Japan 1989|GP van Japan]] gereden met een [[Honda (motorfiets)|Honda]] van een plaatselijke sponsor, maar was nu in afwachting van eigen materiaal.</ref>
|
|-
|{{IT-VLAG}} [[Renzo Colleoni]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|
|-
|{{IT-VLAG}} [[Marcellino Lucchi]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|
|-
|{{FR-VLAG}} [[Alain Bronec]]
|[[Aprilia (motorfietsmerk)|Aprilia]]-[[Rotax]]
|
|-
|{{JP-VLAG}} [[Tadayuki Okada]]
|[[Cabin]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|<ref name="Japan"/>
|-
|{{JP-VLAG}} [[Toshinobu Shiomori]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|<ref name="Japan"/>
|-
|{{FR-VLAG}} [[Adrien Morillas]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|
|-
|{{AU-VLAG}} [[Daryl Beattie]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|
|-
|{{IT-VLAG}} [[Maurizio Vitali]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]|
|
|-
|{{JP-VLAG}} [[Junya Arai]]
|[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|<ref name="Japan"/>
|-
|{{JP-VLAG}} [[Toshihiko Honma]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|<ref>Reed alleen in Japan, Frankrijk, Groot-Brittannië en Zweden.</ref>
|}
|}
===Top tien tussenstand 250cc-klasse===
{|class="wikitable top"
! Pos!!width="200"|Coureur!!Merk!!Ptn
|- bgcolor="#F7F6A8"
|align="right"|1||width="200px"|{{ES-VLAG}} [[Sito Pons]]||[[Campsa]]-[[JJ Cobas]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||align="right"|50
|- bgcolor="#DCE5E5"
|align="right"|2||{{IT-VLAG}} [[Luca Cadalora]]||[[Giacomo Agostini|Agostini]]-[[Marlboro (sigarettenmerk)|Marlboro]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|45
|- bgcolor="#FFDAB9"
|align="right"|3||{{US-VLAG}} [[John Kocinski]]||[[Kenny Roberts senior|Roberts]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|40
|-
|align="right"|4||{{FR-VLAG}} [[Jean-Philippe Ruggia]]||[[Gauloises]]-Sonauto-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|37
|-
|align="right"|5||{{ES-VLAG}} [[Carlos Cardús]]||[[Repsol]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]] España||align="right"|28
|-
|align="right"|6||{{CH-VLAG}} [[Jacques Cornu]]||[[Lucky Strike]]-[[Elf Aquitaine|ELF]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||align="right"|27
|-
|align="right"|7||{{US-VLAG}} [[Jim Filice]]||[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]||align="right"|22
|-
|rowspan=2 align="right"|8||{{ES-VLAG}} [[Juan Garriga]]||[[Ángel Nieto|Nieto]]-[[Ducados]]-[[Repsol]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||rowspan=2 align="right"|19
|-
|{{DE-VLAG}} [[Reinhold Roth]]||[[HB (sigarettenmerk)|HB]]-[[Römer (helm)|Römer]]-[[Honda Racing Corporation|HRC]]-[[Honda (motorfiets)|Honda]]
|-
|align="right"|10||{{JP-VLAG}} [[Toshihiko Honma]]||[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||align="right"|13
|}
==Zijspanklasse==
===De training===
Hoewel [[Egbert Streuer]] en [[Bernard Schnieders]] als enigen al eerder naar Laguna Seca waren gereisd om te trainen, reden ze slechts de vijfde trainingstijd, mede omdat Schnieders moeite had met de vele linkerbochten en verkrampt in het zijspan zat. De gebroeders [[Markus Egloff|Markus]]- en [[Urs Egloff]] waren de snelsten. Zij hadden ook een nieuwe, veel hoekiger [[stroomlijnkuip]], die eigenlijk bestemd was voor een nieuw chassis dat in Europa was gebleven. De meestal zo snelle [[Rolf Biland]] was derde en moest ruim een seconde toegeven op de Egloffs.
====Trainingstijden====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Pos
! Coureur
! Bakkenist
! Merk
! Tijd
|-
|align=right|1.||{{CH-VLAG}} [[Markus Egloff]]||{{CH-VLAG}} [[Urs Egloff]]|| [[BP (oliemaatschappij)|BP]]-SMS-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"31'932
|-
|align=right|2.||{{GB-VLAG}} [[Steve Webster (motorcoureur)|Steve Webster]]||{{GB-VLAG}} [[Tony Hewitt]]||Brown-Silkolene-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]||1"32'458
|-
|align=right|3.||{{CH-VLAG}} [[Rolf Biland]]||{{CH-VLAG}} [[Kurt Waltisperg]]||[[Dow Chemical]]-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]||1"33'041
|-
|align=right|4.||{{FR-VLAG}} [[Alain Michel]]||{{FR-VLAG}} [[Jean-Marc Fresc]]||[[Elf Aquitaine|ELF]]-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]||1"33'149
|-
|align=right|5.||{{NL-VLAG}} [[Egbert Streuer]]||{{NL-VLAG}} [[Bernard Schnieders]]||[[Lucky Strike]]-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"33'530
|-
|align=right|6.||{{JP-VLAG}} [[Masato Kumano]]||{{CH-VLAG}} [[Markus Fährni]]||[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"33'979
|-
|align=right|7.||{{CH-VLAG}} [[Alfred Zurbrügg]]||{{CH-VLAG}} [[Martin Zurbrügg]]||[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"34'103
|-
|align=right|8.||{{GB-VLAG}} [[Steve Abbott]]||{{GB-VLAG}} [[Shaun Smith]]||[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"34'991
|-
|align=right|9.||{{GB-VLAG}} [[Barry Brindley]]||{{GB-VLAG}} [[Graham Rose]]||Fowler-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]||1"35'418
|-
|align=right|10.||{{DE-VLAG}} [[Rolf Steinhausen]]||{{DE-VLAG}} [[Bruno Hiller]]||Busch-[[ADM (motorfiets)|ADM]]||1"35'712
|}
===De race===
Na de grote moeite en extra kosten die de zijspanrijders hadden moeten maken om in Laguna Seca te kunnen rijden, was de race een grote tegenslag. Na de 500cc-race was het grootste deel van de toeschouwers vertrokken. De gebroeders Egloff gingen er meteen vandoor en namen een flinke voorsprong op [[Steve Webster (motorcoureur)|Steve Webster]], [[Rolf Biland]], [[Egbert Streuer]] en [[Alain Michel]]. Na negen ronden nam Webster de leiding over en de Egloffs vielen zelfs nog terug achter Michel omdat [[bakkenist (motorsport)|bakkenist]] Urs last kreeg van kramp. Biland haakte met motorpech af en Egbert Streuer had bijzonder veel pech. Bij de start was het helmvizier van [[Bernard Schnieders]] stuk gegaan en dat brak tijdens de race af. Met gebaren werd de [[pit (motorsport)|pit]] gewaarschuwd, maar toen het duo naar binnen ging voor een nieuwe helm had Bernard al zo veel vuil in zijn ogen dat verder rijden onmogelijk was.
{|class="vatop"
|
====Uitslag zijspanklasse====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Pos
! Coureur
! Bakkenist
! Merk
! Tijd
! Grid
! Punten
|-
! 1
|{{GB-VLAG}} '''[[Steve Webster (motorcoureur)|Steve Webster]]'''
|{{GB-VLAG}} '''[[Tony Hewitt]]'''
|'''Brown-Silkolene-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]'''
|align=right|46'48"240
|align=right|2
|align=right|'''20'''
|-
! 2
|{{FR-VLAG}} '''[[Alain Michel]]'''
|{{FR-VLAG}} '''[[Jean-Marc Fresc]]'''
|'''[[Elf Aquitaine|ELF]]-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]'''
|align=right|47"05'558
|align=right|4
|align=right|'''17'''
|-
! 3
|{{CH-VLAG}} '''[[Markus Egloff]]'''
|{{CH-VLAG}} '''[[Urs Egloff]]
|'''[[BP (oliemaatschappij)|BP]]-SMS-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|47"12'630
|align=right|1
|align=right|'''15'''
|-
! 4
|{{JP-VLAG}} '''[[Masato Kumano]]'''
|{{CH-VLAG}} '''[[Markus Fährni]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|48"15'768
|align=right|6
|align=right|'''13'''
|-
! 5
|{{GB-VLAG}} '''[[Barry Brindley]]'''
|{{GB-VLAG}} '''[[Graham Rose]]'''
|'''Fowler-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|48"17'293
|align=right|9
|align=right|'''11'''
|-
! 6
|{{JP-VLAG}} '''[[Yoshisada Kumagaya]]'''
|{{GB-VLAG}} '''[[Brian Barlow]]'''
|'''[[Windle (motorfiets)|Windle]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|48"50'403
|align=right|11
|align=right|'''10'''
|-
! 7
|{{DE-VLAG}} '''[[Fritz Stölzle]]'''
|{{DE-VLAG}} '''[[Hubert Stölzle]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]'''
|align=right|
|align=right|12
|align=right|'''9'''
|-
! 8
|{{CH-VLAG}} '''[[Alfred Zurbrügg]]'''
|{{CH-VLAG}} '''[[Martin Zurbrügg]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|
|align=right|7
|align=right|'''8'''
|-
! 9
|{{DE-VLAG}} '''[[Bernd Scherer]]'''
|{{DE-VLAG}} '''[[Thomas Schröder]]'''
|'''BSR-[[Krauser]]'''
|align=right|
|align=right|15
|align=right|'''7'''
|-
! 10
|{{CH-VLAG}} '''[[René Progin]]'''
|{{CH-VLAG}} '''[[Laurent Magnenat]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]'''
|align=right|
|align=right|
|align=right|'''6'''
|-
! 11
|{{AT-VLAG}} '''[[Wolfgang Stropek]]'''
|{{GB-VLAG}} '''[[Steve Campbell]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]'''
|align=right|
|align=right|
|align=right|'''5'''
|-
! 12
|{{GB-VLAG}} '''[[Judd Drew]]'''
|{{GB-VLAG}} '''[[Brian Houghton]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-JPX'''
|align=right|
|align=right|
|align=right|'''4'''
|-
! 13
|{{GB-VLAG}} '''[[Tony Baker (coureur)|Tony Baker]]'''
|{{GB-VLAG}} '''[[Trevor Hopkinson]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]'''
|align=right|
|align=right|
|align=right|'''3'''
|-
! 14
|{{GB-VLAG}} '''[[Gary Thomas]]'''
|{{DE-VLAG}} '''[[Eckart Rösinger]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]'''
|align=right|
|align=right|
|align=right|'''2'''
|-
! 15
|{{GB-VLAG}} '''[[Derek Jones]]'''
|{{GB-VLAG}} '''[[Peter Brown (coureur)|Peter Brown]]'''
|'''[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]'''
|align=right|
|align=right|13
|align=right|'''1'''
|}
|
====Niet gefinished====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Bakkenist
! Merk
! Oorzaak
! Grid
|-
|{{GB-VLAG}} [[Steve Abbott]]
|{{GB-VLAG}} [[Shaun Smith]]
|[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|
|align=right|8
|-
|{{DE-VLAG}} [[Rolf Steinhausen]]
|{{DE-VLAG}} [[Bruno Hiller]]
|Busch-[[ADM (motorfiets)|ADM]]
|
|align=right|10
|-
|{{FR-VLAG}} [[Yvan Nigrowsky]]
|{{FR-VLAG}} [[Jacques Corbier]]
|[[Louis Christen Racing|LCR]]-JPX
|
|align=right|14
|-
|{{NL-VLAG}} [[Theo van Kempen]]
|{{GB-VLAG}} [[Simon Birchall]]
|[[Beijeman]]-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]
|[[Kettingaandrijving|Ketting]]
|align=right|18
|-
|{{CH-VLAG}} [[Rolf Biland]]
|{{CH-VLAG}} [[Kurt Waltisperg]]
|[[Dow Chemical]]-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]
|Motor
|align=right|3
|-
|{{NL-VLAG}} [[Egbert Streuer]]
|{{NL-VLAG}} [[Bernard Schnieders]]
|[[Lucky Strike]]-[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|Helmvizier
|align=right|5
|-
|{{CH-VLAG}} [[Tony Wyssen]]
|{{CH-VLAG}} [[Kilian Wyssen]]
|[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]
|Ongeval
|
|}
====Niet deelgenomen====
{|class="wikitable" style="font-size: 91%; background-color:#FFFFFF;"
! Coureur
! Bakkenist
! Merk
|-
|{{GB-VLAG}} [[Kenny Howles]]
|{{GB-VLAG}} [[Steve Pointer]]
|[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]
|-
|{{SE-VLAG}} [[Billy Gällros]]
|{{SE-VLAG}} [[Håkan Olsson]]
|[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|-
|{{GB-VLAG}} [[Barry Smith (zijspancoureur)|Barry Smith]]
|{{GB-VLAG}} [[David Smith (coureur)|David Smith]]
|[[Windle (motorfiets)|Windle]]-[[ADM (motorfiets)|ADM]]
|-
|{{GB-VLAG}} [[Ray Gardner]]
|{{GB-VLAG}} [[Tony Strevens]]
|[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]
|-
|{{GB-VLAG}} [[Clive Stirrat]]
|{{GB-VLAG}} [[Simon Prior]]
|[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Krauser]]
|-
|{{GB-VLAG}} [[George Hardwick (coureur)|George Hardwick]]
|{{GB-VLAG}} [[Steve Parker]]
|[[Louis Christen Racing|LCR]]-[[Yamaha Motor Company|Yamaha]]
|}
|}
===Top tien tussenstand zijspanklasse===
Conform wedstrijduitslag
==Trivia==
===Organisatie===
De Sports Car Racing Association of the Monterey Peninsula (SCRAMP) had opnieuw de organisatie niet op orde. Tegen de regels in werden er kaarten verkocht voor het [[rennerskwartier]], de toevoerwegen waren onvoldoende en werden steeds gewijzigd en de tijdwaarneming produceerde pas na 18 uur bruikbare tijden. De prijzengelden waren ongebruikelijk en tijdens de races reden er ambulances op de baan. De starter wist niet wanneer hij het licht op groen moest zetten. Daarmee was de organisatie nog slechter dan de ook niet goed bekend staande [[Grand Prix-wegrace van Joegoslavië|Grand Prix van Joegoslavië]] en [[Grand Prix-wegrace van Zweden|Grand Prix van Zweden]].
===Ziekenboeg===
====Bubba Shobert====
Een week na het ongeval werd de toestand van [[Bubba Shobert]] in het ziekenhuis van [[San Jose (Californië)|San Jose]] "kritiek maar stabiel" genoemd. Shobert werd niet meer kunstmatig van zuurstof voorzien en reageerde op zijn omgeving.
====Wayne Gardner====
[[Wayne Gardner]] werd met een dubbele scheenbeenbreuk opgenomen in het ziekenhuis, maar vloog naar [[Engeland (hoofdbetekenis)|Engeland]] om zich te laten onderzoeken door dr. Nigel Cobb in [[Northampton (hoofdbetekenis)|Northampton]]. Die sloot zich aan bij de eerdere diagnose van [[Claudio Costa (arts)|Claudio Costa]]: niet opereren en ten minste twee maanden rust houden.
===De wedstrijd verkopen?===
De zijspanrijders reden voor het eerst in de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]] en hadden een onderlinge afspraak gemaakt om het in het begin spannend te houden om de klasse "te verkopen" aan het Amerikaanse publiek. De gebroeders Egloff hielden zich niet aan die afspraak, die ook zinloos was, want het publiek was al naar huis.
==Externe link==
https://www.youtube.com/watch?v=TIt3bLNb9Y8 Het ongeval [[Kevin Magee]] en [[Bubba Shobert]]
{{Opvolging wereldkampioenschap wegrace
|race_naam = Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten
|jaar = 1989
|vorig_race_seizoen = Australië
|volgend_race_seizoen = Spanje
}}
{{Appendix|1=Bronnen|2=
* Motor Magazine
* Moto 73
;Voetnoten
{{References}}
}}
[[Categorie:Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten|1989]]
[[Categorie:Wereldkampioenschap wegrace 1989|Verenigde Staten]]
| 62,691,591
|
[{"title": "Grand Prix-wegrace van de Verenigde Staten 1989", "data": {"Offici\u00eble naam": "Dunlop USGP", "Land": "Verenigde Staten", "Datum": "16 april 1989", "Organisator": "FIM / AMA / SCRAMP"}}, {"title": "500 cc", "data": {"Poleposition": "Wayne Rainey", "Snelste ronde": "Wayne Gardner", "Eerste": "Wayne Rainey", "Tweede": "Kevin Schwantz", "Derde": "Eddie Lawson"}}, {"title": "250 cc", "data": {"Poleposition": "John Kocinski", "Snelste ronde": "John Kocinski", "Eerste": "John Kocinski", "Tweede": "Jim Filice", "Derde": "Luca Cadalora"}}, {"title": "Zijspan", "data": {"Poleposition": "Markus Egloff/ Urs Egloff", "Snelste ronde": "Rolf Biland/ Kurt Waltisperg", "Eerste": "Steve Webster/ Tony Hewitt", "Tweede": "Alain Michel/ Jean-Marc Fresc", "Derde": "Markus Egloff/ Urs Egloff"}}]
| false
|
# Futuro Bem Próximo AC
Futuro Bem Próximo AC is een Braziliaanse voetbalclub uit Niterói, in de staat Rio de Janeiro. De club speelt ook wedstrijden in Campo Grande, een wijk van Rio de Janeiro.
## Geschiedenis
De club werd opgericht in 2000. In 2004 werd het profstatuut aangenomen en nam de club deel aan de Terceira Divisão van het Campeonato Carioca. In 2009 trok de club zich terug uit de competitie, maar nam een jaar later wel weer deel. Ook in 2012 nam de club niet deel aan de competitie. Van 2013 tot 2018 speelde de club opnieuw in de derde klasse en degradeerde dan. De club nam in 2019 niet deel aan de vierde divisie.
|
nlwiki/5122771
|
nlwiki
| 5,122,771
|
Futuro Bem Próximo AC
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Futuro_Bem_Pr%C3%B3ximo_AC
|
2020-03-14T23:08:57Z
|
nl
|
Q5510932
| 16,278
|
{{Infobox voetbalclub
| clubnaam =Futuro Bem Próximo
| logo =
| volledigenaam = Futuro Bem Próximo Atlético Clube
| bijnaam =
| opgericht = [[6 september]] [[2000]]
| opgeheven =
| stadion =[[Estádio Romário de Souza Faria|Romário de Souza Faria]]
| capaciteit = 7.000
| voorzitter =
| trainer =
| competitie =
| pattern_la1=|pattern_b1=_fbp18h|pattern_ra1=|pattern_sh1=pattern_so1=|
| leftarm1=0000FF|body1=0000FF|rightarm1=0000FF|shorts1=0000FF|socks1=0000FF
| pattern_la2=|pattern_b2=_fbp18a|pattern_ra2=|pattern_sh2=__whitesides|pattern_so2=|
| leftarm2=2EFE2E|body2=2EFE2E|rightarm2=2EFE2E|shorts2=2EFE2E|socks2=2EFE2E
}}
'''Futuro Bem Próximo AC''' is een [[Brazilië|Braziliaanse]] voetbalclub uit [[Niterói]], in de staat [[Rio de Janeiro (staat)|Rio de Janeiro]]. De club speelt ook wedstrijden in [[Campo Grande (Rio de Janeiro)|Campo Grande]], een wijk van [[Rio de Janeiro (stad)|Rio de Janeiro]].
== Geschiedenis ==
De club werd opgericht in 2000. In 2004 werd het profstatuut aangenomen en nam de club deel aan de [[Campeonato Carioca Série B2|Terceira Divisão]] van het [[Campeonato Carioca]]. In 2009 trok de club zich terug uit de competitie, maar nam een jaar later wel weer deel. Ook in 2012 nam de club niet deel aan de competitie. Van 2013 tot 2018 speelde de club opnieuw in de derde klasse en degradeerde dan. De club nam in 2019 niet deel aan de vierde divisie.
[[Categorie:Braziliaanse voetbalclub]]
[[Categorie:Voetbalclub uit Rio de Janeiro (staat)]]
| 55,848,019
|
[{"title": "Futuro Bem Pr\u00f3ximo", "data": {"Naam": "Futuro Bem Pr\u00f3ximo Atl\u00e9tico Clube", "Opgericht": "6 september 2000", "Stadion": "Rom\u00e1rio de Souza Faria", "Capaciteit": "7.000", "Thuis": "Uit", "Portaal": "Voetbal"}}]
| false
|
# Carmersstraat
De Carmersstraat is een straat in het historisch centrum van Brugge.
## Beschrijving
Op de hoek van de Elisabeth Zorghestraat en de Raimond Blanckaertsstraat stichtten de paters carmelieten in 1265 een klooster, en de Blanckaertstraat werd voortaan Carmersstraat genoemd. Over wie Raimond Blanckaert was, is niets nader bekend.
Een eerste maal duikt de naam Carmersstrate op in een document van 1365. De Carmersbrug kreeg al vroeger die naam, namelijk in 1280-1290: Pons Carmers, Pons Carmelorum en Pons Carmelitarum.
Op het plan van Marcus Gerards (1562) is het klooster goed zichtbaar. In de Geuzentijd werd het grondig geplunderd en afgebroken maar tijdens de 17de eeuw herbouwd. Tijdens de Franse overheersing werd het afgeschaft en in 1797 werden klooster en kerk afgebroken. Later is op dezelfde plek het Sint-Leocollege gebouwd.
De Carmersstraat telt een behoorlijk aantal beschermde monumenten. Hoewel dit in de 19de eeuw een zeer volkse, om niet te zeggen ongure buurt was, stonden er toch heel wat belangrijke en architecturaal merkwaardige herenhuizen en burgerhuizen. Een aantal werd door de brouwerij Aigle Belgica ingepalmd, die ze wel in slechte toestand maar dan toch nog restaureerbaar achterliet. In het deel van de straat dat op de Kruisvest uitmondt, vindt men de belangrijkste monumenten: het Engels Klooster en de schuttersgilde van Sint-Sebastiaan. Van het klooster Maagdendal blijven alleen een paar relicten over.
## Bewoners
- Guido Gezelle
|
nlwiki/2881055
|
nlwiki
| 2,881,055
|
Carmersstraat
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carmersstraat
|
2024-04-12T05:34:04Z
|
nl
|
Q2198297
| 60,810
|
{{Infobox straat
| straatnaam = Carmersstraat
| afbeelding = Brugge_Carmersstraat_R01.jpg
| onderschrift= Carmersstraat
| locatie = [[Brugge]]
| stadsdeel = [[Sint-Anna (Brugge)|Sint-Anna]] (ook wel [[Seminariekwartier]])
| begin = [[Carmersbrug]]
| eind = [[Kruisvest]]
| lengte =
| breedte =
| bouwjaar =
| genoemdnaar = klooster van de paters Carmelieten
| naamsinds =
| bestrating =
| geentoegang =
| ov =
| bebouwing =
| opvallend =
| overig =
| detailkaart =
| detailkaartbijschrift=
| portaal = Brugge
}}
De '''Carmersstraat''' is een straat in het historisch centrum van [[Brugge]].
==Beschrijving==
Op de hoek van de [[Elisabeth Zorghestraat]] en de ''Raimond Blanckaertsstraat'' stichtten de paters [[carmelieten]] in 1265 een klooster, en de Blanckaertstraat werd voortaan Carmersstraat genoemd. Over wie Raimond Blanckaert was, is niets nader bekend.
Een eerste maal duikt de naam ''Carmersstrate'' op in een document van 1365. De Carmersbrug kreeg al vroeger die naam, namelijk in 1280-1290: ''Pons Carmers'', ''Pons Carmelorum'' en ''Pons Carmelitarum''.
Op het plan van [[Marcus Gerards]] (1562) is het klooster goed zichtbaar. In de Geuzentijd werd het grondig geplunderd en afgebroken maar tijdens de 17de eeuw herbouwd. Tijdens de Franse overheersing werd het afgeschaft en in 1797 werden klooster en kerk afgebroken. Later is op dezelfde plek het [[Sint-Leocollege (Brugge)|Sint-Leocollege]] gebouwd.
De Carmersstraat telt een behoorlijk aantal beschermde monumenten. Hoewel dit in de 19de eeuw een zeer volkse, om niet te zeggen ongure buurt was, stonden er toch heel wat belangrijke en architecturaal merkwaardige herenhuizen en burgerhuizen. Een aantal werd door de [[brouwerij Aigle Belgica]] ingepalmd, die ze wel in slechte toestand maar dan toch nog restaureerbaar achterliet. In het deel van de straat dat op de [[Kruisvest]] uitmondt, vindt men de belangrijkste monumenten: het [[Engels Klooster]] en de [[Sint-Sebastiaansgilde (Brugge)|schuttersgilde van Sint-Sebastiaan]]. Van het klooster Maagdendal blijven alleen een paar relicten over.
==Bewoners==
* [[Guido Gezelle]]
==Literatuur==
* Albert SCHOUTEET, ''De straatnamen van Brugge. Oorsprong en betekenis'', Brugge, 1977, {{ISBN|9789062675036}}.
* Brigitte BEERNAERT & Jan ESTHER, ''Carmersstraat 174, Sint-Sebastiaansgilde'', in: 19de-eeuwse architectuur in de binnenstad, Open monumentendag, Brugge, 1990.
* Brigitte BEERNAERT e. a., ''Carmersstraat 83, kerk van het Engels klooster'', in: 18de-eeuwse architectuur in de binnenstad, Open Monumentendag 1991, Brugge, 1991.
* Brigitte BEERNAERT e. a., ''Carmersstraat 174, de Sint-Sebastiaansgilde'', in: 10 jaar monumenten en feest, Open monumentendagen 1998, Brugge, 1998.
* Brigitte BEERNAERT e. a., ''Carmersstraat 85, het Engels klooster jezuïetencollege'', in: Via Europa, reisverhalen in steen, Open monumentendagen Brugge 1999, Brugge, 1999.
* Brigitte BEERNAERT, ''Carmersstraat 174, Sint-Sebastiaansgilde'', in: Monument en hout, Open monumentendagen Brugge 2005, Brugge, 2005.
* Frans DEBRABANDERE, ''Brugse Plaatsnamen'', in: Brugge die Scone, 2006, blz. 47.
* Chris WEYMEIS, ''Brugge van Academiestraat tot Zwijnstraat. Geschiedenis van de straten in de binnenstad'', Deel I, A-D, Brugge, 2011, {{ISBN|9781845886608}}.
<br />
<gallery widths="250" heights="180">
Brugge - Sint-Sebastiaansgilde 1.jpg|De [[Sint-Sebastiaansgilde (Brugge)|schuttersgilde van Sint-Sebastiaan]] in de Carmerstraat
De Carmerstraat te Brugge, 1788 - 1837, Groeningemuseum, 0041949000.jpg|De Carmersstraat, tekening door [[Séraphin Vermote]] (1788-1837) ([[Groeningemuseum]]).
</gallery>
{{Commonscat|Carmersstraat (Brugge)}}
{{Navigatie straten Brugge}}
{{Coor title dms|51|12|50.74|N|3|13|59.52|E|type:landmark_scale:1563_region:BE}}
{{DEFAULTSORT:Carmeresstraat}}
[[Categorie:Straat in Brugge]]
[[Categorie:Sint-Anna (Brugge)]]
| 67,359,745
|
[{"title": "Geografische informatie", "data": {"Locatie": "Brugge", "Stadsdeel": "Sint-Anna (ook wel Seminariekwartier)", "Begin": "Carmersbrug", "Eind": "Kruisvest"}}, {"title": "Algemene informatie", "data": {"Genoemd naar": "klooster van de paters Carmelieten", "Portaal": "Brugge"}}]
| false
|
# Carlos Santa
Carlos Johelín Santa Ramírez (Azua de Compostela, 7 januari 1978) is een Dominicaanse atleet, die is gespecialiseerd in de sprint. Zijn grootste prestaties leverde hij individueel op de 400 m en als estafetteloper op de 4 x 400 m estafette. Carlos Santa nam driemaal deel aan de Olympische Spelen, maar behaalde geen medailles.
## Biografie
In 2002 behaalde Santa zijn eerste internationale succes bij de senioren door bij de Ibero-Amerikaanse kampioenschappen de 400 m op zijn naam te schrijven. Dat jaar won hij ook de 400 m op Centraal-Amerikaanse Spelen in San Salvador in 45,83 s. Op de Olympische Spelen van 2004 in Athene werd hij in de halve finale op de 400 m uitgeschakeld in een tijd van 45,58. Vier jaar eerder moest werd hij al uitgeschakeld in de voorrondes met 45,43.
Het jaar 2006 begon Carlos Santa met een plek in de halve finale op de 400 m bij de wereldkampioenschappen indooratletiek 2006 in Moskou. Op de IAAF wereldbeker atletiek 2006 werd hij met zijn teamgenoten Chris Brown, Michael Blackwood en Alleyne Francique tweede. Met een tijd van 3.00,14 eindigden ze achter de Amerikaanse estafetteploeg (goud; 3.00,14) en voor het Afrikaanse estafetteploeg (brons; 3.00,88). In 2007 werd hij op deze discipline met het Dominicaanse team zevende bij de wereldkampioenschappen atletiek in Osaka in 3.03,56.
In 2008 won Santa met zijn teamgenoten Arismendy Peguero, Pedro Mejia en Yoel Tapia op het WK indoor in het Spaanse Valencia
een bronzen medaille op de 4 x 400 m estafette. Met een nieuw nationaal record van 3.07,77 eindigden ze achter de estafetteploegen uit Amerika (goud; 3.06,79) en Jamaica (zilver; 3.07,69).
## Titels
- Ibero-Amerikaans kampioen 400 m - 2002, 2004
- Centraal-Amerikaans kampioen 400 m - 2002
## Persoonlijke records
Outdoor
| Onderdeel | Prestatie | Datum | Plaats |
| --------- | --------- | --------------- | ------ |
| 200 m | 20,70 s | 5 juli 2006 | Gandía |
| 400 m | 45,05 s | 7 augustus 2004 | Huelva |
Indoor
| Onderdeel | Prestatie | Datum | Plaats |
| --------- | --------- | ---------------- | -------- |
| 200 m | 21,35 s | 12 januari 2008 | Valencia |
| 400 m | 45,96 s | 24 februari 2005 | Madrid |
## Palmares
### 400 m
- 1996: Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. U20 - 47,19 s
- 1997: Pan-Amerikaanse kamp. - 46,59 s
- 1999: 6e in serie WK indoor - 47,56 s
- 1999: serie Pan-Amerikaanse Spelen - 46,26 s
- 1999: 8e in serie WK - 46,80 s
- 2000: 6e in serie OS - 46,40 s
- 2001: serie Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. - 48,21 s
- 2002: Ibero-Amerikaanse kamp. - 45,69 s
- 2002: Centraal-Amerikaanse Spelen - 45,83 s
- 2003: 6e Pan-Amerikaanse Spelen - 45,85 s
- 2003: 5e in ½ fin. WK - 45,43 s
- 2004: 4e in ½ fin. OS - 45,58 s
- 2004: Ibero-Amerikaanse kamp. - 45,05 s
- 2005: 4e in ½ fin. WK - 46,07 s
- 2005: 6e Wereldatletiekfinale- 45,06 s
- 2006: 5e in ½ fin. WK indoor - 47,11 s
- 2007: ½ fin. Pan-Amerikaanse Spelen - 46,45 s
- 2007: 6e in serie WK - 45,99 s
- 2008: 5e in serie WK indoor - 48,10 s
### 4 x 100 m estafette
- 1996: 4e Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. U20 - 41,57 s
### 4 x 400 m estafette
- 1996: Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. U20 - 3.13,99 s
- 1999: 6e Pan-Amerikaanse Spelen - 3.05,19
- 2002: Centraal-Amerikaanse Spelen - 3.04,15
- 2003: Pan-Amerikaanse Spelen - 3.02,02
- 2003: DSQ WK
- 2006: 5e WK indoor - 3.08,47
- 2006: Wereldbeker - 3.00,14
- 2007: Pan-Amerikaanse Spelen - 3.02,48
- 2007: 7e WK - 3.07,77
- 2008: WK indoor - 3.07,77 (nat. rec.)
|
nlwiki/1280342
|
nlwiki
| 1,280,342
|
Carlos Santa
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carlos_Santa
|
2017-04-24T07:22:13Z
|
nl
|
Q2741202
| 27,467
|
{{Infobox atletiek
| afbeelding =
| onderschrift =
| naam = Carlos Johelín Santa Ramírez
| bijnaam =
| geboortedatum = 7 januari 1978
| geboorteplaats = [[Azua de Compostela]]
| overlijdensdatum =
| overlijdensplaats =
| nationaliteit = {{DO}}
| lengte = 1,83 m
| gewicht = 77 kg
| discipline = sprint
| trainer =
| 1etitel = Ibero-Amerikaans kampioen 400 m 2002
| OS = 2000, 2004, 2008
| extra = Dominicaans indoorrecordhouder 4 x 400 m
}}
'''Carlos Johelín Santa Ramírez''' ([[Azua de Compostela]], [[7 januari]] [[1978]]) is een [[Dominicaanse Republiek|Dominicaanse]] [[atleet]], die is gespecialiseerd in de [[Sprint (atletiek)|sprint]]. Zijn grootste prestaties leverde hij individueel op de [[400 meter (atletiek)|400 m]] en als estafetteloper op de [[4 x 400 meter estafette|4 x 400 m estafette]]. Carlos Santa nam driemaal deel aan de [[Olympische Spelen]], maar behaalde geen [[medaille]]s.
== Biografie ==
In 2002 behaalde Santa zijn eerste internationale succes bij de senioren door bij de Ibero-Amerikaanse kampioenschappen de 400 m op zijn naam te schrijven. Dat jaar won hij ook de 400 m op Centraal-Amerikaanse Spelen in [[San Salvador (stad)|San Salvador]] in 45,83 s. Op de [[Olympische Zomerspelen 2004|Olympische Spelen van 2004]] in [[Athene (stad)|Athene]] werd hij in de halve finale op de 400 m uitgeschakeld in een tijd van 45,58. Vier jaar eerder moest werd hij al uitgeschakeld in de voorrondes met 45,43.
Het jaar 2006 begon Carlos Santa met een plek in de halve finale op de 400 m bij de [[wereldkampioenschappen indooratletiek 2006]] in [[Moskou]]. Op de [[IAAF wereldbeker atletiek 2006]] werd hij met zijn teamgenoten [[Chris Brown (atleet)|Chris Brown]], [[Michael Blackwood]] en [[Alleyne Francique]] tweede. Met een tijd van 3.00,14 eindigden ze achter de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] estafetteploeg (goud; 3.00,14) en voor het Afrikaanse estafetteploeg (brons; 3.00,88). In 2007 werd hij op deze discipline met het Dominicaanse team zevende bij de [[wereldkampioenschappen atletiek 2007|wereldkampioenschappen atletiek]] in [[Osaka (stad)|Osaka]] in 3.03,56.
In 2008 won Santa met zijn teamgenoten [[Arismendy Peguero]], [[Pedro Mejia]] en [[Yoel Tapia]] op het [[wereldkampioenschappen indooratletiek 2008|WK indoor]] in het [[Spanje|Spaanse]] [[Valencia (stad)|Valencia]]
een bronzen medaille op de 4 x 400 m estafette. Met een nieuw nationaal record van 3.07,77 eindigden ze achter de estafetteploegen uit [[Verenigde Staten|Amerika]] (goud; 3.06,79) en [[Jamaica]] (zilver; 3.07,69).
==Titels==
* Ibero-Amerikaans kampioen 400 m - 2002, 2004
* Centraal-Amerikaans kampioen 400 m - 2002
==Persoonlijke records==
'''Outdoor'''
{| class="wikitable"
! Onderdeel
! Prestatie
! Datum
! Plaats
|-
|200 m
|20,70 s
|5 juli 2006
|[[Gandía]]
|-
|400 m
|45,05 s
|7 augustus 2004
|[[Huelva (stad)|Huelva]]
|}
'''Indoor'''
{| class="wikitable"
! Onderdeel
! Prestatie
! Datum
! Plaats
|-
|200 m
|21,35 s
|12 januari 2008
|[[Valencia (stad)|Valencia]]
|-
|400 m
|45,96 s
|24 februari 2005
|[[Madrid (stad)|Madrid]]
|}
==Palmares==
===400 m===
* 1996: {{brons}} Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. U20 - 47,19 s
* 1997: {{brons}} Pan-Amerikaanse kamp. - 46,59 s
* 1999: 6e in serie WK indoor - 47,56 s
* 1999: serie [[Pan-Amerikaanse Spelen 1999|Pan-Amerikaanse Spelen]] - 46,26 s
* 1999: 8e in serie WK - 46,80 s
* 2000: 6e in serie OS - 46,40 s
* 2001: serie Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. - 48,21 s
* 2002: {{goud}} Ibero-Amerikaanse kamp. - 45,69 s
* 2002: {{goud}} Centraal-Amerikaanse Spelen - 45,83 s
* 2003: 6e [[Pan-Amerikaanse Spelen 2003|Pan-Amerikaanse Spelen]] - 45,85 s
* 2003: 5e in ½ fin. WK - 45,43 s
* 2004: 4e in ½ fin. [[Atletiek op de Olympische Zomerspelen 2004 – 400 meter mannen|OS]] - 45,58 s
* 2004: {{goud}} Ibero-Amerikaanse kamp. - 45,05 s
* 2005: 4e in ½ fin. WK - 46,07 s
* 2005: 6e Wereldatletiekfinale- 45,06 s
* 2006: 5e in ½ fin. WK indoor - 47,11 s
* 2007: ½ fin. [[Pan-Amerikaanse Spelen 2007|Pan-Amerikaanse Spelen]] - 46,45 s
* 2007: 6e in serie WK - 45,99 s
* 2008: 5e in serie WK indoor - 48,10 s
=== 4 x 100 m estafette ===
* 1996: 4e Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. U20 - 41,57 s
=== 4 x 400 m estafette ===
* 1996: {{zilver}} Centraal-Amerikaanse en Caraïbische kamp. U20 - 3.13,99 s
* 1999: 6e Pan-Amerikaanse Spelen - 3.05,19
* 2002: {{goud}} Centraal-Amerikaanse Spelen - 3.04,15
* 2003: {{brons}} Pan-Amerikaanse Spelen - 3.02,02
* 2003: DSQ WK
* 2006: 5e [[Wereldkampioenschappen indooratletiek 2006|WK indoor]] - 3.08,47
* 2006: {{zilver}} Wereldbeker - 3.00,14
* 2007: {{brons}} Pan-Amerikaanse Spelen - 3.02,48
* 2007: 7e [[Wereldkampioenschappen atletiek 2007|WK]] - 3.07,77
* 2008: {{brons}} [[Wereldkampioenschappen indooratletiek 2008|WK indoor]] - 3.07,77 (nat. rec.)
{{appendix|2=
* {{Link IAAF naam|id=50428}}
* {{Link SRO-profiel|id=sa/carlos-santa-1}}
}}
{{DEFAULTSORT:Santa, Carlos}}
[[Categorie:Atleet uit de Dominicaanse Republiek]]
[[Categorie:Olympisch deelnemer uit de Dominicaanse Republiek]]
[[Categorie:Sprinter (atletiek)]]
| 49,010,495
|
[{"title": "Carlos Santa", "data": {"Volledige naam": "Carlos Johel\u00edn Santa Ram\u00edrez", "Geboortedatum": "7 januari 1978", "Geboorteplaats": "Azua de Compostela", "Nationaliteit": "Dominicaanse Republiek", "Lengte": "1,83 m", "Gewicht": "77 kg"}}, {"title": "Sportieve informatie", "data": {"Discipline": "sprint", "Eerste titel": "Ibero-Amerikaans kampioen 400 m 2002", "OS": "2000, 2004, 2008", "Extra": "Dominicaans indoorrecordhouder 4 x 400 m", "Portaal": "Atletiek"}}]
| false
|
# De Paauw (molen)
Molen De Paauw is een voormalige windmolen in Nauerna, gemeente Zaanstad. De oorspronkelijke molen werd in 1669 gebouwd als oliemolen met een dubbel slagwerk. De Paauw was een typisch Zaanse stellingmolen, geheel opgetrokken in hout. De molenschuur waarop de molen zich bevond, diende deels als molenaarswoning.
Omstreeks 1896 werd de molen afgebroken. De molenschuur is als woning blijven bestaan. Toen de laatste bewoner ervan omstreeks 2007 overleed, ontstond het plan de schuur, inmiddels een gemeentelijk monument, te completeren tot een werkende molen. In 2015 werd een eerste aanzet daartoe gemaakt met het overbrengen van de romp van molen De Haen, oorspronkelijk gebouwd in Benningbroek, naar Nauerna. De Stichting Zaanse Pakhuizen, eigenaar van de molenschuur, heeft het achtkant aangekocht. Dit achtkant had jarenlang bij Abbekerk gestaan in afwachting van hergebruik.
Omdat bij bouwkundig onderzoek geen bruikbare sporen meer werden aangetroffen van de oorspronkelijke oliemolen en omdat het achtkant te klein is om een dubbel slagwerk te kunnen laten werken, werd besloten De Paauw te herbouwen als hennepklopper. Oorspronkelijk stonden in de omgeving diverse hennepkloppers, waarvan geen enkele is behouden. Voor de bouw van de molen is gebruik gemaakt van de tekeningen uit het Groot volkomen moolenboek.
Het oudhollandse gevlucht is 20 m lang. De gelaste roeden zijn in 2016 gemaakt door de firma Straathof uit Hillegom. De binnenroede heeft nummer 297 en de buitenroede 298.
De 4,80 m lange bovenas is in 2009 gegoten door de ijzergieterij Gereadts en heeft nummer 14.
De molen heeft een neutenkruiwerk. Het kruien gebeurt met behulp van een kruiwiel.
De molen heeft voor het vangen een stutvang met duim, die bediend wordt met een wipstok.
De molen heeft negen stampers, die aangedreven worden door een wentelas.
- Tekeningen uit het Groot volkomen moolenboek
- Molen De Paauw in restauratie, voorjaar 2017
- Molen de Paauw in restauratie, najaar 2017
- Naambord
- Bovenas
- Kruiwiel
- Stampers
- Wentelaswiel met onderschijfloop
|
nlwiki/4797931
|
nlwiki
| 4,797,931
|
De Paauw (molen)
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Paauw_(molen)
|
2025-01-23T17:17:18Z
|
nl
|
Q29042931
| 25,227
|
{{Infobox molen
| naam = De Paauw
| afbeelding = Nauerna - molen De Pauw - voor- en zijgevel straatzijde - najaar 2017.jpg
| onderschrift = Molen De Paauw in restauratie, najaar 2017
| plaats = [[Nauerna]]
| bouwjaar = [[1669]] / 2016
| type = [[stellingmolen]]
| kenmerken = [[houten achtkant|achtkante houten molen]]
| vlucht = 20 m
| stellinghoogte =
| bestemming =
| restauraties = 2016
| oorspronkelijk gebruik = Oliemolen
| huidig gebruik = Hennepkloppermolen
| monumentnummer =
| molendatabase-nl = 1353
| molendatabase-nl-verdwenen = 1671
| molendatabase-Hollandsche Molen = 1363
| afbeelding2 =
| onderschrift2 =
| portaal =
}}
Molen '''De Paauw''' is een voormalige [[windmolen]] in [[Nauerna]], gemeente [[Zaanstad]]. De oorspronkelijke molen werd in 1669 gebouwd als [[oliemolen]] met een dubbel slagwerk. De Paauw was een typisch Zaanse [[stellingmolen]], geheel opgetrokken in hout. De molenschuur waarop de molen zich bevond, diende deels als molenaarswoning.
Omstreeks 1896 werd de molen afgebroken. De molenschuur is als woning blijven bestaan. Toen de laatste bewoner ervan omstreeks 2007 overleed, ontstond het plan de schuur, inmiddels een [[gemeentelijk monument]], te completeren tot een werkende molen. In 2015 werd een eerste aanzet daartoe gemaakt met het overbrengen van de romp van molen [[De Haen]], oorspronkelijk gebouwd in [[Benningbroek]], naar Nauerna. De Stichting Zaanse Pakhuizen, eigenaar van de molenschuur, heeft het achtkant aangekocht. Dit achtkant had jarenlang bij [[Abbekerk]] gestaan in afwachting van hergebruik.
Omdat bij bouwkundig onderzoek geen bruikbare sporen meer werden aangetroffen van de oorspronkelijke oliemolen en omdat het achtkant te klein is om een dubbel slagwerk te kunnen laten werken, werd besloten De Paauw te herbouwen als [[Beukmolen|hennepklopper]]. Oorspronkelijk stonden in de omgeving diverse hennepkloppers, waarvan geen enkele is behouden. Voor de bouw van de molen is gebruik gemaakt van de tekeningen uit het [[Groot volkomen moolenboek]].
Het oudhollandse [[gevlucht]] is 20 m lang. De gelaste roeden zijn in 2016 gemaakt door de firma Straathof uit Hillegom. De binnenroede heeft nummer 297 en de buitenroede 298.
De 4,80 m lange [[bovenas]] is in 2009 gegoten door de ijzergieterij Gereadts en heeft nummer 14.
De molen heeft een [[Kruien (windmolen)|neutenkruiwerk]]. Het kruien gebeurt met behulp van een [[Kruirad|kruiwiel]].
De molen heeft voor het vangen een [[Vang (windmolen)|stutvang]] met duim, die bediend wordt met een wipstok.
De molen heeft negen stampers, die aangedreven worden door een wentelas.
<gallery widths="220" Heights="220">
Gvm2p20.png|Tekeningen uit het Groot volkomen moolenboek
Nauerna - molen De Pauw - molenschuur voorgevel - voorjaar 2017.jpg|Molen De Paauw in restauratie, voorjaar 2017
Nauerna - molen De Pauw met omgeving - najaar 2017-1831.jpg|Molen de Paauw in restauratie, najaar 2017
Molen De Paauw (09).jpg|Naambord
Nauerna - molen De Pauw - bovenas naast achtkant - voorjaar 2016.jpg|Bovenas
Molen De Paauw kruiwiel (01).jpg|Kruiwiel
Molen De Paauw stampers (01).jpg|Stampers
Molen De Paauw onderschijfloop wentelaswiel (01).jpg|Wentelaswiel met onderschijfloop
</gallery>
== Externe links ==
* [http://molendepaauw.nl/ Eigen website]
* {{Citeer nieuws |url=https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20200907_63145397 |titel=Nauerna krijgt museum over hennepindustrie |werk=[[Noordhollands Dagblad]] |voornaam=José |achternaam=Pietens |datum=7 september 2020}}
* {{Citeer nieuws |url=https://www.deorkaan.nl/alweer-een-nieuw-zaanse-museum-de-paauw-filmpje/ |titel=Alweer een nieuw Zaans museum: De Paauw (filmpje) |werk=De Orkaan |datum=7 september 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230323113626/https://www.deorkaan.nl/alweer-een-nieuw-zaanse-museum-de-paauw-filmpje/|archiefdatum=2023-03-23}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=6K66B-fptcU Plaatsen van de kap op de molen - YouTube]
{{Commonscat|De Paauw, Nauerna}}
{{DEFAULTSORT:Paauw, De}}
[[Categorie:Molen in Zaanstad]]
[[Categorie:Gemeentelijk monument in Zaanstad]]
[[Categorie:Maalvaardige molen]]
[[Categorie:Industriemolen]]
| 68,785,833
|
[{"title": "Basisgegevens", "data": {"Plaats": "Nauerna", "Bouwjaar": "1669 / 2016", "Verdwenen": "1896", "Type": "stellingmolen", "Kenmerken": "achtkante houten molen", "Vlucht": "20 m", "Restauraties": "2016", "Oorspronkelijk gebruik": "Oliemolen", "Huidig gebruik": "Hennepkloppermolen"}}, {"title": "Externe link(s)", "data": {"Externe link(s)": ["Molendatabase", "Database Verdwenen Molens", "De Hollandsche Molen"], "Portaal": "Molens"}}]
| false
|
# Nytaarsgry
Nytaarsgry is een cantate gecomponeerd door Agathe Backer-Grøndahl. Deze componiste is voornamelijk bekend of als pianiste of als schrijver van liederen en pianostukken. In 1900 vond ze de tijd rijp om het een wat groter aan te pakken. Ze schreef een cantate op tekst van haar voormalige schoolgenote Gina Krog. De tekst van Nytaarsgry werd op 1 januari 1895 afgedrukt in het vrouwenblad Nylænde, waarvan Gina Krog van 1887 tot 1916 redactrice was. Het werk werd gezien als emancipatoir, want werd uitgevoerd tijdens een “Vergadering van Scandinavische Vrouwen” in Oslo in 1902. Het werd gezongen door het dameskoor van de Noorse Handelsstands Sangforening (koor van de handelaren) in de aula van de Universiteit van Oslo. De componiste zat zelf achter de piano. In die jaren begon de emancipatie van de vrouwen in Scandinavië op gang te komen met stemrecht etc. Voorts was er het optimisme van de nieuwe (20e) eeuw.
Het werk is opgedragen aan Aasta Hansteen, die zichzelf de Jeanne d'Arc van de Noorse vrouwenbeweging noemde.
|
nlwiki/4062017
|
nlwiki
| 4,062,017
|
Nytaarsgry
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nytaarsgry
|
2017-06-16T15:36:05Z
|
nl
|
Q18225415
| 8,860
|
{{Infobox compositie
| titel= ''Nytaarsgry''
| componist= [[Agathe Backer-Grøndahl]]
| soortcompositie= [[cantate]]
| geschrevenvoor= dameskoor, piano
| toonsoort=
| opusnummer=
| andereaanduiding=
| gecomponeerdin= 1900
| première= [[3 juli]] [[1902]]
| opgedragenaan= [[Aasta Hansteen]]
| duur=
| vorige=
| volgende=
| oeuvre= [[Oeuvre van Agathe Backer-Grøndahl]]
| afbeelding2=
| onderschrift2=
}}
'''''Nytaarsgry''''' is een [[cantate]] [[compositie (muziek)|gecomponeerd]] door [[Agathe Backer-Grøndahl]]. Deze [[componist]]e is voornamelijk bekend of als [[pianist]]e of als schrijver van liederen en pianostukken. In 1900 vond ze de tijd rijp om het een wat groter aan te pakken. Ze schreef een [[cantate]] op tekst van haar voormalige schoolgenote [[Gina Krog]]. De tekst van Nytaarsgry werd op [[1 januari]] [[1895]] afgedrukt in het vrouwenblad Nylænde, waarvan Gina Krog van 1887 tot 1916 redactrice was. Het werk werd gezien als [[emancipatie|emancipatoir]], want werd uitgevoerd tijdens een “Vergadering van Scandinavische Vrouwen” in [[Oslo]] in 1902. Het werd gezongen door het dameskoor van de Noorse Handelsstands Sangforening (koor van de handelaren) in de aula van de [[Universiteit van Oslo]]. De componiste zat zelf achter de piano. In die jaren begon de emancipatie van de vrouwen in Scandinavië op gang te komen met [[stemrecht]] etc. Voorts was er het optimisme van de nieuwe (20e) eeuw.
Het werk is opgedragen aan [[Aasta Hansteen]], die zichzelf de [[Jeanne d'Arc]] van de Noorse vrouwenbeweging noemde.
{{Appendix|2=
*[http://gup.ub.gu.se/publication/72963-agathe-backer-grondahls-kantate-nytaarsgry Studie naar het werk]
*[[Aftenposten]] 25 januari 1901 met aankondiging van dat werk
*[http://www.stk.uio.no/forskning/aktuelt/arrangementer/konferanser/2014/grunnloven.html Foto van de vergadering]
*het werk kreeg geen opusnnummer mee.
}}
[[Categorie:Cantate]]
[[Categorie:Compositie van Agathe Backer Grøndahl]]
[[Categorie:Compositie voltooid in 1900]]
| 49,295,756
|
[{"title": "Nytaarsgry", "data": {"Componist": "Agathe Backer-Gr\u00f8ndahl", "Soort compositie": "cantate", "Gecomponeerd voor": "dameskoor, piano", "Compositiedatum": "1900", "Premi\u00e8re": "3 juli 1902", "Opgedragen aan": "Aasta Hansteen", "Oeuvre": "Oeuvre van Agathe Backer-Gr\u00f8ndahl", "Portaal": "Klassieke muziek"}}]
| false
|
# Carpocyon
Carpocyon is een uitgestorven geslacht van hondachtigen (Canidae), binnen de onderfamilie Borophaginae. Carpocyon leefde van het midden-Mioceen tot het vroeg-Plioceen (15,97–4,9 Ma) in Noord-Amerika. Fossielen van Carpocyon werden gevonden in het Florida, Nebraska, Kansas, South Dakota en het Zuidwesten van de Verenigde Staten (in de ruimste betekenis).
## Taxonomie
Carpocyon werd in 1969 benoemd door Webb. Datzelfde jaar nog plaatste Webb Carpocyon in de familie der Canidae. Het duurde tot 1999 vooraleer Carpocyon werd ondergebracht in de onderfamilie der Borophaginae.
Zustergenera van Carpocyon zijn: Borophagus, Epicyon, Paratomarctus, Protepicyon.
## Soorten
- Carpocyon compressus leefde tussen 15,97 en 13,6 Ma. Voor twee fossielen van C. compressus werd een lichaamsgewicht van 17,6 kg en 19,3 kg geschat.[3]
- Carpocyon limosus leefde tussen 10,3 en 4,9 Ma.
- Carpocyon robustus leefde tussen 13,6 en 10,3 Ma. Voor twee fossielen van C. compressus werd een lichaamsgewicht van 24,3 kg en 27,0 kg geschat.[3]
- Carpocyon webbi leefde tussen 15,97 en 4,9 Ma. Voor twee fossielen van C. compressus werd een lichaamsgewicht van 27,2 kg en 30,4 kg geschat.[3]
Voor de exemplaren van Carpocyon waarvoor schattingen van het lichaamsgewicht gemaakt zijn, lijkt het lichaamsgewicht iets lager te liggen dan voor Aelurodon en Protepicyon. Het lichaamsgewicht van Carpocyon lijkt daarentegen hoger te zijn dan het lichaamsgewicht van Paratomarctus. Een dergelijk lichaamsgewicht voor Carpocyon suggereert dat Carpocyon even groot werd als een grote hond of een kleine wolf. Onderzoek door Wang et al. (1999) doet een hypercarnivore levenswijze van Carpocyon vermoeden. Het artikel van Wang et al. (1999) concludeert ook dat de primitievere C. compressus en C. webbi steeds groter lijken te worden doorheen de tijd, waarna een reductie van de grootte plaatsvindt in de meer geëvolueerde C. limosus en C. robustus. Dezelfde auteurs verklaren de uiteindelijke verkleining binnen Carpocyon door de toenemende competitie tussen Carpocyon en andere hondachtigen die in het Mioceen opkomen. Door deze toenemende competitie was Carpocyon waarschijnlijk genoodzaakt zich tevreden te stellen met steeds kleinere prooidieren, waardoor C. limosus en C. robustus minder groot werden dan hun voorouder C. webbi.
Het Mioceen van Noord-Amerika wordt niet alleen gekenmerkt door de aanwezigheid van Carpocyon, maar ook door de voorname aanwezigheid van vele andere geslachten van hondachtigen; voornamelijk Borophaginae, zoals Epicyon (20,6—5,330 Ma), Paratomarctus (16,3—5,3 Ma), Borophagus (23,3—3,6 Ma), Aelurodon (20,4—5,3 Ma). Daarenboven verschijnt met Canis lepophagus (10,3—1,8 Ma) de eerste wolvensoort in het late Mioceen.
|
nlwiki/3905962
|
nlwiki
| 3,905,962
|
Carpocyon
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carpocyon
|
2024-04-04T14:43:31Z
|
nl
|
Q5045846
| 25,419
|
{{Taxobox zoogdier
| afbeelding = Carpocyon webbi.jpeg
| afbeeldingtekst = ''Carpocyon'' schedel
| fossiel = [[Langhien]]-Vroeg-[[Plioceen]]<br>(~ 15,9 - 4,9 Ma)
| orde = [[Roofdieren|Carnivora]]
| familie = [[Hondachtigen|Canidae]]
| onderfamilie = †[[Borophaginae]]
| taxon = [[geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = †''Carpocyon''
| auteur = Webb
| datum = 1969
| typesoort = †''Carpocyon limosus''
| onderverdeling =
*†''C. compressus''
*†''C. limosus''
*†''C. robustus''
*†''C. webbi''
| afbeelding2 = Carpocyon range.png
| afbeelding2tekst = Verspreidingsgebied van ''Carpocyon'', gebaseerd op fossiele vondsten
}}
'''''Carpocyon''''' is een uitgestorven geslacht van [[hondachtigen]] (Canidae), binnen de onderfamilie [[Borophaginae]]. ''Carpocyon'' leefde van het midden-[[Mioceen]] tot het vroeg-[[Plioceen]] (15,97–4,9 [[Mega-annum|Ma]]) in [[Noord-Amerika]]. Fossielen van ''Carpocyon'' werden gevonden in het [[Florida (staat)|Florida]], [[Nebraska (hoofdbetekenis)|Nebraska]], [[Kansas (staat)|Kansas]], [[South Dakota]] en het [[Zuidwesten van de Verenigde Staten]] (in de ruimste betekenis).<ref name="Wangetal">{{citeer tijdschrift|1=Wang|2=Xiaoming|3=Tedford|4=Richard|5=Taylor|6=Beryl|datum=1999|url=http://www.nhm.org/expeditions/rrc/wang/documents/Wangetal1999borophaginemonographpart1.pdf|titel=Phylogenetic systematics of the Borophaginae|tijdschrift=Bulletin of the American Museum of Natural History|jaargang=243|pp=1–391|archiefurl=https://web.archive.org/web/20070930024447/http://www.nhm.org/expeditions/rrc/wang/documents/Wangetal1999borophaginemonographpart1.pdf|dodeurl=ja}}</ref><ref>[http://fossilworks.org/bridge.pl?a=taxonInfo&taxon_no=41199 Carpocyon, Age Range and Collections, PaleoBiology Database]</ref>
==Taxonomie==
''Carpocyon'' werd in 1969 benoemd door Webb. Datzelfde jaar nog plaatste Webb ''Carpocyon'' in de familie der [[hondachtigen|Canidae]]. Het duurde tot 1999 vooraleer ''Carpocyon'' werd ondergebracht in de onderfamilie der [[Borophaginae]].
[[Zustergroep|Zustergenera]] van ''Carpocyon'' zijn: ''[[Borophagus]],'' ''[[Epicyon]]'', ''[[Paratomarctus]]'', ''[[Protepicyon]]''.
==Soorten==
*'''''Carpocyon compressus''''' leefde tussen 15,97 en 13,6 Ma. Voor twee fossielen van ''C. compressus'' werd een lichaamsgewicht van 17,6 kg en 19,3 kg geschat.<ref name="massa">{{citeer tijdschrift| Legendre|Serge|Roth|Claudia|datum=1988|titel=Correlation of carnassial tooth size and body weight in recent carnivores (mammalia)|tijdschrift=Historical Biology|jaargang=1|pp=85|doi=10.1080/08912968809386468}}</ref>
*'''''Carpocyon limosus''''' leefde tussen 10,3 en 4,9 Ma.
*'''''Carpocyon robustus''''' leefde tussen 13,6 en 10,3 Ma. Voor twee fossielen van ''C. compressus'' werd een lichaamsgewicht van 24,3 kg en 27,0 kg geschat.<ref name="massa"/>
*'''''Carpocyon webbi''''' leefde tussen 15,97 en 4,9 Ma. Voor twee fossielen van ''C. compressus'' werd een lichaamsgewicht van 27,2 kg en 30,4 kg geschat.<ref name="massa"/>
Voor de exemplaren van ''Carpocyon'' waarvoor schattingen van het lichaamsgewicht gemaakt zijn, lijkt het lichaamsgewicht iets lager te liggen dan voor ''[[Aelurodon]]'' en ''[[Protepicyon]]''. Het lichaamsgewicht van ''Carpocyon'' lijkt daarentegen hoger te zijn dan het lichaamsgewicht van ''[[Paratomarctus]]''. Een dergelijk lichaamsgewicht voor ''Carpocyon'' suggereert dat ''Carpocyon'' even groot werd als een grote [[hond (hoofdbetekenis)|hond]] of een kleine [[wolf (hoofdbetekenis)|wolf]]. Onderzoek door Wang et al. (1999) doet een [[hypercarnivoor|hypercarnivore]] levenswijze van ''Carpocyon'' vermoeden.<ref name="Wangetal"/> Het artikel van Wang et al. (1999) concludeert ook dat de primitievere ''C. compressus'' en ''C. webbi'' steeds groter lijken te worden doorheen de tijd, waarna een reductie van de grootte plaatsvindt in de meer geëvolueerde ''C. limosus'' en ''C. robustus''. Dezelfde auteurs verklaren de uiteindelijke verkleining binnen ''Carpocyon'' door de toenemende competitie tussen ''Carpocyon'' en andere hondachtigen die in het Mioceen opkomen. Door deze toenemende competitie was ''Carpocyon'' waarschijnlijk genoodzaakt zich tevreden te stellen met steeds kleinere prooidieren, waardoor ''C. limosus'' en ''C. robustus'' minder groot werden dan hun voorouder ''C. webbi.
Het Mioceen van Noord-Amerika wordt niet alleen gekenmerkt door de aanwezigheid van ''Carpocyon'', maar ook door de voorname aanwezigheid van vele andere geslachten van hondachtigen; voornamelijk Borophaginae, zoals ''[[Epicyon]]'' (20,6—5,330 Ma), ''[[Paratomarctus]]'' (16,3—5,3 Ma), ''[[Borophagus]]'' (23,3—3,6 Ma), ''[[Aelurodon]]'' (20,4—5,3 Ma). Daarenboven verschijnt met ''[[Canis lepophagus]]'' (10,3—1,8 Ma) de eerste wolvensoort in het late Mioceen.
==Literatuur==
*[https://web.archive.org/web/20120229132309/http://zipcodezoo.com/Key/Carpocyon_Genus.asp zipcodezoo.com]
*[http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl?action=checkTaxonInfo&taxon_no=41199&is_real_user=0 paleodb.org]
*''The Biology and Conservation of Wild Canids'' By David W. Macdonald, and Claudio Sillero-Zubiri {{ISBN|0-19-851555-3}}
*Flynn, J.J., 1998. Early Cenozoic Carnivora ("Miacoidea"). pp. 110–123 ''in'' C.M. Janis, K.M. Scott, and L.L. Jacobs (''eds.'') ''Evolution of Tertiary Mammals of North America. Volume 1: Terrestrial Carnivores, Ungulates, and Ungulatelike Mammals.'' [[Cambridge University Press]], Cambridge. {{ISBN|0-521-35519-2}}
{{Appendix}}
[[Categorie:Borophaginae]]
[[Categorie:Mioceen]]
[[Categorie:Plioceen]]
| 67,322,920
|
[{"title": "Carpocyon \u00b7 Fossiel voorkomen: Langhien-Vroeg-Plioceen \u00b7 (~ 15,9 - 4,9 Ma)", "data": {"Rijk": "Animalia (Dieren)", "Stam": "Chordata (Chordadieren)", "Klasse": "Mammalia (Zoogdieren)", "Orde": "Carnivora", "Familie": "Canidae", "Onderfamilie": "\u2020Borophaginae"}}, {"title": "\u2020Carpocyon limosus", "data": {"Portaal": "Biologie \u00b7 Zoogdieren"}}]
| false
|
# Ainières
Ainières is een dorp in de Belgische provincie Henegouwen. Het ligt in de gemeente Frasnes-lez-Anvaing en vormt samen met Arc de deelgemeente Arc-Ainières. Ainières ligt zo'n anderhalve kilometer ten oosten van Arc.
## Bezienswaardigheden
- De Sint-Vincentiuskerk (Église Saint-Vincent), een bakstenen neoromaans bouwwerk van 1871-1873.
- Op het kerkhof van Ainières ligt Alphonse Gheux (1850-1935) begraven, dicht bij wat tot in 2007 de dikste linde van België was. Alphonse is de laatst bekende bespeler van de Henegouwse doedelzak, de muchosa, een type dat in heel Picardië bespeeld werd.
## Natuur en landschap
Ainières ligt op een hoogte van 28 meter.
## Nabijgelegen kernen
Wattripont, Dergneau, Anvaing, Arc
|
nlwiki/5284275
|
nlwiki
| 5,284,275
|
Ainières
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Aini%C3%A8res
|
2024-12-26T14:50:05Z
|
nl
|
Q84284321
| 7,351
|
[[Bestand:Arc-Ainières 060713 (3).JPG|thumb|kerk met linde]]
'''Ainières''' is een dorp in de Belgische provincie [[Henegouwen]]. Het ligt in de gemeente [[Frasnes-lez-Anvaing]] en vormt samen met [[Arc (België)|Arc]] de deelgemeente [[Arc-Ainières]]. Ainières ligt zo'n anderhalve kilometer ten oosten van Arc.
==Bezienswaardigheden==
* De [[Sint-Vincentiuskerk (Ainières)|Sint-Vincentiuskerk]] (''Église Saint-Vincent''), een bakstenen neoromaans bouwwerk van 1871-1873.
* Op het kerkhof van Ainières ligt Alphonse Gheux (1850-1935) begraven, dicht bij wat tot in 2007 de dikste [[linde (geslacht)|linde]] van België was. Alphonse is de laatst bekende bespeler van de Henegouwse doedelzak, de [[muchosa]], een type dat in heel [[Picardië]] bespeeld werd.
==Natuur en landschap==
Ainières ligt op een hoogte van 28 meter.
==Nabijgelegen kernen==
[[Wattripont]], [[Dergneau]], [[Anvaing]], [[Arc (Henegouwen)|Arc]]
{{Coor title dms|50|42|11.92|N|3|33|25.42|E|scale:25000_region:BE}}
[[Categorie:Frasnes-lez-Anvaing]]
| 68,634,210
|
[]
| false
|
# Carpodetaceae
Carpodetaceae is een botanische naam, voor een familie van tweezaadlobbige planten. Een familie onder deze naam wordt niet vaak erkend door systemen van plantentaxonomie, maar wel door het APG-systeem (1998), geplaatst in de orde Asterales. Het APG II-systeem (2003) handhaaft de groep niet als afzonderlijke familie, maar als onderdeel van de Rousseaceae. Daar binnen wordt de groep onderscheiden als de onderfamilie Carpodetoideae, de zustergroep van het enige andere geslacht Roussea.
Het gaat om een kleine groep van zo'n dozijn soorten, uit het oosten van Australië, Nieuw-Guinea, de Salomonseilanden, Vanuatu en Nieuw-Zeeland.
|
nlwiki/708028
|
nlwiki
| 708,028
|
Carpodetaceae
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carpodetaceae
|
2017-08-31T19:23:58Z
|
nl
|
Q2692874
| 6,424
|
{{Taxobox
| type= plant
| naam= ''Carpodetaceae''
| afbeelding=
| afbeeldingtekst=
| niet courant= APG
| taxon=[[familie (biologie)|familie]]
| w-naam= ''Carpodetaceae''
| auteur= Fenzl.
| datum= 1841
}}
'''''Carpodetaceae''''' is een [[botanische naam]], voor een [[Familie (biologie)|familie]] van [['nieuwe' tweezaadlobbigen|tweezaadlobbige]] [[planten]]. Een familie onder deze naam wordt niet vaak erkend door systemen van plantentaxonomie, maar wel door het [[APG-systeem]] (1998), geplaatst in de orde ''[[Asterales]]''. Het [[APG II-systeem]] (2003) handhaaft de groep niet als afzonderlijke familie, maar als onderdeel van de ''[[Rousseaceae]]''. Daar binnen wordt de groep onderscheiden als de onderfamilie Carpodetoideae, de zustergroep van het enige andere geslacht ''Roussea''.
Het gaat om een kleine groep van zo'n dozijn soorten, uit het oosten van Australië, Nieuw-Guinea, de Salomonseilanden, Vanuatu en Nieuw-Zeeland.
== Externe links ==
* Zie ook de {{Link APWeb|Asterales|Rousseaceae| onderfamilie ''Carpodetoideae''}}
[[Categorie:Niet-courante plantenfamilie|Carpodetaceae]]
| 49,795,810
|
[{"title": "familie", "data": {"Portaal": "Biologie"}}]
| false
|
# Grandidierina
Grandidierina is een geslacht van hagedissen uit de familie skinken (Scincidae).
## Naam en indeling
De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Mocquard in 1894. De wetenschappelijke geslachtsnaam Grandidierina is een eerbetoon aan de Franse natuuronderzoeker Alfred Grandidier (1836 – 1921).
De verschillende soorten werden eerder tot de geslachten Acontias en Voeltzkowia gerekend.
## Verspreiding en habitat
Alle soorten komen endemisch voor op het ten oosten van Afrika gelegen eiland Madagaskar. De verschillende soorten komen voor in uiteenlopende delen van het zuiden van het eiland. De habitat bestaat uit drogere gebieden met een zanderige bodem. De skinken zijn bodembewoners die veel graven. Ze worden ook wel gevonden onder stenen en stukken hout.
Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan twee soorten een beschermingsstatus toegewezen. Grandidierina lineata wordt beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC) en Grandidierina petiti staat te boek als 'gevoelig' (Near Threatened of NT).
## Soorten
Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied.
| Naam | Auteur | Verspreidingsgebied in Madagaskar |
| -------------------------- | ---------------- | --------------------------------- |
| Grandidierina fierinensis | Grandidier, 1869 | |
| Grandidierina lineata | Mocquard, 1901 | |
| Grandidierina petiti | Angel, 1924 | |
| Grandidierina rubrocaudata | Grandidier, 1869 | |
|
nlwiki/5105259
|
nlwiki
| 5,105,259
|
Grandidierina
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Grandidierina
|
2023-07-25T00:47:23Z
|
nl
|
Q21011749
| 30,772
|
{{Taxobox reptiel
| titelweergave=cursief
| naam = ''Grandidierina''
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| orde=[[Schubreptielen|Squamata]] (Schubreptielen)
| onderorde=[[hagedissen|Lacertilia]] (Hagedissen)
| infraorde=[[Skinkachtigen|Scincomorpha]] (Skinkachtigen)
| familie = [[Skinken|Scincidae]] (Skinken)
| onderfamilie=[[Scincinae]]
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam = ''Grandidierina''
| auteur=[[François Mocquard|Mocquard]]
| datum=1894
}}
'''''Grandidierina''''' is een geslacht van [[hagedissen]] uit de familie [[skinken]] (Scincidae).
==Naam en indeling==
De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door [[François Mocquard|Mocquard]] in 1894. De wetenschappelijke geslachtsnaam ''Grandidierina'' is een eerbetoon aan de [[Frankrijk|Franse]] [[Natuurlijke historie|natuuronderzoeker]] [[Alfred Grandidier]] (1836 – 1921).
De verschillende soorten werden eerder tot de geslachten ''[[Reuzengraafskinken|Acontias]]'' en ''[[Voeltzkowia]]'' gerekend.<ref name="EMBL">{{Citeer web | url = http://reptile-database.reptarium.cz/advanced_search?genus=Grandidierina&submit=Search | titel = The Reptile Database - ''Grandidierina'' | auteur = Peter Uetz & Jakob Hallermann|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230718090320/http://reptile-database.reptarium.cz/advanced_search?genus=Grandidierina&submit=Search|archiefdatum=2023-07-18}}</ref>
==Verspreiding en habitat==
Alle soorten komen [[Endemie (biogeografie)|endemisch]] voor op het ten oosten van [[Afrika]] gelegen eiland [[Madagaskar]]. De verschillende soorten komen voor in uiteenlopende delen van het zuiden van het eiland. De habitat bestaat uit drogere gebieden met een zanderige bodem. De skinken zijn bodembewoners die veel graven. Ze worden ook wel gevonden onder stenen en stukken hout.
Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie [[International Union for Conservation of Nature and Natural Resources|IUCN]] is aan twee soorten een [[beschermingsstatus]] toegewezen. ''[[Grandidierina lineata]]'' wordt beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC) en ''[[Grandidierina petiti]]'' staat te boek als 'gevoelig' (Near Threatened of NT).<ref name="IUCN2">{{Citeer web | url = https://www.iucnredlist.org/search#Grandidierina| titel = ''Grandidierina'' - IUCN Red List| auteur = International Union for Conservation of Nature and Natural Resources - Red List}}</ref>
==Soorten==
Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied.
{| class="wikitable vatop"
! Naam
! Auteur
! Verspreidingsgebied in [[Madagaskar]]
|-
| ''[[Grandidierina fierinensis]]''
| [[Alfred Grandidier|Grandidier]], 1869
| [[Bestand:Voeltzkowia_fierinensis_distribution.png|center|100px]]
|-
| ''[[Grandidierina lineata]]''
| [[François Mocquard|Mocquard]], 1901
| [[Bestand:Voeltzkowia_lineata_distribution.png|center|100px]]
|-
| ''[[Grandidierina petiti]]''
| [[Fernand Angel|Angel]], 1924
| [[Bestand:Voeltzkowia_petiti_distribution.png|center|100px]]
|-
| ''[[Grandidierina rubrocaudata|Grandidierina rubrocaudata]]''
| [[Alfred Grandidier|Grandidier]], 1869
| [[Bestand:Voeltzkowia_rubrocaudata_distribution.png|center|100px]]
|}
{{Clearboth}}
==Bronvermelding==
{{Appendix|2=
;Referenties
{{References}}
;Bronnen
* {{en}} – Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database – ''Grandidierina'' - [http://reptile-database.reptarium.cz/advanced_search?genus=Grandidierina&submit=Search Website] Geconsulteerd 19 september 2018
}}
{{Navigatie Scincinae}}
[[Categorie:Scincinae]]
[[Categorie:Endemisch dier uit Madagaskar]]
| 64,775,855
|
[{"title": "Grandidierina", "data": {"Rijk": "Animalia (Dieren)", "Stam": "Chordata (Chordadieren)", "Klasse": "Reptilia (Reptielen)", "Orde": "Squamata (Schubreptielen)", "Onderorde": "Lacertilia (Hagedissen)", "Infraorde": "Scincomorpha (Skinkachtigen)", "Familie": "Scincidae (Skinken)", "Onderfamilie": "Scincinae"}}, {"title": "Geslacht", "data": {"Portaal": "Biologie \u00b7 Herpetologie"}}]
| false
|
# Canadese federale verkiezingen 2011
De Canadese federale verkiezingen van 2011 werden op 2 mei 2011 gehouden. De Canadese bevolking stemde toen voor alle 308 zetels van het Lagerhuis.
De verkiezingen werden op 2 mei 2011 uitgeschreven nadat minister-president Stephen Harper om ontbinding van het parlement had gevraagd. Op 25 maart 2011 viel Harpers minderheidskabinet doordat een motie van wantrouwen ingediend door de Liberale Partij van Canada werd aangenomen. Deze motie keerde zich tegen Harpers rijksbegroting en werd door alle oppositiepartijen gesteund.
De verkiezingen werden gewonnen door de Conservatieve Partij van Canada, die voor het eerst zelfstandig een meerderheidsregering kan vormen. Ook de sociaaldemocratische Nieuwe Democratische Partij won fors. De Liberale Partij leed een historische nederlaag, evenals het Bloc Québécois, dat bijna al haar zetels verloor. De Groene Partij kwam voor het eerst in het parlement doordat partijleidster Elizabeth May een zetel veroverde ook al ging de partij er qua stemmenaantal fors op achteruit.
## Resultaat
| | Partij | Leider | Stemmen | Percentage '08 | Percentage '11 | Verschil | Zetels '08 | Zetels '11 | Zetelverschil |
| | --------------------------- | ----------------- | --------- | -------------- | -------------- | -------- | ---------- | ---------- | ------------- |
| | Conservatieve Partij | Stephen Harper | 5.832.401 | 37,64% | 39,62% | +1,96 | 143 | 166 | +23 |
| | Nieuwe Democratische Partij | Jack Layton | 4.508.474 | 18,18% | 30,63% | +12,44 | 36 | 103 | +67 |
| | Liberale Partij | Michael Ignatieff | 2.783.175 | 26,26% | 18,91% | -7,36 | 77 | 34 | -43 |
| | Bloc Québécois | Gilles Duceppe | 889.788 | 9,98% | 6,04% | -3,94 | 47 | 4 | -43 |
| | Groene Partij | Elizabeth May | 576.221 | 6,78% | 3,91% | -2,87 | 0 | 1 | +1 |
| | Onafhankelijken | | 72.731 | 0,65% | 0,49% | | 2 | 0 | -2 |
| | Totaal | | | | | | 308 | 308 | |
|
nlwiki/2173357
|
nlwiki
| 2,173,357
|
Canadese federale verkiezingen 2011
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Canadese_federale_verkiezingen_2011
|
2020-12-03T08:33:45Z
|
nl
|
Q41302
| 16,868
|
{{Infobox verkiezingen
| naam = Canadese federale verkiezingen 2011
| datum = [[2 mei]] [[2011]]
| land = {{CA}}
| zetels_te_verdelen = Alle 308 zetels van het [[Lagerhuis (Canada)|Lagerhuis]]
| opkomst =
| grootste_partij = Conservatieve Partij van Canada
| functienaam = PM
| nieuw_gekozen = [[Stephen Harper]]
| voorganger = [[Stephen Harper]]
| vorige = [[Canadese federale verkiezingen 2008|2008]]
| volgende = [[Canadese federale verkiezingen 2015|2015]]
| portaal2 = Canada
}}
De '''Canadese federale verkiezingen van 2011''' werden op [[2 mei]] [[2011]] gehouden. De [[Canada|Canadese]] bevolking stemde toen voor alle 308 zetels van het [[Lagerhuis (Canada)|Lagerhuis]].
De verkiezingen werden op [[2 mei]] [[2011]] uitgeschreven nadat [[Minister-president van Canada|minister-president]] [[Stephen Harper]] om ontbinding van het parlement had gevraagd. Op [[25 maart]] [[2011]] viel Harpers minderheidskabinet doordat een motie van wantrouwen ingediend door de [[Liberal Party of Canada|Liberale Partij van Canada]] werd aangenomen. Deze motie keerde zich tegen Harpers rijksbegroting en werd door alle oppositiepartijen gesteund.<ref>[http://archief.nrc.nl/index.php/2011/Maart/26/Buitenland/14/Canada+weer+naar+de+stembus+door+val+van+kabinet/check=Y Canada weer naar de stembus door val van kabinet]{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot }} NRC, 26 maart 2011</ref>
De verkiezingen werden gewonnen door de [[Conservatieve Partij van Canada]], die voor het eerst zelfstandig een meerderheidsregering kan vormen.<ref>[http://www.fd.nl/artikel/22071002/canadese-premier-sleept-meerderheidsregering-binnen Canadese premier sleept meerderheidsregering binnen] Het Financieele Dagblad, 3 mei 2011</ref> Ook de [[Sociaaldemocratie|sociaaldemocratische]] [[New Democratic Party of Canada|Nieuwe Democratische Partij]] won fors. De [[Liberale Partij van Canada|Liberale Partij]] leed een historische nederlaag, evenals het [[Bloc Québécois]], dat bijna al haar zetels verloor. De [[Canadese Groene Partij|Groene Partij]] kwam voor het eerst in het parlement doordat partijleidster [[Elizabeth May (politicus)|Elizabeth May]] een zetel veroverde ook al ging de partij er qua stemmenaantal fors op achteruit.
== Resultaat ==
{| class="wikitable" align="center"
! !! Partij !! Leider !! Stemmen !! Percentage '08 !! Percentage '11 !! Verschil !! [[Canadese federale verkiezingen 2008|Zetels '08]] !! Zetels '11 !! Zetelverschil
|-
| style="background-color:#6495ed;" | || [[Conservatieve Partij van Canada|Conservatieve Partij]] || [[Stephen Harper]] || 5.832.401 || 37,64% || 39,62% || +1,96 || 143 || 166 || +23
|-
| style="background-color:#F4A460;" | || [[New Democratic Party of Canada|Nieuwe Democratische Partij]] || [[Jack Layton]] || 4.508.474 || 18,18% || 30,63% || +12,44 || 36 || 103 || +67
|-
| style="background-color:#EA6D6A;" | || [[Liberale Partij van Canada|Liberale Partij]] || [[Michael Ignatieff]] || 2.783.175 || 26,26% || 18,91% || -7,36 || 77 || 34 || -43
|-
| style="background-color:#87CEFA;" | || [[Bloc Québécois]] || [[Gilles Duceppe]] || 889.788 || 9,98% || 6,04% || -3,94 || 47 || 4 || -43
|-
| style="background-color:#99C955;" | || [[Canadese Groene Partij|Groene Partij]] || [[Elizabeth May (politicus)|Elizabeth May]] || 576.221 || 6,78% || 3,91% || -2,87 || 0 || 1 || +1
|-
| || Onafhankelijken || || 72.731 || 0,65% || 0,49% || || 2 || 0 || -2
|-
| || '''Totaal''' || || || || || || 308 || '''308''' ||
|}
{{Appendix}}
[[Categorie:Verkiezingen in Canada|Federaal, 2011]]
[[Categorie:Verkiezingen in 2011]]
| 57,674,429
|
[{"title": "Canadese federale verkiezingen 2011", "data": {"Datum": "2 mei 2011", "Land": "Canada", "Te verdelen zetels": "Alle 308 zetels van het Lagerhuis"}}, {"title": "Resultaat", "data": {"Grootste partij": "Conservatieve Partij van Canada", "Nieuwe PM": "Stephen Harper", "Vorige PM": "Stephen Harper"}}, {"title": "Opvolging verkiezingen", "data": {"\u2190 2008": "2015 \u2192", "Portaal": "Politiek \u00b7 Canada"}}]
| false
|
# Hoofdje
Een hoofdje (capitulum) of korfje (anthodium) is een bloeiwijze waarbij de hoofdas schotelvormig of bolvormig is uitgegroeid tot een schotelvormige of kegelvormige bloembodem met dichtopeenzittende ongesteelde bloemen en een goed ontwikkeld omwindsel (schutbladen) zoals bij de composietenfamilie (Asteraceae).
Soms is er een duidelijk onderscheid tussen de bloempjes op de bloembodem. Er worden drie typen onderscheiden: lintbloemen, buisbloemen en straalbloemen (zie composietenfamilie). Tussen de bloemen kunnen soms vliezige schutblaadjes voorkomen, de stroschubben zoals bij valse kamille.
Sommige bloeiwijzen lijken op een hoofdje, maar zijn dat niet. Zo is de bloeiwijze bij klaver geen hoofdje maar een hoofdjesachtige tros.
- Voorbeeld van hoofdjes
- Schotelvormig hoofdje van zonnebloem
- Schotelvormige hoofdjes van boerenwormkruid
- Schotelvormig hoofdje met schutblaadjes van buisbloemen van wilgkoeienoog (lengtedoorsnede)
- Schotelvormig hoofdje van paardenbloem (lengtedoorsnede)
- Schotelvormig hoofdje van paardenbloem met zaad
- Schotelvormig hoofdje van klein kruiskruid met lange omwindselbladen
- Kegelvormig hoofdje met stroschubjes van buisbloemen (lengtedoorsnede)
- Kegelvormig hoofdje van echte kamille zonder stroschubben (lengtedoorsnede)
- Kegelvormig hoofdje van schijfkamille zonder stroschubben (lengtedoorsnede)
- Pluim met hoofdjes bij groot hoefblad
- Tuil met hoofdjes bij duizendblad
- Hoofdje van kleine pimpernel
|
nlwiki/216095
|
nlwiki
| 216,095
|
Hoofdje
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hoofdje
|
2023-08-08T19:54:30Z
|
nl
|
Q932540
| 29,764
|
[[Bestand:Hoofdje.jpg|200px|thumb|schotelvormig hoofdje]]
[[Bestand:Kegelvormig_hoofdje.jpg|80px|thumb|kegelvormig hoofdje]]
Een '''hoofdje''' (''capitulum'') of '''korfje''' (''anthodium'') is een [[bloeiwijze]] waarbij de hoofdas schotelvormig of bolvormig is uitgegroeid tot een schotelvormige of kegelvormige [[bloembodem]] met dichtopeenzittende ongesteelde [[Bloem (plant)|bloemen]] en een goed ontwikkeld [[omwindsel]] (schutbladen) zoals bij de [[composietenfamilie]] (''Asteraceae'').
Soms is er een duidelijk onderscheid tussen de bloempjes op de bloembodem. Er worden drie typen onderscheiden: [[lintbloem]]en, [[buisbloem]]en en [[straalbloem]]en (zie [[composietenfamilie]]). Tussen de bloemen kunnen soms vliezige [[Schutblad (plant)|schutblaadjes]] voorkomen, de stroschubben zoals bij [[valse kamille]].
Sommige bloeiwijzen lijken op een hoofdje, maar zijn dat niet. Zo is de bloeiwijze bij [[Klaver (plant)|klaver]] geen hoofdje maar een hoofdjesachtige [[tros (bloeiwijze)|tros]].
<gallery widths="150px" heights="150px" class="center" caption="Voorbeeld van hoofdjes">
Sunflower uf7.jpg|Schotelvormig hoofdje van [[zonnebloem]]
Boerenwormkruid bloemhoofdjes.jpg|Schotelvormige hoofdjes van [[boerenwormkruid]]
Buphthalmum salicifolium sl6.jpg|Schotelvormig hoofdje met schutblaadjes van buisbloemen van [[wilgkoeienoog]] (lengtedoorsnede)
Taraxacum sect Ruderalia08 ies.jpg|Schotelvormig hoofdje van [[paardenbloem]] (lengtedoorsnede)
Paardebloem_zaadpluis.jpg|Schotelvormig hoofdje van [[paardenbloem]] met zaad
KleinKruiskruidCloseUp.jpg|Schotelvormig hoofdje van [[klein kruiskruid]] met lange omwindselbladen
Anthemis arvensis W.jpg|Kegelvormig hoofdje met stroschubjes van buisbloemen (lengtedoorsnede)
Matricaria chamomilla blangy-tronville 80 07062007 2.jpg|Kegelvormig hoofdje van [[echte kamille]] zonder stroschubben (lengtedoorsnede)
Matricaria discoidea.jpeg|Kegelvormig hoofdje van [[schijfkamille]] zonder stroschubben (lengtedoorsnede)
Groot Hoefblad Alphen ad Rijn 20040328.jpg|[[pluim (bloeiwijze)|Pluim]] met hoofdjes bij [[groot hoefblad]]
Achillea_millefolium_bloem.jpg|[[Tuil (bloeiwijze)|Tuil]] met hoofdjes bij [[Duizendblad (soort)|duizendblad]]
Sanguisorba minor subsp. minor sl8.jpg|Hoofdje van [[kleine pimpernel]]
</gallery>
{{Navigatie bloeiwijzen}}
[[Categorie:Bloeiwijze]]
| 65,019,770
|
[]
| false
|
# Cloesia
Cloesia is een geslacht van vlinders van de familie spinneruilen (Erebidae), uit de onderfamilie Arctiinae.
## Soorten
- C. digna Schaus, 1911
- C. normalis Dognin, 1911
- C. parthia Druce, 1889
|
nlwiki/5380151
|
nlwiki
| 5,380,151
|
Cloesia
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Cloesia
|
2021-01-18T13:47:46Z
|
nl
|
Q5134871
| 7,458
|
{{Taxobox vlinder
| naam = ''Cloesia''
| titelweergave = cursief
| afbeelding =
| afbeeldingtekst =
| onderorde =
| superfamilie = [[Noctuoidea]]
| familie = [[Spinneruilen|Erebidae]] (Spinneruilen)
| onderfamilie = [[Beervlinders|Arctiinae]] (Beervlinders)
| taxon = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur =
| datum =
}}
'''''Cloesia''''' is een geslacht van [[vlinders]] van de familie [[spinneruilen]] (Erebidae), uit de onderfamilie Arctiinae.
== Soorten ==
*''[[Cloesia digna|C. digna]]'' <small>Schaus, 1911</small>
*''[[Cloesia normalis|C. normalis]]'' <small>Dognin, 1911</small>
*''[[Cloesia parthia|C. parthia]]'' <small>Druce, 1889</small>
[[Categorie:Cloesia| ]]
| 58,055,139
|
[{"title": "Cloesia", "data": {"Rijk": "Animalia (Dieren)", "Stam": "Arthropoda (Geleedpotigen)", "Klasse": "Insecta (Insecten)", "Orde": "Lepidoptera (Vlinders)", "Superfamilie": "Noctuoidea", "Familie": "Erebidae (Spinneruilen)", "Onderfamilie": "Arctiinae (Beervlinders)"}}, {"title": "Geslacht", "data": {"Portaal": "Biologie \u00b7 Insecten"}}]
| false
|
# Føroya Landsbókasavn
Føroya Landsbókasavn is de nationale bibliotheek van de Faeröer, een autonome eilandengroep binnen het Koninkrijk Denemarken. De instelling is gevestigd in de hoofdstad Tórshavn.
## Beschrijving
De Føroya Landsbókasavn is zowel een wetenschappelijke als een openbare bibliotheek. De collectie van de instelling bestaat uit een grote verzameling boeken die in het Faeröers zijn geschreven, dan wel door Faeröerders in andere talen zijn geschreven of daaruit zijn vertaald. Ook zijn er vele boeken uit alle landen ter wereld te vinden die de Faeröer tot onderwerp hebben. De Føroya Landsbókasavn verzorgt verder de vijftien lokale openbare bibliotheken en elf schoolbibliotheken op de Faeröer.
## Geschiedenis
De geschiedenis van de Føroya Landsbókasavn gaat terug tot 1828. In dat jaar begon Christian Ludvig Tillisch, die van 1825 tot 1830 de Deense Amtsmann (gouverneur) van de Faeröer was, samen met zijn assistent Amtsrevisor Jens Davidsen boeken te verzamelen ten behoeve van de toentertijd relatief geïsoleerde bewoners van de eilandengroep. Ze verwierven hiertoe een jaarlijkse subsidie van de Deense koning. Ook werden ze geholpen door particulieren, die in korte tijd meer dan 2000 boeken voor de collectie bijeen brachten. De bibliotheek, die in het Deens de Færø Amts Bibliotek werd genoemd, kreeg in 1830 een eigen gebouw in Tórshavn. Davidsen werd directeur van de instelling.
Rond 1850 omvatte de verzameling van de bibliotheek circa 5000 boeken. Vanaf 1878, het jaar waarin Davidsen overleed, stagneerde de opbouw van de collectie, totdat in 1905 het Løgting (het Faeröerse parlement) de instelling subsidie toekende. Een nieuwe bloeitijd brak aan in 1921, toen de bibliotheek onder leiding kwam te staan van de Faeröerse taalkundige M.A. Jacobsen (1891-1944). In deze periode, waarin een beweging op gang kwam die de emancipatie voorstond van de Faeröerse taal en cultuur ten opzichte van Denemarken, ontwikkelde de instelling zich tot een trefpunt van Faeröerse dichters en politici. De bibliotheek verhuisde in 1931 naar een groter gebouw.
Toen de Faeröer in 1948 gedeeltelijk zelfbestuur werden toegekend, kreeg de bibliotheek haar huidige naam. De subsidie van het Løgting werd aanmerkelijk verhoogd, wat een nieuwe groeifase tot gevolg had. In 1952 werd bij wet bepaald, dat iedere uitgeverij op de Faeröer vier exemplaren van elk gedrukt werk ter beschikking van de bibliotheek moet stellen. Sinds 1979 bevindt de bibliotheek zich in zijn huidige gebouw, dat door de Faeröerse architect J. P. Gregoriussen werd ontworpen.
|
nlwiki/1404765
|
nlwiki
| 1,404,765
|
Føroya Landsbókasavn
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/F%C3%B8roya_Landsb%C3%B3kasavn
|
2022-05-30T09:57:55Z
|
nl
|
Q144515
| 12,587
|
{{Infobox bibliotheek
| naam = Føroya Landsbókasavn
| afbeelding = National_Library_of_the_Faroe_Islands.jpg
| onderschrift =
| opgericht =
| gesloten =
| locatie = [[Tórshavn]]
| type = [[Nationale bibliotheek]]
| aantal in bezit =
| directeur =
| medewerkers =
| bezoekers =
| lid van =
| website = http://www.flb.f0/
| afbeelding2 =
| onderschrift2 =
}}
[[Image:Faroe stamp 034 old national library.jpg|thumb|160px|Het voormalige bibliotheekgebouw in 1830 op een Faeröerse postzegel, uitgegeven in 1978 ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van de instelling]]
[[Image:Faroe stamp 035 new national library.jpg|thumb|160px|Het huidige door [[Jákup Pauli Gregoriussen|J.P. Gregoriussen]] ontworpen bibliotheekgebouw op een postzegel uit dezelfde serie]]
'''Føroya Landsbókasavn''' is de [[nationale bibliotheek]] van de [[Faeröer]], een [[Autonomie|autonome]] eilandengroep binnen het [[Denemarken|Koninkrijk Denemarken]]. De instelling is gevestigd in de hoofdstad [[Tórshavn]].
== Beschrijving ==
De Føroya Landsbókasavn is zowel een [[Universiteitsbibliotheek|wetenschappelijke]] als een [[openbare bibliotheek]]. De collectie van de instelling bestaat uit een grote verzameling boeken die in het [[Faeröers]] zijn geschreven, dan wel door [[Faeröerders]] in andere talen zijn geschreven of daaruit zijn vertaald. Ook zijn er vele boeken uit alle landen ter wereld te vinden die de Faeröer tot onderwerp hebben. De Føroya Landsbókasavn verzorgt verder de vijftien lokale openbare bibliotheken en elf schoolbibliotheken op de Faeröer.
== Geschiedenis ==
De geschiedenis van de Føroya Landsbókasavn gaat terug tot 1828. In dat jaar begon [[Christian Ludvig Tillisch]], die van 1825 tot 1830 de Deense ''Amtsmann'' ([[gouverneur]]) van de Faeröer was, samen met zijn assistent ''Amtsrevisor'' [[Jens Davidsen]] boeken te verzamelen ten behoeve van de toentertijd relatief geïsoleerde bewoners van de eilandengroep. Ze verwierven hiertoe een jaarlijkse subsidie van de Deense koning. Ook werden ze geholpen door particulieren, die in korte tijd meer dan 2000 boeken voor de collectie bijeen brachten. De bibliotheek, die in het [[Deens]] de ''Færø Amts Bibliotek'' werd genoemd, kreeg in 1830 een eigen gebouw in Tórshavn. Davidsen werd directeur van de instelling.
Rond 1850 omvatte de verzameling van de bibliotheek circa 5000 boeken. Vanaf 1878, het jaar waarin Davidsen overleed, stagneerde de opbouw van de collectie, totdat in 1905 het [[Løgting]] (het Faeröerse parlement) de instelling subsidie toekende. Een nieuwe bloeitijd brak aan in 1921, toen de bibliotheek onder leiding kwam te staan van de Faeröerse taalkundige [[Mads Andreas Jacobsen|M.A. Jacobsen]] (1891-1944). In deze periode, waarin een beweging op gang kwam die de [[emancipatie]] voorstond van de Faeröerse taal en cultuur ten opzichte van Denemarken, ontwikkelde de instelling zich tot een trefpunt van Faeröerse dichters en politici. De bibliotheek verhuisde in 1931 naar een groter gebouw.
Toen de Faeröer in [[1948]] gedeeltelijk [[Autonomie|zelfbestuur]] werden toegekend, kreeg de bibliotheek haar huidige naam. De subsidie van het Løgting werd aanmerkelijk verhoogd, wat een nieuwe groeifase tot gevolg had. In 1952 werd bij wet bepaald, dat iedere [[uitgeverij]] op de Faeröer vier exemplaren van elk gedrukt werk ter beschikking van de bibliotheek moet stellen. Sinds 1979 bevindt de bibliotheek zich in zijn huidige gebouw, dat door de Faeröerse architect [[Jákup Pauli Gregoriussen|J. P. Gregoriussen]] werd ontworpen.
== Externe links ==
<!-- geverifieerd op 24 oktober 2010 -->
* {{fo}}{{en}}[https://web.archive.org/web/20080915084806/http://www.flb.fo/ Føroya Landsbókasavn]
{{DEFAULTSORT:Foroya Landsbokasavn}}
[[Categorie:Cultuur in de Faeröer]]
[[Categorie:Nationale bibliotheek]]
[[Categorie:Bibliotheek in Denemarken]]
| 62,148,783
|
[{"title": "F\u00f8roya Landsb\u00f3kasavn", "data": {"Locatie": "T\u00f3rshavn", "Type": "Nationale bibliotheek"}}]
| false
|
# Hoofdindustriegroep
De activiteiten van het Philipsconcern waren sinds 1946 ingedeeld in Hoofdindustriegroepen (HIG). Uiteraard kwamen er, door technische ontwikkelingen, weleens hoofdindustriegroepen bij en er waren ook wel reorganisaties. Ook veranderden ze wel van naam. De structuur van Philips bleef echter zeer ingewikkeld.
## Toeleverende bedrijven
Deze werden in 1946 samengebracht in de HIG Aanverwante Bedrijven.
- De glasfabriek werd geopend in 1916. HIG Glas en Keramische Producten, heeft bestaan van 1948-1952, toen ging een deel naar Icoma, de rest ging verder als HIG Glas, in 1980 omgedoopt to Main Supply Group Glass, opgeheven in 1991, door verzelfstandiging.
- Philite (bakeliet), deze fabriek werd geopend als bakelietperserij in 1923 en ging later verder als PMF Plastic and Metalware Factories.
- Philips Golfkartonfabriek, ontstaan in 1919, later overgenomen door Kappa Packaging
- Philips papierfabriek, geopend in 1926
- MF (Philips Machinefabrieken) en ging later verder als Enabling Technologies Groep
## Productgroepen
- HIG Licht, heeft bestaan van 1946-1988, daarna Philips Lighting. In mei 2016 werd Philips Lighting naar de beurs gebracht. In mei 2018 werd de bedrijfsnaam veranderd in Signify. Het bedrijf blijft de merknaam 'Philips' voeren
- HIG Electronenbuizen, heeft bestaan van 1946-1965
- HIG Apparaten, heeft bestaan van 1946-1958. Hiervan splitste zich HIG Muziek af in 1950 en HIG Icoma in 1952. In 1958 werd Apparaten gesplitst in Huishoudelijke Apparaten en RGT
- HIG Muziek of PPI (Philips Phonographische Industrie), heeft bestaan van 1950-1971, daarna PolyGram, dat in 1998 opging in Universal Music Group
- HIG Icoma (Industriële Componenten en Materialen), heeft bestaan van 1952-1965
- HIG Elcoma (Elektronische Componenten en Materialen) heeft bestaan van 1965-1988 als samenvoeging van Electronenbuizen en Icoma. Components van 1988-1991, daarna gesplitst in Semiconductors en Components, deze onderdelen later verzelfstandigd
- HIG Huishoudelijke Apparaten, heeft bestaan van 1958-1972, daarna gesplitst in Kleine Huishoudelijke Apparaten en Grote Huishoudelijke Apparaten
- HIG Kleine Huishoudelijke Apparaten, heeft bestaan van 1972-1986, daarna DAP (Domestic Appliances & Personal Care), in 2008 opgegaan in Consumer Lifestyle
- HIG Grote Huishoudelijke Apparaten, later Major Domestic Appliances, in 1988 een joint venture met Whirlpool Corporation, dat de divisie in 1991 geheel overnam
- HIG RGT (Radio, Grammofoon, en Televisie), heeft bestaan van 1958-1973, is toen gesplitst in HIG Audio en HIG Video, die in 1985 samengingen tot Consumer Electronics, dat in 2008 opging in Consumer Lifestyle
- HIG PMT (Producten voor Medische Toepassingen), of Röntgen en Medische Apparaten, heeft bestaan van 1946-1970, daarna Philips Medical Systems
- HIG Pharmaceutische en Chemische Producten, ook Philips-Roxane of Philips-Duphar, heeft bestaan van 1948-1980 en toen verkocht aan Solvay
- HIG PTI (Philips Telecommunicatie Industrie), heeft bestaan van 1946-1962, daarna HIG Telecommunicatie- en Defensiesystemen, dat gesplitst is in 1981
- Defense and Control Systems, de defensiepoot van PTI, inclusief Philips-USFA en Hollandse Signaalapparaten, werd in 1990 verkocht aan onder meer Thomson-CSF
- Telecommunication Systems, heeft bestaan van 1981-1985, ging toen samen met PDS tot TDS
- HIG PCI (Philips Computer Industrie) heeft bestaan van 1962-1968, daarna PDS (Philips Data Systems), ging in 1985 samen met Telecommunication Systems tot TDS
- TDS (Telecommunication & Data Systems) heeft bestaan van 1985-1990 en viel toen weer uiteen in Communication Systems en Information Systems, die tot 1991 hebben bestaan
- HIG PIT (Producten voor Industriële Toepassingen) heeft bestaan van 1946-1971, heette daarna S&I (Science & Industry, dat in 1985 met ELA fuseerde tot I&E)
- HIG ELA (Electro Acoustiek), heeft bestaan van 1946-1985 en fuseerde toen met S&I tot I&E
- I&E (Industrial & Electro Acoustic Systems), heeft bestaan van 1985-1991 en werd toen Industrial Electronics
Ook voerde Philips zeer vele merknamen, die meestal afkomstig waren van overgenomen bedrijven, zoals Volt, Roxane, Pope, Electrologica, USFA, Aristona en dergelijke.
Later werd de structuur meer gestroomlijnd in Divisies, waarvan er in 2008 nog maar drie over waren. Activiteiten zoals Glas en Componenten zijn afgestoten, andere zijn samengevoegd.
Ook de veelheid aan merken en namen is teruggebracht tot één herkenbaar merk: Philips. Het laatste niet-Philipsmerk, Philishave, verdween in 2006.
## Externe bron
- Van Royen, E.J.G. (red.): Philips en Zijn Toeleveranciers, 1991, Kamer van Koophandel en Fabrieken te Eindhoven, ISBN 90 9004340 3
|
nlwiki/1029397
|
nlwiki
| 1,029,397
|
Hoofdindustriegroep
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hoofdindustriegroep
|
2022-06-09T13:45:26Z
|
nl
|
Q2155914
| 12,744
|
De activiteiten van het [[Koninklijke Philips Electronics N.V.|Philips]]concern waren sinds [[1946]] ingedeeld in '''Hoofdindustriegroep'''en (HIG). Uiteraard kwamen er, door technische ontwikkelingen, weleens hoofdindustriegroepen bij en er waren ook wel reorganisaties. Ook veranderden ze wel van naam. De structuur van Philips bleef echter zeer ingewikkeld.
==Toeleverende bedrijven==
Deze werden in [[1946]] samengebracht in de HIG ''Aanverwante Bedrijven''.
* De glasfabriek werd geopend in [[1916]]. HIG Glas en Keramische Producten, heeft bestaan van [[1948]]-[[1952]], toen ging een deel naar Icoma, de rest ging verder als HIG Glas, in [[1980]] omgedoopt to Main Supply Group Glass, opgeheven in [[1991]], door verzelfstandiging.
* Philite ([[bakeliet]]), deze fabriek werd geopend als bakelietperserij in [[1923]] en ging later verder als ''PMF Plastic and Metalware Factories''.
* Philips Golfkartonfabriek, ontstaan in [[1919]], later overgenomen door [[Kappa Packaging]]
* Philips papierfabriek, geopend in [[1926]]
* MF (Philips Machinefabrieken) en ging later verder als ''Enabling Technologies Groep''
==Productgroepen==
* HIG Licht, heeft bestaan van [[1946]]-[[1988]], daarna [[Philips Lighting]]. In mei 2016 werd Philips Lighting naar de beurs gebracht. In mei 2018 werd de bedrijfsnaam veranderd in [[Signify]]. Het bedrijf blijft de merknaam 'Philips' voeren
* HIG Electronenbuizen, heeft bestaan van [[1946]]-[[1965]]
* HIG Apparaten, heeft bestaan van [[1946]]-[[1958]]. Hiervan splitste zich HIG Muziek af in [[1950]] en HIG Icoma in [[1952]]. In 1958 werd Apparaten gesplitst in Huishoudelijke Apparaten en RGT
* HIG Muziek of PPI (Philips Phonographische Industrie), heeft bestaan van [[1950]]-[[1971]], daarna [[PolyGram]], dat in [[1998]] opging in [[Universal Music Group]]
* HIG Icoma (Industriële Componenten en Materialen), heeft bestaan van [[1952]]-[[1965]]
* HIG Elcoma (Elektronische Componenten en Materialen) heeft bestaan van [[1965]]-[[1988]] als samenvoeging van Electronenbuizen en Icoma. Components van [[1988]]-[[1991]], daarna gesplitst in Semiconductors en Components, deze onderdelen later verzelfstandigd
* HIG Huishoudelijke Apparaten, heeft bestaan van [[1958]]-[[1972]], daarna gesplitst in Kleine Huishoudelijke Apparaten en Grote Huishoudelijke Apparaten
* HIG Kleine Huishoudelijke Apparaten, heeft bestaan van [[1972]]-[[1986]], daarna DAP (Domestic Appliances & Personal Care), in [[2008]] opgegaan in Consumer Lifestyle
* HIG Grote Huishoudelijke Apparaten, later Major Domestic Appliances, in [[1988]] een [[joint venture]] met [[Whirlpool Corporation]], dat de divisie in [[1991]] geheel overnam
* HIG RGT (Radio, Grammofoon, en Televisie), heeft bestaan van [[1958]]-[[1973]], is toen gesplitst in HIG Audio en HIG Video, die in [[1985]] samengingen tot Consumer Electronics, dat in [[2008]] opging in Consumer Lifestyle
* HIG PMT (Producten voor Medische Toepassingen), of Röntgen en Medische Apparaten, heeft bestaan van [[1946]]-[[1970]], daarna [[Philips Medical Systems]]
* HIG Pharmaceutische en Chemische Producten, ook Philips-Roxane of [[Philips-Duphar]], heeft bestaan van [[1948]]-[[1980]] en toen verkocht aan [[Solvay]]
* HIG PTI (Philips Telecommunicatie Industrie), heeft bestaan van [[1946]]-[[1962]], daarna HIG Telecommunicatie- en Defensiesystemen, dat gesplitst is in [[1981]]
* Defense and Control Systems, de defensiepoot van PTI, inclusief [[Philips-USFA]] en [[Hollandse Signaalapparaten]], werd in [[1990]] verkocht aan onder meer [[Thomson-CSF]]
* Telecommunication Systems, heeft bestaan van [[1981]]-[[1985]], ging toen samen met PDS tot TDS
* HIG PCI ([[Philips Computer Industrie]]) heeft bestaan van [[1962]]-[[1968]], daarna PDS (Philips Data Systems), ging in [[1985]] samen met Telecommunication Systems tot TDS
* TDS (Telecommunication & Data Systems) heeft bestaan van [[1985]]-[[1990]] en viel toen weer uiteen in Communication Systems en Information Systems, die tot [[1991]] hebben bestaan
* HIG PIT (Producten voor Industriële Toepassingen) heeft bestaan van [[1946]]-[[1971]], heette daarna S&I (Science & Industry, dat in [[1985]] met ELA fuseerde tot I&E)
* HIG ELA (Electro Acoustiek), heeft bestaan van [[1946]]-[[1985]] en fuseerde toen met S&I tot I&E
* I&E (Industrial & Electro Acoustic Systems), heeft bestaan van [[1985]]-[[1991]] en werd toen Industrial Electronics
Ook voerde Philips zeer vele merknamen, die meestal afkomstig waren van overgenomen bedrijven, zoals Volt, Roxane, Pope, Electrologica, USFA, [[Aristona]] en dergelijke.
Later werd de structuur meer gestroomlijnd in Divisies, waarvan er in [[2008]] nog maar drie over waren. Activiteiten zoals Glas en Componenten zijn afgestoten, andere zijn samengevoegd.
Ook de veelheid aan merken en namen is teruggebracht tot één herkenbaar merk: Philips. Het laatste niet-Philipsmerk, [[Philishave]], verdween in [[2006]].
==Externe bron==
* Van Royen, E.J.G. (red.): Philips en Zijn Toeleveranciers, 1991, Kamer van Koophandel en Fabrieken te Eindhoven, ISBN 90 9004340 3
[[Categorie:Philips]]
| 62,228,937
|
[]
| false
|
# OCA2
P-eiwit is een proteïne dat bij de mens wordt gecodeerd door het OCA2-gen.
OCA2 codeert voor het menselijke homoloog van de p-gen, dat bij de muis roze ogen verdunning geeft. Men gelooft dat het P-eiwit een integraal membraaneiwit is, dat betrokken is bij het transport van kleine moleculen, met name tyrosine - een voorloper van melanine.
Bepaalde mutaties in OCA2 resulteren in type 2 oculocutaan albinisme.
Een mutatie in het HERC2-gen, dat grenst aan het OCA2-gen, is van invloed op de expressie van OCA2 op de menselijke iris. Deze mutatie wordt gevonden in alle blauwogige mensen. Daarom is de hypothese geopperd dat alle mensen met blauwe ogen een gemeenschappelijke voorouder delen, die tussen de 6.000 en 10.000 jaar geleden zou hebben geleefd.
## Voetnoten
1. 1 2 Entrez Gene: OCA2 oculocutaneous albinism II (pink-eye dilution homolog, mouse).
2. ↑ Bryner J, Here's what made those brown eyes blue. Health News. MSNBC (31 januari 2008). Geraadpleegd op 6 november 2008. ; Bryner J, One Common Ancestor Behind Blue Eyes. LiveScience. Imaginova Corp. (31 januari 2008). Geraadpleegd op 6 november 2008. ; Blue-eyed humans have a single, common ancestor. News. University of Copenhagen (30 januari 2008). Gearchiveerd op 8 november 2008. Geraadpleegd op 13 augustus 2012.
3. ↑ Eiberg H, Troelsen J, Nielsen M, Mikkelsen A, Mengel-From J, Kjaer KW, Hansen L (March 2008). Blue eye color in humans may be caused by a perfectly associated founder mutation in a regulatory element located within the HERC2 gene inhibiting OCA2 expression. Human Genetics 123 (2): 177–87. PMID 18172690.
4. ↑ Sturm RA, Duffy DL, Zhao ZZ, Leite FP, Stark MS, Hayward NK, Martin NG, Montgomery GW (February 2008). A Single SNP in an Evolutionary Conserved Region within Intron 86 of the HERC2 Gene Determines Human Blue-Brown Eye Color. American Journal of Human Genetics 82 (2): 424–31. PMID 18252222. PMC 2427173.
|
nlwiki/2890864
|
nlwiki
| 2,890,864
|
OCA2
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/OCA2
|
2024-05-22T09:46:42Z
|
nl
|
Q18030258
| 16,440
|
'''P-eiwit''' is een [[proteïne]] dat bij de mens wordt gecodeerd door het ''OCA2''-[[gen]].<ref name="entrez">{{cite web | title = Entrez Gene: OCA2 oculocutaneous albinism II (pink-eye dilution homolog, mouse)| url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=gene&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=4948}}</ref>
OCA2 codeert voor het menselijke homoloog van de p-gen, dat bij de [[muis (dier)|muis]] roze ogen verdunning geeft. Men gelooft dat het P-eiwit een [[integraal membraaneiwit]] is, dat betrokken is bij het transport van kleine [[molecuul|molecule]]n, met name [[tyrosine]] - een voorloper van [[melanine]].
Bepaalde mutaties in OCA2 resulteren in type 2 [[oculocutaan albinisme]].<ref name="entrez"/>
Een mutatie in het [[HERC2]]-gen, dat grenst aan het OCA2-gen, is van invloed op de expressie van OCA2 op de [[iris (anatomie)|menselijke iris]]. Deze mutatie wordt gevonden in alle [[Oogkleur|blauwogige]] mensen. Daarom is de hypothese geopperd dat alle mensen met blauwe ogen een gemeenschappelijke voorouder delen, die tussen de 6.000 en 10.000 jaar geleden zou hebben geleefd.<ref name="OCA2_blue_eyes_press">{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/22934464/wid/11915773?GT1=10815#storyContinued | title = Here's what made those brown eyes blue | author = Bryner J | authorlink = | coauthors = | date = 2008-01-31 | format = | work = Health News | publisher = MSNBC | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2008-11-06 }}; {{cite web | url = http://www.livescience.com/health/080131-blue-eyes.html | title = One Common Ancestor Behind Blue Eyes | author = Bryner J | authorlink = | coauthors = | date = 2008-01-31 | work = LiveScience | publisher = Imaginova Corp. | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2008-11-06 }}; {{cite web | url = http://www.ku.dk/english/news/?content=http://www.ku.dk/english/news/blue-eyes.htm | title = Blue-eyed humans have a single, common ancestor | author = | authorlink = | coauthors = | date = 2008-01-30 | work = News | publisher = University of Copenhagen | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081108022318/http://www.ku.dk/english/news/?content=http://www.ku.dk/english/news/blue-eyes.htm | archivedate = 2008-11-08 | quote = | bezochtdatum = 2012-08-13 | dodeurl = ja }}</ref><ref name="pmid18172690">{{cite journal | author = Eiberg H, Troelsen J, Nielsen M, Mikkelsen A, Mengel-From J, Kjaer KW, Hansen L | title = Blue eye color in humans may be caused by a perfectly associated founder mutation in a regulatory element located within the HERC2 gene inhibiting OCA2 expression | journal = Human Genetics | volume = 123 | issue = 2 | pages = 177–87 | year = 2008 | month = March | pmid = 18172690 | url = }}</ref><ref name="pmid18252222">{{cite journal | author = Sturm RA, Duffy DL, Zhao ZZ, Leite FP, Stark MS, Hayward NK, Martin NG, Montgomery GW | title = A Single SNP in an Evolutionary Conserved Region within Intron 86 of the HERC2 Gene Determines Human Blue-Brown Eye Color | journal = American Journal of Human Genetics | volume = 82 | issue = 2 | pages = 424–31 | year = 2008 | month = February | pmid = 18252222 | url =https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2008-02_82_2/page/424| pmc = 2427173 }}</ref>
==Voetnoten==
{{references|85%}}
[[Categorie:Proteïne]]
[[Categorie:Gen]]
| 67,565,372
|
[]
| false
|
# Cannstatter Tennisclub
Cannstatter Tennisclub is een Duitse tennisclub uit Stuttgart, meer bepaald uit het stadsdeel Bad Cannstatt. De club werd in 1890 opgericht en was eerst actief in rugby en vanaf 1893 ook in voetbal. Nadat een aantal leden de club verliet legde de club zich meer en meer toe op tennis.
## Geschiedenis
Op 25 januari 1890 werd door scholieren van het gymnasium Cannstatter Fußball-Club opgericht, in deze tijd was Cannstatt nog een zelfstandige gemeente. Al sinds 1865 speelden scholieren rugby, dat door een Engelsman ingevoerd werd. Er werd echter op losse basis gespeeld zodat bij de oprichting van een echte club geen vroegere oprichtingsdatum aangegeven kon worden. In 1893 begon de club ook voetbal te spelen. De club sloot zich aan bij de Süddeutsche Fußball-Union, een voorloper van de Zuid-Duitse voetbalbond. Datzelfde jaar speelde de club voor het eerst tegen een andere club, in het rugby tegen Frankfurter FC 1880. De eerste voetbalwedstrijd was tegen Straßburger FC 1893.
Scholieren uit Stuttgart toonden door de Cannstatter FC ook interesse voor rugby en voetbal en richtten FV Stuttgart 1893 op, een voorloper van VfB Stuttgart. Deze club speelde ook vaak in Cannstatt en speelde ook vriendschappelijke wedstrijden tegen de club. Sommige spelers van Cannstatter FC voegden zich zelfs bij FV Stuttgart. In 1897 splitsen enkele leden zich af van de club om Kronen-Club Cannstatt (andere voorloper van VfB Stuttgart) op te richten, dat zich enkel op voetbal focuste. Twee jaar later verloor CFC nog meer leden als de jongeren zich afsplitsten om de Stuttgarter Kickers op te richten. Dit kwam doordat de club zijn terrein verloor. FV Stuttgart 93 bood de club hulp aan en stelde voor te fuseren. Deze gesprekken leidden echter tot niets, enkel een laatste wedstrijd tussen beide clubs.
Al in 1891 werd door de leden tennismateriaal aangeschaft om zich ook in de zomer mee te kunnen verpozen. In 1896 werd een tennisterrein aangelegd. August Schmierer, die in 1900 met zijn ex club Frankfurt 1880 deelnam aan de Olympische Spelen in Parijs met het rugbyteam, en zilver won, probeerde in 1899 nog de terugval van voetbal en rugby tegen te houden, maar kon niet verhinderen dat de meeste leden zich op tennis toelegden. In 1901 werd de naam gewijzigd in Cannstatter Fußball- und Tennis-Club, waarbij de hoop uitgedrukt werd dat de club ooit weer actief zou worden in het voetbal. In 1909 werd duidelijk dat er geen voetbal meer gespeeld zou worden en de naam werd definitief gewijzigd in Cannstatter Tennisclub.
|
nlwiki/2887135
|
nlwiki
| 2,887,135
|
Cannstatter Tennisclub
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Cannstatter_Tennisclub
|
2023-06-10T16:35:11Z
|
nl
|
Q1033486
| 9,008
|
{{Infobox sportclub
| naamclub= Cannstatter Tennisclub
| logo=
| oprichting= [[1890]]
| plaatsnaam= [[Bad Cannstatt]]
| sporten= tennis
| leden=
| homepage= https://www.cannstatter-tennisclub.de/
| bijzonderheden=
}}
'''Cannstatter Tennisclub''' is een Duitse tennisclub uit [[Stuttgart]], meer bepaald uit het stadsdeel [[Bad Cannstatt]]. De club werd in 1890 opgericht en was eerst actief in rugby en vanaf 1893 ook in voetbal. Nadat een aantal leden de club verliet legde de club zich meer en meer toe op tennis.
==Geschiedenis==
[[Bestand:Cannstatter Fussball-Club in 1891.jpg|270px|right|Het elftal van CFC in 1891]]
Op 25 januari 1890 werd door scholieren van het gymnasium ''Cannstatter Fußball-Club'' opgericht, in deze tijd was Cannstatt nog een zelfstandige gemeente. Al sinds 1865 speelden scholieren rugby, dat door een Engelsman ingevoerd werd. Er werd echter op losse basis gespeeld zodat bij de oprichting van een echte club geen vroegere oprichtingsdatum aangegeven kon worden. In 1893 begon de club ook voetbal te spelen. De club sloot zich aan bij de ''Süddeutsche Fußball-Union'', een voorloper van de [[Zuid-Duitse voetbalbond]]. Datzelfde jaar speelde de club voor het eerst tegen een andere club, in het rugby tegen [[SC 1880 Frankfurt|Frankfurter FC 1880]]. De eerste voetbalwedstrijd was tegen [[Straßburger FC 1893]].
Scholieren uit Stuttgart toonden door de Cannstatter FC ook interesse voor rugby en voetbal en richtten FV Stuttgart 1893 op, een voorloper van [[VfB Stuttgart]]. Deze club speelde ook vaak in Cannstatt en speelde ook vriendschappelijke wedstrijden tegen de club. Sommige spelers van Cannstatter FC voegden zich zelfs bij FV Stuttgart. In 1897 splitsen enkele leden zich af van de club om Kronen-Club Cannstatt (andere voorloper van VfB Stuttgart) op te richten, dat zich enkel op voetbal focuste. Twee jaar later verloor CFC nog meer leden als de jongeren zich afsplitsten om de [[Stuttgarter Kickers]] op te richten. Dit kwam doordat de club zijn terrein verloor. FV Stuttgart 93 bood de club hulp aan en stelde voor te fuseren. Deze gesprekken leidden echter tot niets, enkel een laatste wedstrijd tussen beide clubs.
Al in 1891 werd door de leden tennismateriaal aangeschaft om zich ook in de zomer mee te kunnen verpozen. In 1896 werd een tennisterrein aangelegd. August Schmierer, die in 1900 met zijn ex club Frankfurt 1880 deelnam aan de [[Rugby op de Olympische Zomerspelen 1900|Olympische Spelen in Parijs]] met het rugbyteam, en zilver won, probeerde in 1899 nog de terugval van voetbal en rugby tegen te houden, maar kon niet verhinderen dat de meeste leden zich op tennis toelegden. In 1901 werd de naam gewijzigd in ''Cannstatter Fußball- und Tennis-Club'', waarbij de hoop uitgedrukt werd dat de club ooit weer actief zou worden in het voetbal. In 1909 werd duidelijk dat er geen voetbal meer gespeeld zou worden en de naam werd definitief gewijzigd in Cannstatter Tennisclub.
== Externe link ==
*[https://www.cannstatter-tennisclub.de/ Officiële website]
[[Categorie:Duitse voetbalclub]]
[[Categorie:Sportclub in Stuttgart]]
| 64,459,255
|
[{"title": "Algemene gegevens", "data": {"Opgericht": "1890", "Plaats": "Bad Cannstatt", "Sport(en)": "tennis", "Website": "https://www.cannstatter-tennisclub.de", "Portaal": "Sport"}}]
| false
|
# Aistulf
Aistulf (ca. 700-756) was koning van de Longobarden van 749 tot 756.
## Veroveringen
Hij kwam aan de macht in 749 toen zijn broer Ratchis besloot monnik te worden. Hij keerde terug naar een agressievere veroveringspolitiek. In 751 veroverde hij, naar het voorzichtige plan van zijn broer, het exarchaat Ravenna, tot ontsteltenis van paus Zacharias. Aistulf kwam nooit onder de indruk van pauselijke interventies, ook nu niet (in tegenstelling tot zijn afgetreden broer Ratchis). In 753 reisde de nieuwe paus Stephanus II (III) - op verzoek van Constantijn V van Byzantium - naar Pavia om Aistulf tot teruggave van Ravenna te bewegen. Deze ging daar echter niet op in. Aistulf viel in 754 de Kerkelijke Staat binnen, waarop de paus de hulp van Pepijn de Korte inriep.
## Franken in Italië
Stefanus III reisde over de Alpen om de hulp van Pepijn af te smeken. Dit manoeuvre van de paus was ongezien en gaf aan wie de echte machtshebber werd in het Westen. De Frankische bisschop Chrodegang begeleidde de paus doorheen zijn reis in het Frankische Rijk. In 755 werd Aistulf verslagen door het Frankische leger van Pepijn onder leiding van diezelfde Chrodegang. De Franken namen Pavia in en kregen Aistulf zo ver kreeg dat hij de teruggave van Ravenna beloofde in het verdrag van Pavia (756). Aistulf loste zijn belofte nooit in, want Pepijn ging kort na zijn overwinning terug naar Francia met buit en gijzelaars, alsook met de titel patricius romanus als dank omdat hij het veroverde land geschonken had aan de paus (donatio pepini).
## Nalatenschap van Aistulf
Aistulf stierf door een val van zijn paard op de jacht (756). Aistulf had geen nakomelingen. Zijn broer-monnik Ratchis volgde hem kort op (756-757). De nieuwe koning Desiderius zou de laatste koning der Longobarden worden.
De veroveringspolitiek van Aistulf was afgeblokt door een nieuwe machtige entiteit in Midden-Italië: de Pauselijke Staat, gecreëerd met Frankische hulp. De macht van de Longobarden en van de Byzantijnen was over haar hoogtepunt heen in Italië.
|
nlwiki/346015
|
nlwiki
| 346,015
|
Aistulf
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Aistulf
|
2021-09-22T23:50:56Z
|
nl
|
Q312504
| 9,374
|
{{Infobox dynastie
| afbeelding = Aistulf follis 80000860.jpg
| naam = Aistulf
| leven = ca. [[700]]-[[756]]
| functie = [[Lijst van koningen van de Longobarden|Koning van de Longobarden]]
| periode = [[749]]-[[756]]
| voorganger = [[Ratchis]]
| opvolger = [[Desiderius van de Longobarden|Desiderius]]
| vader =
| moeder =
}}
'''Aistulf''' (ca. [[700]]-[[756]]) was '''koning van de [[Longobarden]]''' van 749 tot 756.
== Veroveringen ==
Hij kwam aan de macht in [[749]] toen zijn broer [[Ratchis]] besloot monnik te worden. Hij keerde terug naar een agressievere veroveringspolitiek. In [[751]] veroverde hij, naar het voorzichtige plan van zijn broer, het [[exarchaat Ravenna]], tot ontsteltenis van [[paus Zacharias]]. Aistulf kwam nooit onder de indruk van pauselijke interventies, ook nu niet (in tegenstelling tot zijn afgetreden broer [[Ratchis]]). In [[753]] reisde de nieuwe [[Paus Stefanus II (III)|paus Stephanus II]] (III) - op verzoek van [[Constantijn V van Byzantium]] - naar [[Pavia (stad)|Pavia]] om Aistulf tot teruggave van [[Ravenna (stad)|Ravenna]] te bewegen. Deze ging daar echter niet op in. Aistulf viel in [[754]] de [[Kerkelijke Staat]] binnen, waarop de paus de hulp van [[Pepijn de Korte]] inriep.
== Franken in Italië ==
Stefanus III reisde over de Alpen om de hulp van Pepijn af te smeken. Dit manoeuvre van de paus was ongezien en gaf aan wie de echte machtshebber werd in het Westen. De Frankische bisschop [[Chrodegang]] begeleidde de paus doorheen zijn reis in het [[Frankische Rijk]]. In [[755]] werd Aistulf verslagen door het Frankische leger van Pepijn onder leiding van diezelfde [[Chrodegang]]. De Franken namen Pavia in en kregen Aistulf zo ver kreeg dat hij de teruggave van Ravenna beloofde in het verdrag van Pavia ([[756]]){{Bron?||2015|03|23}}. Aistulf loste zijn belofte nooit in, want Pepijn ging kort na zijn overwinning terug naar Francia met buit en gijzelaars, alsook met de titel ''patricius romanus'' als dank omdat hij het veroverde land geschonken had aan de paus (''[[Pepijnse Schenking|donatio pepini]]'').
== Nalatenschap van Aistulf ==
Aistulf stierf door een val van zijn paard op de jacht (756). Aistulf had geen nakomelingen. Zijn broer-monnik Ratchis volgde hem kort op (756-757). De nieuwe koning [[Desiderius van de Longobarden|Desiderius]] zou de laatste koning der Longobarden worden.
De veroveringspolitiek van Aistulf was afgeblokt door een nieuwe machtige entiteit in Midden-Italië: de [[Pauselijke Staat]], gecreëerd met Frankische hulp. De macht van de Longobarden en van de Byzantijnen was over haar hoogtepunt heen in Italië.
[[Categorie:Koning van de Longobarden]]
[[Categorie:Persoon in de 8e eeuw]]
| 59,961,401
|
[{"title": "Koning van de Longobarden", "data": {"Periode": "749-756", "Voorganger": "Ratchis", "Opvolger": "Desiderius"}}]
| false
|
# Carentan-les-Marais
Carentan-les-Marais (voorheen Carentan les Marais) is een gemeente in het Franse departement Manche in de regio Normandië. Deze gemeente maakt deel uit van het arrondissement Saint-Lô. De gemeente telde 10.220 inwoners op 1 januari 2022. Hoofdplaats is de historische stad Carentan, waar het gemeentehuis staat.
In de gemeente ligt spoorwegstation Carentan.
Carentan-les-Marais heeft een jachthaven met 350 plaatsen.
## Geschiedenis
### Carentan
Carentan is een historische stad die groeide rond een middeleeuwse burcht. De stad kende veel oorlogsgeweld tijdens de Honderdjarige Oorlog en ook in 1944 tijdens de Slag om Carentan.
### Commune nouvelle
Op 1 januari 2016 fuseerden de gemeenten Angoville-au-Plain, Carentan, Houesville en Saint-Côme-du-Mont tot een commune nouvelle, waarvan Carentan de hoofdplaats werd. Op januari 2017 sloten de gemeenten Brévands, Saint-Pellerin en Les Veys zich hierbij aan. Op 1 januari 2019 zijn de tussenliggende gemeenten Catz en Saint-Hilaire-Petitville, Montmartin-en-Graignes ten zuiden en Brucheville en Vierville ten noorden opgenomen, waarmee het aantal deelgemeenten op twaalf kwam.
- 1 januari 2016
- 1 januari 2017
- 1 januari 2019
## Geografie
De oppervlakte van Carentan-les-Marais bedroeg op 1 januari 2022 133,29 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 76,7 inwoners per km².
De gemeente ligt op de oostkust van het schiereiland Cotentin.
De onderstaande kaart toont de ligging van Carentan-les-Marais met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.
Angoville-au-Plain · Brévands · Brucheville · Carentan · Catz · Houesville · Montmartin-en-Graignes · Saint-Côme-du-Mont · Saint-Hilaire-Petitville · Saint-Pellerin · Les Veys · Vierville
|
nlwiki/4929690
|
nlwiki
| 4,929,690
|
Carentan-les-Marais
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carentan-les-Marais
|
2023-10-21T14:54:13Z
|
nl
|
Q28723557
| 38,789
|
{{Infobox gemeente Frankrijk
| plaatsnaam = Carentan-les-Marais
| wapen =
| kaart =
| regio = [[Normandië (regio)|Normandië]]
| departement = [[Manche (departement)|Manche]] (50)
| depnr = 50
| arrondissement = [[Arrondissement Saint-Lô|Saint-Lô]]
| kanton = [[Kanton Carentan-les-Marais|Carentan-les-Marais]] en [[Kanton Pont-Hébert|Pont-Hébert]]
| jaar = 2014
| inwoners = 7871
| dichtheid = 108
| oppervlakte = 72,75
| water =
| latitudeGraden = 49
| latitudeMinuten = 18
| latitudeSeconden = 12
| longitudeGraden = 1
| longitudeMinuten = 14
| longitudeSeconden = 54
| E of W = W
| ol of wl = W.L.
| code = 50099
| postcode = 50500
| netnummer =
| hoogteligging = 0 - 32
| website =
| image = Carentan Mairie.jpg
| caption = Het gemeentehuis te [[Carentan]]
}}
'''Carentan-les-Marais''' (voorheen '''Carentan les Marais''') is een gemeente in het [[Frankrijk|Franse]] departement [[Manche (departement)|Manche]] in de regio [[Normandië]]. Deze gemeente maakt deel uit van het [[arrondissement Saint-Lô]]. {{Inwonertal|soort=zin|locatie=gemeente}} Hoofdplaats is de historische stad [[Carentan]], waar het gemeentehuis staat.
In de gemeente ligt spoorwegstation [[Station Carentan|Carentan]].
Carentan-les-Marais heeft een jachthaven met 350 plaatsen.<ref>{{Citeer web |url=https://carentanlesmarais.fr/decouvrir/port-de-carentan/ |titel=Le port de plaisance de Carentan |bezochtdatum=2023-10-21 |uitgever=carentanlesmarais.fr |taal=fr}}</ref>
==Geschiedenis==
=== Carentan ===
{{Zie hoofdartikel|Carentan}}
Carentan is een historische stad die groeide rond een middeleeuwse burcht. De stad kende veel oorlogsgeweld tijdens de [[Honderdjarige Oorlog]] en ook in 1944 tijdens de [[Slag om Carentan]].
=== Commune nouvelle ===
Op 1 januari 2016 fuseerden de gemeenten [[Angoville-au-Plain]], [[Carentan]], [[Houesville]] en [[Saint-Côme-du-Mont]] tot een ''[[commune nouvelle]]'', waarvan Carentan de hoofdplaats werd. Op januari 2017 sloten de gemeenten [[Brévands]], [[Saint-Pellerin (Manche)|Saint-Pellerin]] en [[Les Veys]] zich hierbij aan. Op 1 januari 2019 zijn de tussenliggende gemeenten [[Catz (Frankrijk)|Catz]] en [[Saint-Hilaire-Petitville]], [[Montmartin-en-Graignes]] ten zuiden en [[Brucheville]] en [[Vierville (Manche)|Vierville]] ten noorden opgenomen, waarmee het aantal deelgemeenten op twaalf kwam.
<GALLERY>
Carte Carentan-les-Marais - Commune nouvelle.png|1 januari 2016
Carte Carentan-les-Marais (2017).png|1 januari 2017
Carte Carentan-les-Marais (2019).png|1 januari 2019
</GALLERY>
== Geografie ==
De oppervlakte van Carentan-les-Marais bedroeg op {{Inwonertal|soort=datum}} {{inwonertal|soort=oppervlakte}}; de [[bevolkingsdichtheid]] was toen {{inwonertal|soort=dichtheid}} inwoners per km².
De gemeente ligt op de oostkust van het schiereiland [[Cotentin]].
De onderstaande kaart toont de ligging van Carentan-les-Marais met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.
[[Bestand:50099-Carentan-les-Marais-Sols.png|miniatuur|left|350px]]{{Clearleft}}
{{Appendix}}
{{Navigatie gemeente Carentan-les-Marais}}
{{Commonscat|Carentan-les-Marais}}
{{Coor title dms|49|18|0|N|1|14|0|W|type:adm2nd_scale:25000_region:FR}}
[[Categorie:Carentan-les-Marais| ]]
| 66,178,153
|
[{"title": "Situering", "data": {"Regio": "Normandi\u00eb", "Departement": "Manche (50)", "Arrondissement": "Saint-L\u00f4", "Kanton": "Carentan-les-Marais en Pont-H\u00e9bert", "Co\u00f6rdinaten": "49\u00b0 18\u2032 NB, 1\u00b0 15\u2032 WL"}}, {"title": "Algemeen", "data": {"Oppervlakte": "133,29 km\u00b2", "Inwoners \u00b7 (1 januari 2022)": "10.220 \u00b7 (77 inw./km\u00b2)", "Hoogte": "0 - 32 m"}}, {"title": "Overig", "data": {"Postcode": "50500", "INSEE-code": "50099", "Website": "Offici\u00eble website"}}, {"title": "Detailkaart", "data": {"Detailkaart": "\u00b7 Locatie in Frankrijk Manche"}}, {"title": "Foto's", "data": {"Foto's": "Het gemeentehuis te Carentan", "Portaal": "Frankrijk"}}]
| false
|
# Aida Turturro
Aida Turturro (New York, 25 september 1962) is een Amerikaanse actrice.
## Biografie
Turturro is een dochter van ouders met een Italiaanse afkomst. Zij heeft gestudeerd aan de State University of New York en haalde haar diploma in theater in 1984.
Turturro begon in 1989 met acteren in de film True Love. Hierna heeft zij nog meerdere rollen gespeeld in films en televisieseries zoals What About Bob? (1991), Sleepers (1996), Fallen (1998), Deep Blue Sea (1999), Crocodile Dundee in Los Angeles (2001), The Sopranos (2000–2007) en ER (2008). Voor haar rol in de televisieserie The Sopranos werd zij tweemaal genomineerd voor een Emmy Award (2001 en 2007), tevens werd zij vijfmaal genomineerd samen met de cast voor een Screen Actors Guild Award (2002, 2003, 2005 en 2007) en in 2008 won zij samen met de cast deze prijs.
Turturro is ook actief in het theater, zij maakte in 1992 haar debuut op Broadway met het toneelstuk A Streetcar Named Desire als Eunice Hubbell. Hierna speelde zij nog eenmaal op Broadway, van 1996 tot op heden speelt zij als understudy in de musical Chicago als Matron.
## Filmografie
### Films
Uitgezonderd korte films.
- 2022: Just One Kiss - als Sofia Romano
- 2022: Call Jane - als zuster Mike
- 2018: Head Full of Honey - als Margaret
- 2017: Making a Killing – Connie
- 2014: Rob the Mob – Anna
- 2013: Fading Gigolo – vrouw van chauffeur
- 2011: Mozzarella Stories – Autilia
- 2010: A Little Help – Nancy Feldman
- 2005: Romance & Cigarettes – Rosebud
- 2004: 2BPerfectlyHonest – Emily / Gina
- 2001: Sidewalks of New York – Shari
- 2001: Crocodile Dundee in Los Angeles – Jean Ferraro
- 2000: Crossfire – mrs. Pasquantonio
- 2000: Joe Gould's Secret – serveerster
- 1999: Play It to the Bone – gekke Griekse serveerster
- 1999: Bringing Out the Dead – verpleegster Crupp
- 1999: Freak Weather – Glory
- 1999: Mickey Blue Eyes – Italiaanse serveerster
- 1999: Deep Blue Sea – Brenda Kerns
- 1999: 24 Nights – Marie
- 1999: The 24 Hour Woman – Brenda
- 1998: Celebrity – Olga
- 1998: Jaded – Helen Norwich
- 1998: Illuminata – Marta
- 1998: Woo – Tookie
- 1998: O.K. Garage – Mary de barkeeper
- 1998: Too Tired to Die – waarzegster
- 1998: Fallen – Tiffany
- 1997: Fool's Paradise – Susan
- 1997: Made Men – Angie
- 1996: Sleepers – mrs. Salinas
- 1996: Tales of Erotica – Kim
- 1995: Money Train – vrouw op perron
- 1995: Stonewall – serveerster
- 1995: Denise Calls Up – Linda
- 1994: Junior – Louise
- 1994: The Search for One-eye Jimmy – Madame Esther
- 1994: Angie – Tina
- 1993: The Saint of Fort Washington – werkneemster van de overheid
- 1993: Manhattan Murder Mystery – hotelreceptioniste
- 1993: Life with Mikey – Moran
- 1992: Jersey Girl – Angie
- 1992: Mac – vrouw
- 1991: What About Bob? – prostituee
- 1989: True Love – Grace
### Televisieseries
Uitgezonderd eenmalige gastrollen.
- 2013-2022 Law & Order: Special Victims Unit – als rechter Felicia Catano - 14 afl.
- 2017-2022 The Blacklist – als Heddie Hawkins - 12 afl.
- 2021 Kaljave gume - als Peti - 6 afl.
- 2016 Brooklyn Nine-Nine - als Maura Figgis - 2 afl.
- 2010 Mercy - als Evelyn - 2 afl.
- 2008 ER – als Sheryl Hawkins - 3 afl.
- 2000-2007 The Sopranos – Janice Soprano - 53 afl.
- 1996 Mr. & Mrs. Smith – als Rox - 2 afl.
- 1995 The Wright Verdicts – als Lydia - 7 afl.
- Gemeinsame Normdatei: 1061541495
- International Standard Name Identifier: 0000 0003 9375 0339
- Library of Congress Control Number: no99044071
- Nationale Bibliotheek van Israël: 987007458716605171
- Nationale Bibliotheek van Polen: a0000001719941
- Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 311492576
- Système universitaire de documentation: 161921027
- Virtual International Authority File: 288032692
- WorldCat: E39PBJvRWc6XX6BDXJtG7wRMyd
|
nlwiki/2850160
|
nlwiki
| 2,850,160
|
Aida Turturro
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Aida_Turturro
|
2024-11-11T21:25:19Z
|
nl
|
Q115134
| 36,960
|
{{Infobox acteur
| naam = Aida Turturro
| afbeelding = Aida Turturro 2012 Shankbone.JPG
| onderschrift = ''Aida Turturro'' in 2012
| volledige naam =
| geboortenaam =
| geboren = [[25 september]] [[1962]]
| geboorteplaats = [[New York (stad)|New York]]
| overleden =
| land = {{US}}
| jaren-actief = 1989–heden
| beroep = [[Acteur|actrice]]
| website =
| imdb = 0878152
| ibdb = 74659
}}
'''Aida Turturro''' ([[New York (stad)|New York]], [[25 september]] [[1962]]) is een [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] [[acteur|actrice]].
== Biografie ==
Turturro is een dochter van ouders met een [[Italië|Italiaanse]] afkomst. Zij heeft gestudeerd aan de ''[[State University of New York]]'' en haalde haar diploma in [[theater (kunstvorm)|theater]] in 1984.
Turturro begon in 1989 met acteren in de film ''[[True Love (film)|True Love]]''. Hierna heeft zij nog meerdere rollen gespeeld in films en televisieseries zoals ''[[What About Bob?]]'' (1991), ''[[Sleepers (film)|Sleepers]]'' (1996), ''[[Fallen (1998)|Fallen]]'' (1998), ''[[Deep Blue Sea]]'' (1999), ''[[Crocodile Dundee in Los Angeles]]'' (2001), ''[[The Sopranos]]'' (2000–2007) en ''[[ER (televisieserie)|ER]]'' (2008). Voor haar rol in de televisieserie ''The Sopranos'' werd zij tweemaal genomineerd voor een [[Emmy Award]] (2001 en 2007), tevens werd zij vijfmaal genomineerd samen met de [[rolverdeling|cast]] voor een [[Screen Actors Guild Award]] (2002, 2003, 2005 en 2007) en in 2008 won zij samen met de cast deze prijs.
Turturro is ook actief in het [[theater (gebouw)|theater]], zij maakte in 1992 haar [[debuut]] op [[Broadway (theater)|Broadway]] met het toneelstuk ''[[Tramlijn Begeerte|A Streetcar Named Desire]]'' als ''Eunice Hubbell''. Hierna speelde zij nog eenmaal op Broadway, van 1996 tot op heden speelt zij als [[understudy]] in de musical ''[[Chicago (musical)|Chicago]]'' als ''Matron''.
== Filmografie ==
=== Films ===
<small>Uitgezonderd [[korte film]]s.</small>
* 2022: ''[[Just One Kiss]]'' - als Sofia Romano
* 2022: ''[[Call Jane]]'' - als zuster Mike
* 2018: ''[[Head Full of Honey]]'' - als Margaret
* 2017: ''[[Making a Killing]]'' – Connie
* 2014: ''[[Rob the Mob]]'' – Anna
* 2013: ''[[Fading Gigolo]]'' – vrouw van chauffeur
* 2011: ''[[Mozzarella Stories]]'' – Autilia
* 2010: ''[[A Little Help]]'' – Nancy Feldman
* 2005: ''[[Romance & Cigarettes]]'' – Rosebud
* 2004: ''[[2BPerfectlyHonest]]'' – Emily / Gina
* 2001: ''[[Sidewalks of New York]]'' – Shari
* 2001: ''[[Crocodile Dundee in Los Angeles]]'' – Jean Ferraro
* 2000: ''[[Crossfire (2000)|Crossfire]]'' – mrs. Pasquantonio
* 2000: ''[[Joe Gould's Secret]]'' – serveerster
* 1999: ''[[Play It to the Bone]]'' – gekke Griekse serveerster
* 1999: ''[[Bringing Out the Dead]]'' – verpleegster Crupp
* 1999: ''[[Freak Weather]]'' – Glory
* 1999: ''[[Mickey Blue Eyes]]'' – Italiaanse serveerster
* 1999: ''[[Deep Blue Sea]]'' – Brenda Kerns
* 1999: ''[[24 Nights]]'' – Marie
* 1999: ''[[The 24 Hour Woman]]'' – Brenda
* 1998: ''[[Celebrity (film)|Celebrity]]'' – Olga
* 1998: ''[[Jaded (film)|Jaded]]'' – Helen Norwich
* 1998: ''[[Illuminata]]'' – Marta
* 1998: ''[[Woo (film)|Woo]]'' – Tookie
* 1998: ''[[O.K. Garage]]'' – Mary de barkeeper
* 1998: ''[[Too Tired to Die]]'' – waarzegster
* 1998: ''[[Fallen (1998)|Fallen]]'' – Tiffany
* 1997: ''[[Fool's Paradise]]'' – Susan
* 1997: ''[[Made Men]]'' – Angie
* 1996: ''[[Sleepers (film)|Sleepers]]'' – mrs. Salinas
* 1996: ''[[Tales of Erotica]]'' – Kim
* 1995: ''[[Money Train]]'' – vrouw op perron
* 1995: ''[[Stonewall (1995)|Stonewall]]'' – serveerster
* 1995: ''[[Denise Calls Up]]'' – Linda
* 1994: ''[[Junior (1994)|Junior]]'' – Louise
* 1994: ''[[The Search for One-eye Jimmy]]'' – Madame Esther
* 1994: ''[[Angie (1994)|Angie]]'' – Tina
* 1993: ''[[The Saint of Fort Washington]]'' – werkneemster van de overheid
* 1993: ''[[Manhattan Murder Mystery]]'' – hotelreceptioniste
* 1993: ''[[Life with Mikey]]'' – Moran
* 1992: ''[[Jersey Girl]]'' – Angie
* 1992: ''[[Mac (film)|Mac]]'' – vrouw
* 1991: ''[[What About Bob?]]'' – prostituee
* 1989: ''[[True Love (film)|True Love]]'' – Grace
=== Televisieseries ===
<small>Uitgezonderd eenmalige gastrollen.</small>
* 2013-2022 ''[[Law & Order: Special Victims Unit]]'' – als rechter Felicia Catano - 14 afl.
* 2017-2022 ''[[The Blacklist]]'' – als Heddie Hawkins - 12 afl.
* 2021 ''[[Kaljave gume]]'' - als Peti - 6 afl.
* 2016 ''[[Brooklyn Nine-Nine]]'' - als Maura Figgis - 2 afl.
* 2010 ''[[Mercy (televisieserie)|Mercy]]'' - als Evelyn - 2 afl.
* 2008 ''[[ER (televisieserie)|ER]]'' – als Sheryl Hawkins - 3 afl.
* 2000-2007 ''[[The Sopranos]]'' – Janice Soprano - 53 afl.
* 1996 ''[[Mr. & Mrs. Smith (televisieserie uit 1996)|Mr. & Mrs. Smith]]'' – als Rox - 2 afl.
* 1995 ''[[The Wright Verdicts]]'' – als Lydia - 7 afl.
{{Appendix|2=
* {{en}} {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Aida Turturro|oldid=1148118409}}
* {{Link IMDb naam|id=0878152}}
* {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0878152/awards Prijzen op IMDb]
* {{en}} [https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/aida-turturro-74659 Theaterwerk Broadway]
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Turturro, Aida}}
[[Categorie:Amerikaans filmacteur]]
[[Categorie:Amerikaans televisieacteur]]
[[Categorie:Amerikaans toneelacteur]]
| 68,368,815
|
[{"title": "Algemene informatie", "data": {"Geboren": "25 september 1962", "Geboorteplaats": "New York", "Land": "Verenigde Staten"}}, {"title": "Werk", "data": {"Jaren actief": "1989\u2013heden", "Beroep": "actrice"}}]
| false
|
# Carentino
Carentino is een gemeente in de Italiaanse provincie Alessandria (regio Piëmont) en telt 311 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 9,8 km², de bevolkingsdichtheid is 32 inwoners per km².
## Demografie
Carentino telt ongeveer 182 huishoudens. Het aantal inwoners daalde in de periode 1991-2001 met 4,0% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| ---- | ------------- |
| 1991 | 326 |
| 2001 | 313 |
## Geografie
Carentino grenst aan de volgende gemeenten: Bergamasco, Borgoratto Alessandrino, Bruno (AT), Frascaro, Gamalero, Mombaruzzo (AT) en Oviglio.
Acqui Terme · Albera Ligure · Alessandria · Alfiano Natta · Alice Bel Colle · Alluvioni Cambiò · Altavilla Monferrato · Alzano Scrivia · Arquata Scrivia · Avolasca · Balzola · Basaluzzo · Bassignana · Belforte Monferrato · Bergamasco · Berzano di Tortona · Bistagno · Borghetto di Borbera · Borgo San Martino · Borgoratto Alessandrino · Bosco Marengo · Bosio · Bozzole · Brignano-Frascata · Cabella Ligure · Camagna Monferrato · Camino · Cantalupo Ligure · Capriata d'Orba · Carbonara Scrivia · Carentino · Carezzano · Carpeneto · Carrega Ligure · Carrosio · Cartosio · Casal Cermelli · Casale Monferrato · Casaleggio Boiro · Casalnoceto · Casasco · Cassano Spinola · Cassine · Cassinelle · Castellania Coppi · Castellar Guidobono · Castellazzo Bormida · Castelletto Merli · Castelletto Monferrato · Castelletto d'Erro · Castelletto d'Orba · Castelnuovo Bormida · Castelnuovo Scrivia · Castelspina · Cavatore · Cella Monte · Cereseto · Cerreto Grue · Cerrina Monferrato · Coniolo · Conzano · Costa Vescovato · Cremolino · Cuccaro Monferrato · Denice · Dernice · Fabbrica Curone · Felizzano · Fraconalto · Francavilla Bisio · Frascaro · Frassinello Monferrato · Frassineto Po · Fresonara · Frugarolo · Fubine · Gabiano · Gamalero · Garbagna · Gavazzana · Gavi · Giarole · Gremiasco · Grognardo · Grondona · Guazzora · Isola Sant'Antonio · Lerma · Lu · Malvicino · Masio · Melazzo · Merana · Mirabello Monferrato · Molare · Molino dei Torti · Mombello Monferrato · Momperone · Moncestino · Mongiardino Ligure · Monleale · Montacuto · Montaldeo · Montaldo Bormida · Montecastello · Montechiaro d'Acqui · Montegioco · Montemarzino · Morano sul Po · Morbello · Mornese · Morsasco · Murisengo · Novi Ligure · Occimiano · Odalengo Grande · Odalengo Piccolo · Olivola · Orsara Bormida · Ottiglio · Ovada · Oviglio · Ozzano Monferrato · Paderna · Pareto · Parodi Ligure · Pasturana · Pecetto di Valenza · Pietra Marazzi · Piovera · Pomaro Monferrato · Pontecurone · Pontestura · Ponti · Ponzano Monferrato · Ponzone · Pozzol Groppo · Pozzolo Formigaro · Prasco · Predosa · Quargnento · Quattordio · Ricaldone · Rivalta Bormida · Rivarone · Rocca Grimalda · Roccaforte Ligure · Rocchetta Ligure · Rosignano Monferrato · Sala Monferrato · Sale · San Cristoforo · San Giorgio Monferrato · San Salvatore Monferrato · San Sebastiano Curone · Sant'Agata Fossili · Sardigliano · Sarezzano · Serralunga di Crea · Serravalle Scrivia · Sezzadio · Silvano d'Orba · Solero · Solonghello · Spigno Monferrato · Spineto Scrivia · Stazzano · Strevi · Tagliolo Monferrato · Tassarolo · Terruggia · Terzo · Ticineto · Tortona · Treville · Trisobbio · Valenza · Valmacca · Vignale Monferrato · Vignole Borbera · Viguzzolo · Villadeati · Villalvernia · Villamiroglio · Villanova Monferrato · Villaromagnano · Visone · Volpedo · Volpeglino · Voltaggio
1. ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
|
nlwiki/399689
|
nlwiki
| 399,689
|
Carentino
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carentino
|
2016-09-17T13:21:09Z
|
nl
|
Q17303
| 39,790
|
{{Infobox gemeente Italië
| naam= Carentino
| italiaansenaam=
| kaart=
| provincie= [[Alessandria (provincie)|Alessandria]] (AL)
| regioAfk= PMN
| regio= [[Piëmont]]
| jaar= 31-12-2004
| inwonersaantal= 311
| inwonersperkm2= 32
| oppervlakte= 9,8
| water=
| lat_deg= 44
| lat_min= 50
| lat_sec= 0
| lon_deg= 8
| lon_min= 28
| lon_sec= 0
| kaartX= 49
| kaartY= 78
| code= 006031
| postcode= 15022
| netnummer= 0131
| hoogteligging=
| aangrenzende gemeenten=
| beschermheilige=
| naam inwoner=
}}
'''Carentino''' is een gemeente in de [[Italië|Italiaanse]] provincie [[Alessandria (provincie)|Alessandria]] (regio [[Piëmont]]) en telt 311 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 9,8 km², de bevolkingsdichtheid is 32 inwoners per km².
== Demografie ==
Carentino telt ongeveer 182 [[huishouden]]s. Het aantal inwoners daalde in de periode 1991-2001 met 4,0% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse [[volkstelling]]en van [[ISTAT]].
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! width=70px | Jaar
! width=100px | Inwoneraantal
|-
| 1991 || 326
|-
| 2001 || 313
|}
== Geografie ==
Carentino grenst aan de volgende gemeenten: [[Bergamasco (Italië)|Bergamasco]], [[Borgoratto Alessandrino]], [[Bruno (AT)|Bruno]] (AT), [[Frascaro]], [[Gamalero]], [[Mombaruzzo]] (AT) en [[Oviglio]].
[[Bestand:Carentino_(AL)_-_Il_Municipio.JPG|thumb|center|Gemeentehuis]]
{{Appendix|2=
* [http://www.istat.it/ Italiaans bureau voor statistiek]
}}
{{Navigatie provincie Alessandria}}
{{Coor title dms|44|50|0|N|8|28|0|E|type:adm2nd_scale:25000_region:IT}}
[[Categorie:Gemeente in Alessandria]]
| 47,471,484
|
[{"title": "Situering", "data": {"Regio": "Pi\u00ebmont (PMN)", "Provincie": "Alessandria (AL)", "Co\u00f6rdinaten": "44\u00b0 50\u2032 NB, 8\u00b0 28\u2032 OL"}}, {"title": "Algemeen", "data": {"Oppervlakte": "9,8 km\u00b2", "Inwoners \u00b7 (1 januari 2023)": "330 \u00b7 (32 inw./km\u00b2)"}}, {"title": "Overig", "data": {"Postcode": "15022", "Netnummer": "0131", "Beschermheilige": "Maria-Tenhemelopneming", "ISTAT-code": "006031", "Website": "http://www.comune.carentino.al.it"}}, {"title": "Detailkaart", "data": {"Detailkaart": "\u00b7 Locatie in Pi\u00ebmont", "Portaal": "Itali\u00eb"}}]
| false
|
# De grote graszode
De grote graszode (Duits: Das große Rasenstück) is een aquarel van de Duitse kunstschilder Albrecht Dürer. Het is een van de bekendste stillevens uit de Duitse kunstgeschiedenis. Samen met zijn haas geldt het als een meesterstuk onder Dürers realistische natuurstudies.
## Beschrijving
De afbeelding toont een stuk hooiland met diverse grassen en kruiden. Het jaartal 1503 is nauwelijks leesbaar verstopt in de donkere partijen in de rechter benedenhoek. In tegenstelling tot de eerste indruk wordt hier geen natuurlijke grasplag getoond. Het standpunt ligt zeer laag. De afbeelding kan daarom niet op het hooiland zijn gemaakt. Mogelijk werden de grassen afzonderlijk bestudeerd en getekend. Het centrum van de afbeelding ligt niet in het midden. Van de lichtgekleurde bladeren rechts wordt de blik langs het midden naar de donkere partijen links geleid. Naar beneden loopt de afbeelding uit in een zompig aardrijk, dat met brede en donkere penseelstreken is neergezet. Als contrapost dienen de fijne graspluimen boven in de afbeelding.
Hoewel de studie slechts een natuuruitsnede toont, zijn de afzonderlijke grassen, alsook de paardenbloem en de weegbree, als volledige planten afgebeeld, van wortel tot top of bloem. Onder de afgebeelde planten bevinden zich Knäuelgras, weegbree, grote weegbree, ereprijs, duizendblad, madeliefje en paardenbloem.
## Samenhang met ander werk
De grote graszode en De iris (Kunsthalle Bremen) zijn de enige zuivere plantenstudies die met zekerheid door Dürer zijn gemaakt. Andere vroeger aan hem toegeschreven werken, zoals het violenboeket, zijn niet van zijn hand.
Mogelijk ontstond deze plantenstudie in samenhang met Maria met de vele dieren, waarop een groot aantal planten en dieren staat afgebeeld. De studie keert echter niet letterlijk in het schilderij terug.
|
nlwiki/1480027
|
nlwiki
| 1,480,027
|
De grote graszode
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_grote_graszode
|
2023-06-23T07:16:53Z
|
nl
|
Q254794
| 18,741
|
{{Infobox schilderij
| afbeelding=Albrecht Dürer - The Large Piece of Turf, 1503 - Google Art Project.jpg
| titel=De grote graszode'''<br />Das große Rasenstück
| kunstenaar=[[Albrecht Dürer]]
| jaar=[[1503]]
| type=[[Aquarel]]
| hoogte=40,8
| breedte=31,5
| diameter =
| plaats=[[Wenen]]
| museum=[[Albertina (Wenen)|Albertina]]
}}
'''De grote graszode''' (Duits: ''Das große Rasenstück'') is een aquarel van de Duitse kunstschilder [[Albrecht Dürer]]. Het is een van de bekendste [[stilleven]]s uit de Duitse kunstgeschiedenis. Samen met zijn [[Haas (Dürer)|haas]] geldt het als een meesterstuk onder Dürers [[realisme (kunststroming)|realistische]] natuurstudies.
== Beschrijving ==
De afbeelding toont een stuk hooiland met diverse grassen en kruiden. Het jaartal 1503 is nauwelijks leesbaar verstopt in de donkere partijen in de rechter benedenhoek. In tegenstelling tot de eerste indruk wordt hier geen natuurlijke grasplag getoond. Het standpunt ligt zeer laag. De afbeelding kan daarom niet op het hooiland zijn gemaakt. Mogelijk werden de grassen afzonderlijk bestudeerd en getekend. Het centrum van de afbeelding ligt niet in het midden. Van de lichtgekleurde bladeren rechts wordt de blik langs het midden naar de donkere partijen links geleid. Naar beneden loopt de afbeelding uit in een zompig aardrijk, dat met brede en donkere penseelstreken is neergezet. Als [[contrapost]] dienen de fijne graspluimen boven in de afbeelding.
Hoewel de studie slechts een natuuruitsnede toont, zijn de afzonderlijke grassen, alsook de paardenbloem en de weegbree, als volledige planten afgebeeld, van wortel tot top of bloem. Onder de afgebeelde planten bevinden zich Knäuelgras, [[weegbree]], [[grote weegbree]], [[ereprijs]], [[Duizendblad (soort)|duizendblad]], [[madeliefje]] en [[paardenbloem]].
== Samenhang met ander werk ==
''De grote graszode'' en ''De iris'' (Kunsthalle Bremen) zijn de enige zuivere plantenstudies die met zekerheid door Dürer zijn gemaakt. Andere vroeger aan hem toegeschreven werken, zoals het ''violenboeket,'' zijn niet van zijn hand.
Mogelijk ontstond deze plantenstudie in samenhang met ''Maria met de vele dieren,'' waarop een groot aantal planten en dieren staat afgebeeld. De studie keert echter niet letterlijk in het schilderij terug.
== Literatuur ==
* Heinz Wiedauer: Das große Rasenstück. In: K.A. Schröder, M.L. Sternath: Albrecht Dürer. Hatje Cantz Verlag, Ostfildern-Ruit 2003, S. 270-272. ISBN 3-7757-1330-1
== Bronnen ==
* Vertaald van [https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Das_gro%C3%9Fe_Rasenst%C3%BCck&oldid=52388967 Das große Rasenstück, 29 oktober 2008 17:11] op de Duitstalige Wikipedia
==Externe link==
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20090213230621/http://kunst.gymszbad.de/zab2006/ts-1/duerer/duerer-rasenstueck-1504.htm ALBRECHT DÜRER (1471–1528) - Das große Rasenstück (1503)]
{{Navigatie oeuvre Albrecht Dürer}}
{{DEFAULTSORT:Grote}}
[[Categorie:Werk van Dürer]]
[[Categorie:16e-eeuwse beeldende kunst]]
[[Categorie:1500-1509]]
[[Categorie:Schilderij in Wenen]]
| 64,547,925
|
[{"title": "De grote graszode \u00b7 Das gro\u00dfe Rasenst\u00fcck", "data": {"Kunstenaar": "Albrecht D\u00fcrer", "Jaar": "1503", "Techniek": "Aquarel", "Afmetingen": "40,8 \u00d7 31,5 cm", "Museum": "Albertina", "Locatie": "Wenen", "Portaal": "Kunst & Cultuur"}}]
| false
|
# Carel Vosmaer
Carel Vosmaer (Den Haag, 20 maart 1826 – Territet bij Montreux, 12 juni 1888) was een Nederlands auteur, dichter en vertaler.
## Familie
Carel Vosmaer was een zoon van Gualterus Vosmaer en Wilhelmina Dana Rademacher. Hij trouwde in 1853 met Abrahamina Cornelia Charlotte Georgette Clant. Zijn zoon Gualtherus Carel Jacob Vosmaer (1854-1916) was hoogleraar in de zoölogie te Leiden. De geneeskundige en schrijver Jacob Vosmaer (1783-1824) was zijn oom en was hoogleraar in Harderwijk en aan de Rijks Veeartsenijschool in Utrecht.
## Biografie
Carel Vosmaer studeerde in de rechten te Leiden sinds 1844, promoveerde op 18 januari 1851 en vestigde zich als advocaat in zijn geboorteplaats. Van 1853 tot 1856 was hij griffier bij het kantongerecht te Oud-Beijerland, daarna substituut-griffier, eerst bij het Hof in Den Haag, in 1866 bij de Hoge Raad, totdat hij dit ambt neerlegde in 1873 om verder uitsluitend te leven voor de studie van kunst en letteren. In 1874 werd Vosmaer benoemd als lid van het College van Rijksadviseurs voor de Monumenten van Geschiedenis en Kunst, welk College op 21 februari 1879 werd opgeheven. Aldus ambteloos en onvermoeid werkzaam, werd deze geleerde en minzame kenner van kunst en letteren, een man van grote betekenis, totdat zijn gezondheid hem noodzaakte Den Haag te verlaten en herstelling in het buitenland te zoeken.
Opmerkelijke publicaties van Vosmaer zijn de lange gedichten Londinias en Nanno, die volledig in dactylische hexameter opgesteld zijn, een weinig voorkomende versvorm in het Nederlands. Vooral zijn 25-jarige betrekking als redacteur van De Nederlandsche Spectator, waarin hij zijn 'Vlugmaren' onder het pseudoniem Flanor publiceerde, is van grote invloed geweest op dit blad en zijn lezers.
Zijn naam is ook verbonden aan de postume publicatie van Jacques Perks Gedichten uit 1882 waarvoor hij de 'Voorrede' en Willem Kloos de beroemde 'Inleiding' schreef. Toen Perk in 1879 enkele sonetten, een selectie uit Mathilde, een sonnettenkrans had ingezonden ter plaatsing in de Spectator had Vosmaer die nog geweigerd. Door zijn promotie van de Tachtigers en de publicatiemogelijkheden die hij hun bood, en zijn eigen dichterlijke stijl, wordt Carel Vosmaer gezien als voorloper van die beweging.
Tegenwoordig wordt Vosmaer waarschijnlijk het meest herinnerd om zijn vertalingen van de Ilias en de Odyssee van Homerus. Beide boeken werden veel verkocht en bleven lang de klassieke Nederlandse vertalingen.
Naast het voorgaande was Vosmaer een verzamelaar van boeken, prenten, tekeningen en andere kunst, terwijl hij ook amateurtekenaar was en etsen en litho's maakte.
Hij overleed te Montreux op 12 juni 1888.
## Vosmaerbron
Door de bekende kunstenaar Lourens Alma Tadema, een goede vriend van Vosmaer, werd te zijner nagedachtenis een waterbron ontworpen. Een zuil van twee meter hoog met daarop een buste van Vosmaer, gemodelleerd door Johan Philip Koelman. Op de zijden van de abacus, tussen het kapiteel en het borstbeeld, stonden in goud de namen Rembrandt, Homeros, Nanno en Amazone. Vóór de zuil een bronzen bekken, dat voortdurend zou worden gevuld door een waterstraal vanuit de zuil. Het kunstwerk zou verrijzen in de Scheveningse Bosjes. Nadat de Haagse Gemeenteraad in eerste instantie negatief oordeelde over het plan, werd in 1890 toch toestemming verleend. (de gemeenteraad had liever een herdenkingsbank gezien) Naar aanleiding hiervan werd later dat jaar bij de onthulling de schrijver Conrad Busken Huet aangehaald: Onze beste kans is, dat men, evenals voor Cremer, een bank voor ons opricht in de Scheveningse boschjes. Dan kunnen de Nederlanders op ons gaan zitten, en ons warm houden. Oók over die bank moest gij eens een artikeltje schrijven, en over het verkiezen van die bank boven eene fontein. Dit zijn van die nationale karaktertrekken, die mij steeds amuseeren. De Vosmaerbron is tijdens de Tweede Wereldoorlog gesneuveld. Het park waarin het lag, werd door de bezetter tot Sperrgebiet verklaard, waarna er geen onderhoud plaatsvond. Normaal gesproken werd het monument tijdens de winter in hout verpakt tegen de vorst. Toen dat achterwege werd gelaten barstte het monument. De straatjeugd bevuilde en beschadigde de buste, waarop de rector van het Maerlant-Lyceum in maart 1946 een verzoek indiende bij de Burgemeester om het monument over te brengen naar het schoolplein op de Bildersstraat.
|
nlwiki/190320
|
nlwiki
| 190,320
|
Carel Vosmaer
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carel_Vosmaer
|
2024-03-12T23:01:01Z
|
nl
|
Q4885435
| 69,208
|
[[Bestand:Carel_Vosmaer.png|thumb|Portret van Carel Vosmaer]]
[[Bestand:Vosmaer Fountain The Hague.jpg|thumb|[[Johan Philip Koelman|J. Ph. Koelman]] (beeldhouwer). ''De Vosmaer-bron.'' Scheveningse Bosjes, Den Haag.]]
'''Carel Vosmaer''' ([[Den Haag]], [[20 maart]] [[1826]] – [[Territet]] bij [[Montreux]], [[12 juni]] [[1888]]) was een Nederlands auteur, dichter en vertaler.
== Familie ==
Carel Vosmaer was een zoon van Gualterus Vosmaer en Wilhelmina Dana Rademacher. Hij trouwde in 1853 met Abrahamina Cornelia Charlotte Georgette Clant. Zijn zoon [[Gualtherus Carel Jacob Vosmaer]] (1854-1916) was hoogleraar in de zoölogie te Leiden. De geneeskundige en schrijver [[Jacob Vosmaer (schrijver)|Jacob Vosmaer]] (1783-1824) was zijn oom en was hoogleraar in Harderwijk en aan de [[Rijks Veeartsenijschool]] in Utrecht.
== Biografie ==
Carel Vosmaer studeerde in de rechten te [[Leiden]] sinds [[1844]], promoveerde op [[18 januari]] [[1851]] en vestigde zich als advocaat in zijn geboorteplaats. Van [[1853]] tot [[1856]] was hij griffier bij het kantongerecht te [[Oud-Beijerland]], daarna substituut-griffier, eerst bij het Hof in Den Haag, in [[1866]] bij de [[Hoge Raad der Nederlanden|Hoge Raad]], totdat hij dit ambt neerlegde in [[1873]] om verder uitsluitend te leven voor de studie van kunst en letteren. In 1874 werd Vosmaer benoemd als lid van het [[College van Rijksadviseurs voor de Monumenten van Geschiedenis en Kunst]], welk College op 21 februari 1879 werd opgeheven. Aldus ambteloos en onvermoeid werkzaam, werd deze geleerde en minzame kenner van kunst en letteren, een man van grote betekenis, totdat zijn gezondheid hem noodzaakte Den Haag te verlaten en herstelling in het buitenland te zoeken.
Opmerkelijke publicaties van Vosmaer zijn de lange gedichten ''Londinias'' en ''Nanno'', die volledig in [[dactylische hexameter]] opgesteld zijn, een weinig voorkomende versvorm in het Nederlands. Vooral zijn 25-jarige betrekking als redacteur van [[De Nederlandsche Spectator]], waarin hij zijn 'Vlugmaren' onder het pseudoniem Flanor publiceerde, is van grote invloed geweest op dit blad en zijn lezers.
Zijn naam is ook verbonden aan de postume publicatie van [[Jacques Perk|Jacques Perks]] ''Gedichten'' uit 1882 waarvoor hij de 'Voorrede' en [[Willem Kloos (dichter)|Willem Kloos]] de beroemde 'Inleiding' schreef. Toen Perk in 1879 enkele sonetten, een selectie uit ''Mathilde, een sonnettenkrans'' had ingezonden ter plaatsing in de ''Spectator'' had Vosmaer die nog geweigerd. Door zijn promotie van de [[Tachtigers]] en de publicatiemogelijkheden die hij hun bood, en zijn eigen dichterlijke stijl, wordt Carel Vosmaer gezien als voorloper van die beweging.
Tegenwoordig wordt Vosmaer waarschijnlijk het meest herinnerd om zijn vertalingen van de [[Ilias]] en de [[Odyssee]] van [[Homerus]]. Beide boeken werden veel verkocht en bleven lang de klassieke Nederlandse vertalingen.
Naast het voorgaande was Vosmaer een verzamelaar van boeken, prenten, tekeningen en andere kunst, terwijl hij ook amateurtekenaar was en etsen en litho's maakte.<ref>RKd Artists: [https://rkd.nl/explore/artists/81957 Carel Vosmaer] (website bezocht 2019-07-14)</ref>
Hij overleed te Montreux op 12 juni 1888.
== Vosmaerbron ==
Door de bekende kunstenaar [[Lourens Alma Tadema]], een goede vriend van Vosmaer, werd te zijner nagedachtenis een [[Bron (water)|waterbron]] ontworpen. Een [[zuil (bouwkunde)|zuil]] van twee meter hoog met daarop een buste van Vosmaer, gemodelleerd door [[Johan Philip Koelman]]. Op de zijden van de [[Abacus (architectuur)|abacus]], tussen het [[kapiteel]] en het [[Buste (kunst)|borstbeeld]], stonden in goud de namen [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]], [[Homerus|Homeros]], [[Nanno (Griekse vrouw)|Nanno]] en [[Amazonen|Amazone]]. Vóór de zuil een [[Brons|bronzen]] [[Vaas|bekken]], dat voortdurend zou worden gevuld door een waterstraal vanuit de zuil. Het kunstwerk zou verrijzen in de Scheveningse Bosjes. Nadat de Haagse Gemeenteraad in eerste instantie negatief oordeelde over het plan, werd in 1890 toch toestemming verleend. (de gemeenteraad had liever een herdenkingsbank gezien) Naar aanleiding hiervan werd later dat jaar bij de onthulling de schrijver [[Conrad Busken Huet]] aangehaald: ''Onze beste kans is, dat men, evenals voor Cremer, een bank voor ons opricht in de Scheveningse boschjes. Dan kunnen de Nederlanders op ons gaan zitten, en ons warm houden. Oók over die bank moest gij eens een artikeltje schrijven, en over het verkiezen van die bank boven eene fontein. Dit zijn van die nationale karaktertrekken, die mij steeds amuseeren.'' De Vosmaerbron is tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] gesneuveld. Het park waarin het lag, werd door de bezetter tot [[Sperrgebiet]] verklaard, waarna er geen onderhoud plaatsvond. Normaal gesproken werd het monument tijdens de winter in hout verpakt tegen de [[Vorst (weer)|vorst]]. Toen dat achterwege werd gelaten barstte het monument.<ref>Bastet, F.L.: [https://books.google.nl/books?id=6Zd1AAAAQBAJ Mr. Carel Vosmaer: zijn achtergronden, zijn reizen, zijn tijdgenoten, zijn invloed], Singel Uitgeverijen, 2013, {{ISBN|9021443333}}. [https://web.archive.org/web/20200815144131/https://books.google.nl/books?id=6Zd1AAAAQBAJ Gearchiveerd] op 15 augustus 2020.</ref> De straatjeugd bevuilde en beschadigde de buste, waarop de rector van het Maerlant-Lyceum in maart 1946 een verzoek indiende bij de Burgemeester om het monument over te brengen naar het schoolplein op de Bildersstraat.<ref>Haags Gemeentearchief, archieven van het Maerlantlyceum (toegang 0683-01 invnr 27), brief rector Van Dam aan Burgemeester en Wethouders, 14 maart 1946</ref>
== Bibliografie ==
* [[1856]] - ''Eene studie over het schoone en de kunst''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=1Z1iAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Eene studie over het schoone en de kunst''] op Google Books. [https://web.archive.org/web/20230611090821/https://books.google.nl/books?id=1Z1iAAAAcAAJ&printsec=frontcover Gearchiveerd] op 11 juni 2023.</ref>
* [[1860]] - ''Eenige schetsen''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=dchSAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Eenige schetsen''] op Google Books</ref> Bevat: Vonken uit de haard ; Twee kunstenaars ; Een oude strijd ; Bladen uit een levensboek ; Van twee koningskinderen ; Eene preek in 1629
* [[1863]] - ''Over de grenzen''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=gb5SAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Over de grenzen''] op Google Books</ref> Eerst verschenen in: [[De Nederlandsche Spectator]] 1862 en 1863
* [[1863]] - ''Rembrandt Harmensz. van Rijn, ses précurseurs et ses années d'apprentissage''<ref group="kleine-letter">[https://www.dbnl.org/tekst/vosm001remb02_01/ ''Rembrandt Harmensz. van Rijn, ses précurseurs et ses années d'apprentissage''] bij DBNL</ref>
* [[1864]] - ''Eenige geschriften over het Nationaal Gedenkteeken *''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=KTNnAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Eenige geschriften over het Nationaal Gedenkteeken *''] op Google Books</ref> Eerst verschenen in: [[De Nederlandsche Spectator]] 1864
* [[1864]] - ''Het nationaal gedenkteeken van Neerlands herstelling''. (Een beroep op de algemeene vergadering die daaromtrent eene voordracht moet doen aan haren vorstelijken voorzitter)''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=qlxNAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Het nationaal gedenkteeken van Neerlands herstelling''] op Google Books</ref>
* [[1864]] - ''Antwoord op de uitdaging van Mr. C. Vosmaer''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=LHtQAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Antwoord op de uitdaging van Mr. C. Vosmaer''] op Google Books</ref> door [[Jacob van Lennep|J. van Lennep]]
* [[1865]] - ''De schilderschool. levensschetsen en kunstwerken van eenige meesters uit de Hollandsche en andere scholen''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=AKpMEJcZTawC&printsec=frontcover ''De schilderschool. levensschetsen en kunstwerken van eenige meesters uit de Hollandsche en andere scholen''] op Google Books</ref> Uitgegeven onder redactie van C. Vosmaer
* [[1868]] - ''Rembrandt Harmensz. van Rijn, sa vie et ses œuvres''<ref group="kleine-letter">[https://www.dbnl.org/tekst/vosm001remb03_01/ ''Rembrandt Harmensz. van Rijn, sa vie et ses œuvres''] bij DBNL</ref> (Den Haag)
* [[1870]] - '''t raapt al kogels''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=lKI-lFHWQ2AC&printsec=frontcover '''t raapt al kogels''] op Google Books</ref>
* [[1872]] - ''Multatuli's drama''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=zpRVAAAAcAAJ&printsec=frontcover '''Multatuli's drama''] op Google Books</ref> Eerst verschenen in: [[De Nederlandsche Spectator]] op 23 en 30 november 1872
* [[1872]]-[[1876]] - ''Vogels van diverse pluimage''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=JJVVAAAAcAAJ&printsec=frontcover '''Vogels van diverse pluimage''. 1872] op Google Books</ref><ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=JZVVAAAAcAAJ&printsec=frontcover '''Vogels van diverse pluimage''. Tweede deel, 1874] op Google Books</ref><ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=H0ZlAAAAcAAJ&printsec=frontcover '''Vogels van diverse pluimage''. Derde deel, 1876] op Google Books</ref> (3 delen, Leiden)
* [[1873]] - ''Londinias''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=-QZWAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Londinias''] op Google Books</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230611090806/https://books.google.nl/books?id=-QZWAAAAcAAJ&printsec=frontcover Gearchiveerd] op 11 juni 2023.</ref>
* [[1873]] - ''De ware geschiedenis van Jozua Davids''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=eDRnAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''De ware geschiedenis van Jozua Davids''] op Google Books</ref> Vert. van: ''The true history of Joshua Davidson'' van Elizabeth Lynn Linton, 1872
* [[1874]] - ''Een zaaier. Studiën over Multatuli's werken''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=vJRVAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Een zaaier. Studiën over Multatuli's werken''] op Google Books</ref> Gedeeltelijk verschenen als feuilleton in het dagblad [[Het Vaderland]], 1874
* [[1876]] - ''Beelden en zangen''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=XZhnAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Beelden en zangen''] op Google Books</ref>
* [[1876]] - ''Brunhild en Sigurd. Lied van Sigurd en Brunhild. Een tweede lied van Brunhild''. Overgedrukt uit [[De Nederlandsche Spectator]], 1876
* [[1879]] - ''De kunst voor ieder : atlas der kunstgeschiedenis ten gebruike bij het onderwijs ... tot kennis der kunst, der geschiedenis, der zeden, zoowel als tot opheldering van het gelezene, van de oudste tijden tot het einde der 18e eeuw''. Uit de Duitsche uitg. overgebracht
* [[1879]]-[[1881]] - ''Vlugmaren''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=spRVAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Vlugmaren''] op Google Books</ref> (met twee vervolgen, Den Haag)
* [[1880]] - ''De Ilias van [[Homerus|Homeros]]''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=EVkxJVTIDNEC&printsec=frontcover ''De Ilias van Homeros''] op Google Books</ref> Vert. uit het Grieksch
* [[1880]] - ''Amazone''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=3QpWAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Amazone''] op Google Books</ref> (roman)
* ca. [[1880]] - ''Vogels van diverse pluimage''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=_TpmAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Vogels van diverse pluimage''] op Google Books</ref>
* [[1882]] - ''Over kunst. Schetsen en studiën''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=uhJWAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Over kunst. Schetsen en studiën''] op Google Books</ref>
* [[1883]] - ''Nanno, eene Grieksche idylle''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=VhhWAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Nanno, eene Grieksche idylle''] op Google Books</ref>
* [[1883]] - ''Geschiedenis der bouwkunst in afbeelding''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=7M1mAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Geschiedenis der bouwkunst in afbeelding''] op Google Books</ref> Uit den Duitschen "Bilder-Atlas zur Geschichte der Baukunst" overgebracht
* [[1884]] - ''De kunst in het daaglijksch leven''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=M5dVAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''De kunst in het daaglijksch leven''] op Google Books</ref> Vert. van: ''Every-day-art''. Vrij naar het Engelsch van Lewis Foreman Day
* [[1887]] - ''Gedichten''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=pgpWAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Gedichten''] op Google Books</ref>
* [[1888]] - ''Inwijding''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=2ApWAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Inwijding''] op Google Books</ref> (onvoltooide roman)
* [[1888]] - ''Max Havelaar of De koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappij. Voorafgegaan door Studiën over Multatuli''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=6YdVAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Max Havelaar of De koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappij. Voorafgegaan door Studiën over Multatuli''] op Google Books</ref>
* [[1889]] - ''De Odussee van [[Homerus|Homeros]]''.<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=Mxrf9S7IJdwC&printsec=frontcover ''De Odussee van Homeros''] op Google Books</ref> Vert. van: [[Odyssee|''Odysseia'']]
* [[1891]] - ''Gedenkboek''<ref group="kleine-letter">[https://books.google.nl/books?id=fJBVAAAAcAAJ&printsec=frontcover ''Gedenkboek''] op Google Books</ref>
== Externe link ==
* {{Link dbnl auteur|id=vosm001}}
{{Appendix|2=
== Bronnen ==
* Dit artikel is geheel of gedeeltelijk gebaseerd op een artikel uit het '''[https://www.dbnl.org/tekst/bran038biog01_01/ Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde]''' van [[Frans Jozef Peter van den Branden|F. Jos. van den Branden]] en [[Johannes Godefridus Frederiks|J.G. Frederiks]] uit 1888-1891, dat vanwege zijn ouderdom vrij is van [[auteursrecht]]en.
== Verwijzingen ==
{{References}}
== Gedigitaliseerde versies van Vosmaer's werken ==
{{References|group=kleine-letter}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Commonscat|Carel Vosmaer}}
{{DEFAULTSORT:Vosmaer, Carel}}
[[Categorie:Nederlands schrijver]]
[[Categorie:Nederlands vrijmetselaar]]
| 67,191,702
|
[]
| false
|
# De Nardi
De Nardi was een Italiaanse wielerploeg die bestond van 1999 tot 2004. Het team gaf veel jongelingen de kans en werd door de jaren heen geleid door onder anderen Gian Enrico Zanardo en Gianni Bugno.
De ploeg werd gesponsord door De Nardi, een Italiaanse deurenfabrikant. De ploeg werd in 1999 opgericht onder een Slowaakse licentie en had destijds Pasta Montegrappa als sponsor. In het seizoen was Colpack, dat tussen 2000 en 2002 zelf hoofdsponsor was geweest van een andere ploeg, de nieuwe cosponsor. In 2004 reed de ploeg zonder cosponsor en dit was tevens het laatste jaar waarin de ploeg bestond. Daarna werd De Nardi opgevolgd door Domina Vacanze, dat het een jaar voor gezien hield en werd opgevolgd door Team Milram. De Nardi bleef actief als partner van Domina Vacanze in 2005 en van Milram in 2006 en 2007.
## Bekende renners
- Michael Andersson (2000)
- Andrus Aug (2002-2003)
- Rossano Brasi (2001-2002)
- Simone Cadamuro (2002-2004)
- Matteo Carrara (2003)
- Graziano Gasparre (2003-2004)
- Serhij Hontsjar (2003-2004)
- Matej Jurčo (2003-2004)
- Kim Kirchen (1999-2000)
- Alberto Ongarato (2002)
- Giuseppe Palumbo (2001-2003)
- Fränk Schleck (2000)
- Dimitri Sedun (1999, 2001)
- Charles Wegelius (2003-2004)
|
nlwiki/686931
|
nlwiki
| 686,931
|
De Nardi
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Nardi
|
2021-05-23T23:15:32Z
|
nl
|
Q1180182
| 52,151
|
{{Infobox wielerploeg
| naam = De Nardi
| afbeelding =
| code = NAR/DNC/DEN
| rechtspersoon =
| land = {{SK}} (1999-2002)<br />{{IT}} (2003-2004)
| opgericht = 1999
| opgeheven = 2004
| manager =
| teammanager =
| techdirecteur =
| ds1 =
| ds2 =
| ds3 =
| ds4 =
| ds5 =
| ds6 =
| vz1 =
| pd =
| discipline = Weg
| status =
| competitie =
| fiets = [[Pinarello]]/[[Fausto Coppi (fiets)|Fausto Coppi]]
| onderdelen =
| banden =
| season = 1999-2002<br />2003<br />2004
| oldname = De Nardi-Pasta Montegrappa<br />De Nardi-Colpack<br />De Nardi
}}
'''De Nardi''' was een [[Italië|Italiaanse]] [[wielerploeg]] die bestond van 1999 tot 2004. Het team gaf veel jongelingen de kans en werd door de jaren heen geleid door onder anderen [[Gian Enrico Zanardo]] en [[Gianni Bugno]].
De ploeg werd gesponsord door ''De Nardi'', een Italiaanse deurenfabrikant. De ploeg werd in 1999 opgericht onder een [[Slowakije|Slowaakse]] licentie en had destijds ''Pasta Montegrappa'' als sponsor. In het seizoen was ''Colpack'', dat tussen 2000 en 2002 zelf hoofdsponsor was geweest van een andere ploeg, de nieuwe cosponsor. In 2004 reed de ploeg zonder cosponsor en dit was tevens het laatste jaar waarin de ploeg bestond. Daarna werd De Nardi opgevolgd door [[Domina Vacanze (wielerploeg)|Domina Vacanze]], dat het een jaar voor gezien hield en werd opgevolgd door [[Team Milram]]. De Nardi bleef actief als partner van Domina Vacanze in 2005 en van Milram in 2006 en 2007.
== Bekende renners ==
*{{SE-VLAG}} [[Michael Andersson]] (2000)
*{{EE-VLAG}} [[Andrus Aug]] (2002-2003)
*{{IT-VLAG}} [[Rossano Brasi]] (2001-2002)
*{{IT-VLAG}} [[Simone Cadamuro]] (2002-2004)
*{{IT-VLAG}} [[Matteo Carrara]] (2003)
*{{IT-VLAG}} [[Graziano Gasparre]] (2003-2004)
*{{UA-VLAG}} [[Serhij Hontsjar]] (2003-2004)
*{{SK-VLAG}} [[Matej Jurčo]] (2003-2004)
*{{LU-VLAG}} [[Kim Kirchen]] (1999-2000)
*{{IT-VLAG}} [[Alberto Ongarato]] (2002)
*{{IT-VLAG}} [[Giuseppe Palumbo]] (2001-2003)
*{{LU-VLAG}} [[Fränk Schleck]] (2000)
*{{RU-VLAG}} [[Dimitri Sedun]] (1999, 2001)
*{{GB-VLAG}} [[Charles Wegelius]] (2003-2004)
== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20081116031359/http://www.denardi.it/team/index.asp?LNG=eng Website De Nardi]
{{Navigatie selectie wielerploeg|inhoud= <big>'''Italiaanse wielerploeg De Nardi: 1999–2004'''</big>
{{Navigatie selectie wielerploeg/De Nardi 1999}}
{{Navigatie selectie wielerploeg/De Nardi 2000}}
{{Navigatie selectie wielerploeg/De Nardi 2001}}
{{Navigatie selectie wielerploeg/De Nardi 2002}}
{{Navigatie selectie wielerploeg/De Nardi 2003}}
{{Navigatie selectie wielerploeg/De Nardi 2004}}
}}
[[Categorie:Italiaanse wielerploeg]]
| 59,020,764
|
[{"title": "Teaminformatie", "data": {"UCI-code": "NAR/DNC/DEN", "Land": "Slowakije (1999-2002) \u00b7 Itali\u00eb (2003-2004)", "Opgericht": "1999", "Opgeheven": "2004", "Discipline(s)": "Weg", "Fietsmerk": "Pinarello/Fausto Coppi"}}, {"title": "Ploegnamen", "data": {"1999-2002 \u00b7 2003 \u00b7 2004": "De Nardi-Pasta Montegrappa \u00b7 De Nardi-Colpack \u00b7 De Nardi", "Portaal": "Wielersport"}}]
| false
|
# De consensu evangelistarum
Augustinus schreef De consensu euangelistarum (letterlijk: over de overeenstemming tussen de evangelisten) rond 400. In dit werk, dat uit vier boeken bestaat, stelt hij een probleem aan de orde, dat - indien het onopgelost blijft - de eenheid binnen de Kerk kan aantasten. Dit probleem bestaat hierin, dat de verschillende evangeliën dezelfde gebeurtenissen of handelingen op verschillende manieren verslaan, of op verschillende plaatsen in hun verslagen zetten, met als gevolg dat er bij de lezer twijfel kan gaan rijzen over de waarheid van de evangeliën. De vraag is: spreken ze elkaar niet tegen? Voorbeelden zijn: de rede op de berg (Matteüs) en op de vlakte (Lucas), de dochter van Jaïrus: levend of dood? en: wanneer stierf Jezus? Op het derde of op het zesde uur?
Augustinus lost het probleem systematisch op. Na een uitvoerige inleiding in boek 1 legt hij in de boeken 2, 3 en 4 de vermeend tegenstrijdige passages naast elkaar. Nadat hij de problemen in kaart heeft gebracht, verklaart hij ze en biedt hij er een oplossing voor. De uiteindelijke oplossing ligt in de overgang van letterlijk naar figuurlijk lezen. Dat een passage bij de ene evangelist anders is verwoord dan bij de andere, of dat een passage bij de ene evangelist op een andere plaats is ingevoegd dan bij de andere, doet volgens Augustinus niet af aan de boodschap. Want daar draait het om: de boodschap.
De consensu euangelistarum werd geschreven voor pastores, die de Schrift in de praktijk van alledag wilden en moesten verdedigen tegen plagerij, scherpslijperij en onnozelheid, maar daar zelf niet voldoende voor geëquipeerd waren.
|
nlwiki/3665764
|
nlwiki
| 3,665,764
|
De consensu evangelistarum
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_consensu_evangelistarum
|
2024-03-27T07:24:19Z
|
nl
|
Q13571481
| 3,939
|
[[Augustinus van Hippo|Augustinus]] schreef '''De consensu euangelistarum''' (letterlijk: over de overeenstemming tussen de evangelisten) rond [[400]]. In dit werk, dat uit vier boeken bestaat, stelt hij een probleem aan de orde, dat - indien het onopgelost blijft - de eenheid binnen de Kerk kan aantasten. Dit probleem bestaat hierin, dat de verschillende [[Evangelie|evangeliën]] dezelfde gebeurtenissen of handelingen op verschillende manieren verslaan, of op verschillende plaatsen in hun verslagen zetten, met als gevolg dat er bij de lezer twijfel kan gaan rijzen over de waarheid van de evangeliën. De vraag is: spreken ze elkaar niet tegen? Voorbeelden zijn: de [[bergrede|rede op de berg]] ([[Evangelie volgens Matteüs|Matteüs]]) en op de vlakte ([[Evangelie volgens Lucas|Lucas]]), de dochter van Jaïrus: levend of dood? en: wanneer stierf [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]]? Op het derde of op het zesde uur?
Augustinus lost het probleem systematisch op. Na een uitvoerige inleiding in boek 1 legt hij in de boeken 2, 3 en 4 de vermeend tegenstrijdige passages naast elkaar. Nadat hij de problemen in kaart heeft gebracht, verklaart hij ze en biedt hij er een oplossing voor. De uiteindelijke oplossing ligt in de overgang van letterlijk naar figuurlijk lezen. Dat een passage bij de ene evangelist anders is verwoord dan bij de andere, of dat een passage bij de ene evangelist op een andere plaats is ingevoegd dan bij de andere, doet volgens Augustinus niet af aan de boodschap. Want daar draait het om: de boodschap.
De consensu euangelistarum werd geschreven voor pastores, die de Schrift in de praktijk van alledag wilden en moesten verdedigen tegen plagerij, scherpslijperij en onnozelheid, maar daar zelf niet voldoende voor geëquipeerd waren.
{{DEFAULTSORT:Consensu}}
[[Categorie:Werk van Augustinus]]
| 67,274,300
|
[]
| false
|
# De Nationaal-Socialist
De Nationaal-Socialist was een Belgisch Nederlandstalig nationaalsocialistisch tijdschrift gelieerd aan de Eenheidsbeweging-VNV.
## Historiek
Het tijdschrift was de opvolger van Hier Dinaso! - het weekblad van het Verdinaso - en ontstond na de samensmelting van het VNV, Verdinaso en Rex-Vlaanderen tot de Eenheidsbeweging-VNV. Hoofdredacteur was Pol Le Roy. De eerste editie verscheen op 14 juni 1941. Het blad had in deze periode de doelstelling voorlichting, vorming en scholing te brengen rond het nationaalsocialisme.
Nadat Le Roy steeds meer toenadering tot de Schutzstaffel (SS) zocht en ten slotte in september 1941 het VNV verliet, werd hij als hoofdredacteur van het tijdschrift opgevolgd door Albert Deckmyn. Onder zijn bewind kreeg het blad een sterk Diets karakter en verscheen vanaf 1943 Help U Self als bijlage dat handelde over de Dietsche Militie - Zwarte Brigade. Deze bijlage groeide in augustus 1944 uit tot een zelfstandig weekblad.
In mei 1944 werd het tijdschrift door de Militärverwaltung een verschijningsverbod opgelegd. Vanaf 17 juni 1944 verscheen De Nationaal-Socialist opnieuw met Antoon Mermans als hoofdredacteur. De laatste editie verscheen op 2 september 1944.
## Structuur
| Periode | Hoofdredacteur |
| ----------- | -------------- |
| 1941 | Pol Le Roy |
| 1941 - 1944 | Albert Deckmyn |
| 1944 | Antoon Mermans |
Bekende (ex-)medewerkers
- Frans Daels
- Albert Deckmyn[1]
- Luc Delafortrie[2]
- Albert Derbecourt[3]
- Pol Le Roy
- Antoon Mermans
|
nlwiki/5164133
|
nlwiki
| 5,164,133
|
De Nationaal-Socialist
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Nationaal-Socialist
|
2023-09-17T20:12:49Z
|
nl
|
Q61960379
| 19,005
|
{{Infobox tijdschrift
| titel = De Nationaal-Socialist
| afbeelding =
| onderschrift =
| genre =
| doelgroep =
| frequentie = Wekelijks
| oplage = 7.000
| bereik =
| formaat =
| eerste editie = [[14 juni]] [[1941]]
| laatste editie = [[2 september]] [[1944]]
| landen = {{BE}}
| regio = {{BE-vlag|Vlaanderen}}
| taal = [[Nederlands]]
| hoofdredacteur = [[Antoon Mermans]]
| uitgeverij = [[Eenheidsbeweging-VNV]]
| andere versie =
| issn =
| website =
}}
'''''De Nationaal-Socialist''''' was een [[België|Belgisch]] [[Nederlands]]talig [[nationaalsocialisme|nationaalsocialistisch]] [[tijdschrift]] gelieerd aan de [[Eenheidsbeweging-VNV]].
== Historiek ==
Het tijdschrift was de opvolger van ''[[Hier Dinaso!]]'' - het weekblad van het [[Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen|Verdinaso]] - en ontstond na de samensmelting van het [[Vlaamsch Nationaal Verbond|VNV]], Verdinaso en [[Rex (partij)|Rex-Vlaanderen]] tot de Eenheidsbeweging-VNV. [[Hoofdredacteur]] was [[Pol Le Roy]]. De eerste editie verscheen op 14 juni 1941. Het blad had in deze periode de doelstelling voorlichting, vorming en scholing te brengen rond het nationaalsocialisme.
Nadat Le Roy steeds meer toenadering tot de [[Schutzstaffel]] (SS) zocht en ten slotte in september 1941 het VNV verliet, werd hij als hoofdredacteur van het tijdschrift opgevolgd door [[Albert Deckmyn]]. Onder zijn bewind kreeg het blad een sterk [[Dietsland|Diets]] karakter en verscheen vanaf 1943 ''[[Help U Self]]'' als bijlage dat handelde over de [[Dietsche Militie - Zwarte Brigade]]. Deze bijlage groeide in augustus 1944 uit tot een zelfstandig weekblad.
In mei 1944 werd het tijdschrift door de [[België in de Tweede Wereldoorlog#Duits bestuur|Militärverwaltung]] een verschijningsverbod opgelegd. Vanaf 17 juni 1944 verscheen ''De Nationaal-Socialist'' opnieuw met [[Antoon Mermans]] als hoofdredacteur. De laatste editie verscheen op 2 september 1944.
== Structuur ==
{| class="wikitable"
|-
! Periode !! Hoofdredacteur
|-
| 1941 || [[Pol Le Roy]]
|-
| 1941 - 1944 || [[Albert Deckmyn]]
|-
| 1944 || [[Antoon Mermans]]
|}
; Bekende (ex-)medewerkers
{{Kolommen3|Kolom1=
* [[Frans Daels]]
* [[Albert Deckmyn]]<ref>[[Bruno De Wever|DE WEVER Bruno]] & [[Pieter Jan Verstraete|VERSTRAETE Pieter Jan]]; [http://theater.ua.ac.be/nevb/html/Deckmyn,%20Albert.html Fiche Albert Deckmyn]; Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging; Lannoo; 1998</ref>
|Kolom2=
* [[Luc Delafortrie]]<ref>[[Gaston Durnez|DURNEZ Gaston]]; [http://theater.ua.ac.be/nevb/html/Delafortrie,%20Luc.html Fiche Luc Delafortrie]; Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging; Lannoo; 1998</ref>
* [[Albert Derbecourt]]<ref>VERSTRAETE Pieter Jan; [http://theater.ua.ac.be/nevb/html/Derbecourt,%20Albert.html Fiche Albert Derbecourt]; Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging; Lannoo; 1998</ref>
|Kolom3=
* [[Pol Le Roy]]
* [[Antoon Mermans]]
}}
{{Appendix|2=
* VAN CAUSENBROECK Bernard; [http://theater.ua.ac.be/nevb/html/Nationaal-Socialist,%20De.html Fiche De Nationaal-Socialist]; [[Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging]]; [[Lannoo (uitgeverij)|Lannoo]]; 1998
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Nationaal-Socialist}}
[[Categorie:Vlaams tijdschrift]]
[[Categorie:VNV]]
| 65,991,093
|
[{"title": "De Nationaal-Socialist", "data": {"Frequentie": "Wekelijks", "Oplage": "7.000", "Eerste editie": "14 juni 1941", "Laatste editie": "2 september 1944", "Land(en)": "Belgi\u00eb", "Regio(s)": "Vlaanderen", "Taal": "Nederlands", "Hoofdredacteur": "Antoon Mermans", "Uitgeverij(en)": "Eenheidsbeweging-VNV", "Portaal": "Media"}}]
| false
|
# GP La Marseillaise 2012
De wielerwedstrijd GP La Marseillaise 2012 werd gehouden op 29 januari in Frankrijk en maakte deel uit van de UCI Europe Tour 2012. De wedstrijd werd gewonnen door Samuel Dumoulin.
## Uitslag
| Plaats | Naam | Ploeg | tijd |
| ------- | ---------------- | --------------------------- | -------- |
| Winnaar | Samuel Dumoulin | Cofidis, le crédit en ligne | 3u39'29" |
| 2 | Marco Marcato | Vacansoleil-DCM | z.t. |
| 3 | Arthur Vichot | FDJ-BigMat | z.t. |
| 4 | Jérémie Galland | Saur-Sojasun | z.t. |
| 5 | Davide Malacarne | Team Europcar | z.t |
| 6 | Romain Hardy | Bretagne-Schuller | z.t. |
| 7 | Julien Guay | Roubaix-Lille Métropole | z.t. |
| 8 | Mikael Cherel | AG2R-La Mondiale | z.t. |
| 9 | Pieter Serry | Topsport Vlaanderen-M. | z.t. |
| 10 | Bert De Waele | Landbouwkrediet | z.t. |
| | | | |
| 15 | Lieuwe Westra | Vacansoleil-DCM | +6" |
1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024 · 2025
Etappewedstrijden
Ster van Bessèges ·
Ronde van de Middellandse Zee ·
Ruta del Sol ·
Ronde van de Algarve ·
Ronde van de Haut-Var ·
Driedaagse van West-Vlaanderen ·
Internationale Wielerweek ·
Internationaal Wegcriterium ·
Driedaagse van De Panne-Koksijde ·
Ronde van de Sarthe ·
Ronde van Trentino ·
Ronde van Turkije ·
Ronde van Asturië ·
Vierdaagse van Duinkerke ·
Ronde van Azerbeidzjan ·
Szlakiem Grodòw Piastowskich ·
Ronde van Castilië en León ·
Ronde van Picardië ·
Ronde van Noorwegen ·
World Ports Classic ·
Ronde van Beieren ·
Ronde van België ·
Tour des Fjords ·
Ronde van Estland ·
Ronde van Luxemburg ·
Boucles de la Mayenne ·
Ster ZLM Toer ·
Ronde van Slovenië ·
Route du Sud ·
Ronde van Oostenrijk ·
Sibiu Cycling Tour ·
Ronde van Wallonië ·
Ronde van Portugal ·
Ronde van Denemarken ·
Ronde van de Ain ·
Ronde van Burgos ·
Arctic Race of Norway ·
Ronde van de Limousin ·
Ronde van Poitou-Charentes ·
Wielerweek van Lombardije ·
Ronde van Groot-Brittannië ·
Ronde van Gévaudan Languedoc-Roussillon ·
Eurométropole Tour
Eendaagse wedstrijden
GP La Marseillaise ·
Grote Prijs van de Etruskische Kust ·
Trofeo Palma ·
Trofeo Ses Salines ·
Trofeo Serra de Tramuntana ·
Trofeo Platja de Muro ·
Trofeo Laigueglia ·
Ronde van Murcia ·
Omloop Het Nieuwsblad ·
Classic Sud Ardèche ·
GP Lugano ·
Clásica de Almería ·
Kuurne-Brussel-Kuurne ·
La Drôme Classic ·
Le Samyn ·
GP Città di Camaiore ·
Strade Bianche ·
Roma Maxima ·
Ronde van Drenthe ·
Dwars door Drenthe ·
Nokere Koerse ·
GP Nobili Rubinetterie ·
Handzame Classic ·
Classic Loire-Atlantique ·
Grote Prijs van Cholet-Pays de Loire ·
Dwars door Vlaanderen ·
Route Adélie de Vitré ·
Volta Limburg Classic ·
Grote Prijs Miguel Indurain ·
Ronde van La Rioja ·
Scheldeprijs ·
GP Pino Cerami ·
Klasika Primavera ·
Parijs-Camembert ·
Brabantse Pijl ·
GP Denain ·
Ronde van de Finistère ·
Tro Bro Léon ·
Ronde van Keulen ·
La Roue Tourangelle ·
Rund um den Finanzplatz Eschborn-Frankfurt ·
Ronde van de Somme ·
ProRace Berlin ·
Grote Prijs van Plumelec ·
Boucles de l'Aulne ·
Ronde van Zeeland Seaports ·
Trofeo Melinda ·
GP Kanton Aargau ·
Ronde van Limburg ·
Ronde van de Apennijnen ·
Halle-Ingooigem ·
Trofeo Matteotti ·
Prueba Villafranca de Ordizia ·
GP Industria & Artigianato-Larciano ·
Ronde van Toscane ·
Circuito de Getxo ·
Polynormande ·
RideLondon Classic ·
GP Stad Zottegem ·
Dutch Food Valley Classic ·
Châteauroux Classic de l'Indre ·
Druivenkoers Overijse ·
Ronde van Veneto ·
Schaal Sels ·
Memorial Rik Van Steenbergen ·
Brussels Cycling Classic ·
GP Fourmies ·
Ronde van de Doubs ·
GP Jef Scherens ·
Coppa Bernocchi ·
Coppa Agostoni ·
GP van Wallonië ·
Ronde van de Drie Valleien ·
Kampioenschap van Vlaanderen ·
Memorial Marco Pantani ·
Grote Prijs Impanis-Van Petegem ·
GP van Isbergues ·
GP Industria & Commercio di Prato ·
Omloop van het Houtland ·
Duo Normand ·
Milaan-Turijn ·
Ronde van Piëmont ·
Ronde van het Münsterland ·
Pro Cycling Marathon ·
Ronde van de Vendée ·
Memorial Frank Vandenbroucke ·
Coppa Sabatini ·
Parijs-Bourges ·
Ronde van Emilia ·
GP Beghelli ·
Parijs-Tours ·
Nationale Sluitingsprijs ·
Ronde van Romagna ·
Chrono des Nations
|
nlwiki/2746230
|
nlwiki
| 2,746,230
|
GP La Marseillaise 2012
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/GP_La_Marseillaise_2012
|
2024-04-19T21:20:38Z
|
nl
|
Q7883914
| 168,538
|
[[Bestand:Grand Prix d'ouverture La Marseillaise 2012 - arrivée.jpg|thumb|Finish van de GP La Marseillaise 2012]]
[[Bestand:Parcours du Grand Prix d'Ouverture La Marseillaise 2012.png|thumb|Route van de GP La Marseillaise 2012]]
De wielerwedstrijd '''[[GP La Marseillaise]] [[2012]]''' werd gehouden op [[29 januari]] in [[Frankrijk]] en maakte deel uit van de [[UCI Europe Tour 2012]]. De wedstrijd werd gewonnen door [[Samuel Dumoulin]].
==Uitslag==
{{Tabel klassement wielerwedstrijd
| eenheid = tijd
| trui = krans
| jaar = 2012
| e1 = {{FR-VLAG}} [[Samuel Dumoulin]]
| e1plg = [[Cofidis (wielerploeg)|Cofidis, le crédit en ligne]]
| e1res = 3u39'29"
| e2 = {{IT-VLAG}} [[Marco Marcato]]
| e2plg = [[Vacansoleil-DCM]]
| e2res = z.t.
| e3 = {{FR-VLAG}} [[Arthur Vichot]]
| e3plg = [[FDJ-BigMat]]
| e3res = z.t.
| e4 = {{FR-VLAG}} [[Jérémie Galland]]
| e4plg = [[Saur-Sojasun]]
| e4res = z.t.
| e5 = {{IT-VLAG}} [[Davide Malacarne]]
| e5plg = [[Team Europcar]]
| e5res = z.t
| e6 = {{FR-VLAG}} [[Romain Hardy]]
| e6plg = [[Bretagne-Schuller]]
| e6res = z.t.
| e7 = {{FR-VLAG}} [[Julien Guay]]
| e7plg = [[Roubaix-Lille Métropole]]
| e7res = z.t.
| e8 = {{FR-VLAG}} [[Mikael Cherel]]
| e8plg = [[AG2R-La Mondiale]]
| e8res = z.t.
| e9 = {{BE-VLAG}} [[Pieter Serry]]
| e9plg = [[Topsport Vlaanderen-Mercator|Topsport Vlaanderen-M.]]
| e9res = z.t.
| e10 = {{BE-VLAG}} [[Bert De Waele]]
| e10plg = [[Landbouwkrediet (wielerploeg)|Landbouwkrediet]]
| e10res = z.t.
| e1ned = [[Lieuwe Westra]]
| e1np = 15
| e1nplg = [[Vacansoleil-DCM]]
| e1nres = +6"
}}
{{Navigatie GP La Marseillaise}}
{{Navigatie UCI Europe Tour 2012}}
{{DEFAULTSORT:GP La Marseillaise 2012}}
[[Categorie:Eendagswielerwedstrijd in 2012]]
[[Categorie:GP La Marseillaise|2012]]
[[Categorie:UCI Europe Tour 2012]]
| 67,406,208
|
[]
| false
|
# Hooglandgronfolo
De hooglandgronfolo (Qualea albiflora) is een boomsoort. De boom kan 30 meter hoog worden met een stam die 50 tot 80 cm in doorsnee kan meter, soms tot 1 meter. De stam is recht en cilindrisch tot 20 meter lang. De boom heeft plankwortels tot 2 meter hoog.
Het verspreidingsgebied bevat het tropisch regenwoud van noordelijk Zuid-Amerika.
|
nlwiki/5407768
|
nlwiki
| 5,407,768
|
Hooglandgronfolo
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hooglandgronfolo
|
2023-08-01T17:35:03Z
|
nl
|
Q15337021
| 12,486
|
{{Taxobox
| type= plant
| naam= Hooglandgronfolo
| afbeelding=
| afbeeldingtekst=
| rijk= ''[[Planten|Plantae]]'' (Planten)
| stam= ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
| klasse= ''[[Spermatopsida]]'' (Zaadplanten)
| clade1= [[Bedektzadigen]]
| clade2= [['nieuwe' Tweezaadlobbigen]]
| clade4= [[Rosiden]]
| orde= ''[[Myrtales]]''
| familie = ''[[Vochysiaceae]]''
| geslacht = [[Qualea]]
| taxon= [[Soort]]
| w-naam= ''Qualea albiflora''
| auteur= Warm.
| datum= 1875<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2868139 Plant list]</ref>
}}
De '''hooglandgronfolo'''<ref>
[https://sbbsur.com/wp-content/uploads/2018/02/Prod-2016.pdf BOSBOUWSTATISTIEKEN November 2017]. [https://web.archive.org/web/20230801173400/https://sbbsur.com/wp-content/uploads/2018/02/Prod-2016.pdf Gearchiveerd] op 1 augustus 2023.</ref><ref>[https://repository.naturalis.nl/pub/603310/Blumea_supplement_15.pdf Index of vernacular plant names of Suriname; Charlotte I.E.A. van ’t Klooster, Jan C. Lindeman, Marion J. Jansen-Jacobs]. [https://web.archive.org/web/20230606171129/https://repository.naturalis.nl/pub/603310/Blumea_supplement_15.pdf Gearchiveerd] op 6 juni 2023.</ref> (''Qualea albiflora'') is een boomsoort. De boom kan 30 meter hoog worden met een stam die 50 tot 80 cm in doorsnee kan meter, soms tot 1 meter. De stam is recht en cilindrisch tot 20 meter lang. De boom heeft [[plankwortel]]s tot 2 meter hoog.<ref name=tt>[http://www.tropicaltimber.info/specie/mandioqueira-qualea-albiflora/ Tropical timber]. [https://web.archive.org/web/20230517064109/http://www.tropicaltimber.info/specie/mandioqueira-qualea-albiflora/ Gearchiveerd] op 17 mei 2023.</ref>
Het verspreidingsgebied bevat het tropisch regenwoud van noordelijk Zuid-Amerika.<ref name=tt/>
{{Appendix}}
[[Categorie:Plant uit het Neotropisch gebied]]
[[Categorie:Vochysiaceae]]
| 64,870,111
|
[{"title": "Hooglandgronfolo", "data": {"Rijk": "Plantae (Planten)", "Stam": "Embryophyta (Landplanten)", "Klasse": "Spermatopsida (Zaadplanten)", "Clade": ["Bedektzadigen", "'nieuwe' Tweezaadlobbigen", "Rosiden"], "Orde": "Myrtales", "Familie": "Vochysiaceae", "Geslacht": "Qualea"}}, {"title": "Soort", "data": {"Portaal": "Biologie"}}]
| false
|
# Honduras
Honduras, officieel de Republiek Honduras (Spaans: República de Honduras) is een land in Centraal-Amerika, grenzend aan Guatemala, El Salvador en Nicaragua. In het noorden wordt Honduras begrensd door de Caribische Zee, in het zuiden door de Golf van Fonseca, een deel van de Grote Oceaan. De hoofdstad en tevens grootste stad van het land is Tegucigalpa gelegen in het Distrito Central.
## Geschiedenis
Toen Christoffel Columbus voet aan land zette in 1502 werd Honduras voornamelijk bewoond door Lenca's en Maya's. Tot 1821 stond het gebied onder Spaanse overheersing. De eerste jaren na de onafhankelijkheid maakte het deel uit van de Verenigde Staten van Centraal-Amerika, die in 1840 uit elkaar vielen. Honduras kwam onder invloed van Guatemala te staan, en later vooral onder de Verenigde Staten. De invloed van bananenbedrijven in het land werd zo groot, dat er van de 'bananenrepubliek' werd gesproken. In de twintigste eeuw wisselden democratisch en dictatoriaal bestuur elkaar af, en vocht Honduras de voetbaloorlog met El Salvador.
## Bestuurlijke indeling
Het land is opgedeeld achttien departementen en 282 gemeenten.
## Geografie
Honduras ligt op de landengte van Centraal-Amerika. Het grenst voor 224 kilometer aan Guatemala, aan El Salvador (391 km) en Nicaraqua (940 km). De Golf van Honduras, onderdeel van de Caribische Zee (kustlijn 669 km) ligt ten noorden van het land, en in het zuiden heeft het land een korte kustlijn (163 km) met de Grote Oceaan. Het oostpunt van het land is Kaap Gracias a Dios, gelegen op de plaats waar de Coco in de Caraïbische Zee uitmondt.
De in de Caraïbische Zee liggende Baai-eilanden en de Islas Santanilla (Zwaneneilanden) horen ook bij Honduras. Het land is overwegend bergachtig, al zijn er in het noorden en aan de kusten ook laagvlaktes. De hoogste berg is de Cerro Las Minas met een piek op 2870 meter.
### Natuur
In Honduras is onder andere het natuurreservaat Río Plátano en Pico Bonito het nationale park vlak bij La Ceiba met zijn bergtop van 2435m hoogte. Ongeveer 45% van het land is bedekt met bos (2018).
## Klimaat
Het grootste deel van het land heeft een tropisch regenwoudklimaat. De gemiddelde temperatuur is 26 °C. In het noorden valt het meest neerslag. Het bergland kent een semi-humide tropisch klimaat met een droge tijd van november/december tot april en een natte tijd van oktober tot december. Het land wordt regelmatig getroffen door orkanen, zoals "Fifi-Orlene" in 1974 en "Mitch", die eind 1998 veel schade aanrichtte.
## Politiek
Honduras is een democratie en een republiek. Het land is een oud-kolonie van Spanje en verkreeg zijn onafhankelijkheid in 1821. De huidige grondwet dateert uit 1982. Aan het hoofd van het land staat de president, die tevens regeringsleider is. Elke vier jaar zijn er verkiezingen. Honduras heeft een eenkamerparlement, het Nationaal congres, bestaand uit 128 leden. Er is één lid en één plaatsvervangend lid per 35.000 stemgerechtigden.
De belangrijkste partijen zijn de conservatieve of nationale Partido Nacional de Honduras (PNH) en de liberale Partido Liberal de Honduras (PLH).
### Presidenten
Op 28 juni 2009 werd president Manuel Zelaya uit zijn ambt gezet. Dat gebeurde naar aanleiding van diens, door wetgever en rechtspraak onwettig verklaarde, besluit om een referendum uit te schrijven, om te kunnen beslissen over het opzetten van een grondwetgevende vergadering om de grondwet te herschrijven. De tegenstanders van Zelaya, waaronder Roberto Micheletti, stelden dit voor als een maatregel om herverkiezing van de president mogelijk te maken. Bij de machtsovername door de politieke tegenstanders van Zelaya, waarbij het leger werd ingeschakeld, werd ook minister van Buitenlandse Zaken Patricia Rodas gevangengenomen. Nadat Zelaya werd verdreven volgden enkele dagen van hevige straatrellen tussen aanhangers van Zelaya en de ordetroepen.
Na verkiezingen op 29 november 2009 werd op 27 januari 2010 de toen 62-jarige Porfirio Lobo (PNH) als president beëdigd. Zijn termijn eindigde op 27 januari 2014. Hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot Juan Orlando Hernández. Bij de verkiezingen in 2017 was Xiomara Castro, vrouw van de in 2009 afgezette president Manuel Zelaya, de running mate van de linkse kandidaat Salvador Nasralla. Hij verloor de verkiezingen met een kleine achterstand, maar internationale waarnemers stelden onregelmatigheden vast. Demonstraties tegen de uitslag werden hardhandig neergeslagen waarbij 23 mensen om het leven kwamen. In december 2021 won Xiomara Castro de presidentsverkiezingen met 53% van de stemmen. Castro, van de partij Libertad y Refundación (LIBRE, Vrijheid en Heroprichting), is op 27 januari 2022 geïnstalleerd en is de eerste vrouwelijke president van het land.
## Bevolking
### Demografie
Gegevens omtrent bevolkingsaantallen verschillen per bron. De verschillen worden veroorzaakt door verschillen in de telmethode. Sommige tellingen gaan uit van het aantal ingeschrevenen in het bevolkingsregister, terwijl andere tellingen ook rekening houden met mensen die niet zijn ingeschreven in het bevolkingsregister. Onder de arme delen van de bevolking komt het vaak voor dat kinderen niet worden ingeschreven, omdat dit in Honduras lange tijd meer nadelen dan voordelen opleverde. Ten tijde van de dictatoriale regimes was het vaak veiliger om onvindbaar te zijn voor de overheid, iets waar tot in de jaren negentig nog rekening mee werd gehouden door de bevolking. Bovendien levert ingeschreven zijn in het bevolkingsregister onaangenaamheden op zoals het moeten betalen van belastingen.
In juli 2021 waren er 9,3 miljoen inwoners volgens de CIA. Hiervan was 30% in de leeftijdsgroep van 1 tot 14 jaar en iets meer dan 5% was ouder van 65 jaar. De mediane leeftijd van de totale bevolking was 24,4 jaar in 2020. De gemiddelde verwachte levensduur bij geboorte is zo'n 75 jaar. De bevolking groeit nog met ruim 1% op jaarbasis. Het land heeft te maken met een emigratieoverschot.
### Grootste plaatsen
In 2021 woonde 59% van de bevolking in de steden. De hoofdstad is Distrito Central, een fusie van Comayagüela en Tegucigalpa. Andere gemeenten met meer dan 100.000 inwoners zijn: Catacamas, Choloma, Choluteca, Comayagua, Danlí, El Progreso, Juticalpa, La Ceiba, Olanchito, Puerto Cortés, San Pedro Sula, Siguatepeque, Tela en Villanueva.
### Bevolkingsgroepen
#### Ladino’s
Ladino’s zijn afstammelingen van de Spanjaarden. In Honduras wonen bijna geen “pure” Spanjaarden, maar er heeft grootscheepse vermenging plaatsgevonden tussen Spanjaarden en indiaanse bevolkingsgroepen. Deze bevolkingsgroep is met 90% van het totaal de dominante groep. De taal van de Ladino’s is de taal van Honduras: Spaans.
#### Indígena’s
Indianen wonen voornamelijk in La Mosquitia, een slecht toegankelijke regio in het grensgebied met Nicaragua. De grootste groep zijn de Miskito indianen. Zij wonen in dorpjes van kleine houten huisje op palen, aan de kust. De voornaamste voedselbron bestaat dan ook uit vis. Miskito indianen verlaten hun gebied maar zelden.
In La Mosquitia wonen ook de Pech-indianen. Zij hebben zich meer in het binnenland langs de rivieren gevestigd, en hun behuizing beperkt zich traditioneel tot een verhoogde vloer en dak van bamboe, met soms één of twee schutten tegen de wind.
De Lenca’s waren oorspronkelijk de grootste indianengroep in Honduras. Zij zijn grotendeels opgegaan in de Ladino’s, maar in sommige dorpen in het binnenland beweren de bewoners dat zij nog originele Lenca’s zijn.
Ook de Mayas hebben zich sterk vermengd met de andere bevolkingsgroepen. In de omgeving van Copán zijn nog enkele afstammelingen van Mayas te vinden, die tegenwoordig Chortí indianen genoemd worden. Hun taal en cultuur is die van de Ladino’s. In Guatemala bevinden zich nederzettingen waar de Chortí taal en cultuur bewaard zijn gebleven.
Andere indianengroepen in Honduras zijn de Payas en de van oorsprong nomadische Hicaques.
De Inheemse volken hebben hun krachten gebundeld in de Raad van Inheemse Volken van Honduras (COPINH). Zij hebben te maken met (internationaal gefinancierde) projecten van de overheid voor hun gebieden (bijvoorbeeld waterkrachtcentrales zoals in het bassin van de rivier Gualcarque), met houtkapbedrijven die illegaal bezig zijn en met plantage-eigenaren met uitbreidingsplannen. Op donderdag 3 maart 2016 werd COPINH-medeoprichtster Berta Cáceres, een Lenca, die opkwam voor het milieu en de rechten van de Inheemsen, 's nachts in haar huis vermoord. Tussen 2010 en 2014 waren al 101 actievoerders, velen "Indiaans", vermoord.
#### Garífunas
Garífunas (het officiële meervoud “Garinagu” wordt nooit gebruikt) zijn een volk dat langs de hele noordkust van Honduras woont. Zij zouden afstammen van Afrikaanse slaven die naar Amerika werden verscheept. Het schip leed schipbreuk en de overlevenden vestigden zich op het eiland St. Vincent. De Engelsen, die het eiland in bezit hadden, verscheepten ze vervolgens naar Roatán, voor de kust van Honduras. Uit eigen beweging vertrokken ze toen naar het vasteland, waar ze zich over de Caribische kust van Centraal-Amerika verspreidden met een grote concentratie in Honduras.
De taal van de Garífunas is het Garífuna, een mengsel van Afrikaanse talen, Spaans en Engels. Garífunas wonen traditioneel in hutten van palmbladeren op het strand, waar ze leven van visvangst. Langzamerhand vestigen Garífunas zich ook in de steden, met name in San Pedro Sula en La Ceiba.
#### Eilanders
Op de drie Baai Eilanden Utila, Roatán en Guanaja wonen nakomelingen van de Engelsen, die zich daar gevestigd hebben toen de eilanden in Engels bezit waren. In tegenstelling tot de andere etnische minderheden gaat het deze eilanders economisch beter dan de rest van de Hondurese bevolking. Zij verklaren dit uit het feit dat zij Engels spreken, waardoor ze eerder worden aangenomen op internationale vrachtschepen en meer van de wereld zien en begrijpen dan de Spaanssprekenden.
De relatieve welvaart op de eilanden zou ook veroorzaakt kunnen worden doordat de eilanden de enige locatie in Honduras zijn die door toeristen in Centraal-Amerika hoog op het prioriteitenlijstje worden gezet. Het toerisme is tegenwoordig dan ook de belangrijkste bron van inkomsten op de Baai Eilanden. Traditioneel wordt er op de eilanden geleefd van (harpoen-)visserij.
### Religie
Het overgrote deel van de bevolking (ongeveer 95%) is Christen. Onze-Lieve-Vrouw van Suyapa is de beschermheilige van Honduras. Het beleid van de opeenvolgende regeringen van 1821 tot 1957 is steeds duidelijk laïcistisch geweest. Sedert 1966 worden aan bijzondere scholen subsidies gegeven.
### Persvrijheid
Na de staatsgreep in 2009 wordt het voor journalisten steeds moeilijker om hun werk te doen en het is een van de dodelijkste landen op het westelijk halfrond voor journalisten. Ze worden vaak onderworpen aan pesterijen, intimidatiecampagnes en doodsbedreigingen, en sommigen worden gedwongen naar het buitenland te vluchten. De veiligheidstroepen, met name de militaire politie en het leger, zijn verantwoordelijk voor de meeste misstanden en geweld tegen de media. Volgens Verslaggevers Zonder Grenzen staat Honduras in 2021 op de 151e plaats wat persvrijheid betreft van de 180 landen die beoordeeld zijn.
## Bezienswaardigheden
- Ruinas de Copán. De duizenden jaren oude ruïnes van een van de belangrijkste steden van de Maya's, de oorspronkelijke bewoners van Centraal-Amerika. Vanaf Siguatepeque zeker 5 uur per auto.
- Pulhapanzák-watervallen. Een schitterend natuurpark met een systeem van watervallen met als hoogtepunt de grootste waterval waar de rivier Rio Lindo (mooie rivier) meer dan 100 meter omlaag valt.
- Meer van Yojoa. Het grootste natuurlijke meer van Honduras. Heel mooi omringd door bergen. De weg van San Pedro Sula naar Siguatepeque gaat langs het meer.
- Grotten van Taulabé. Grotten op ongeveer 40 minuten van Siguatepeque ook langs de weg naar San Pedro Sula. Het einde van de grotten is nog niet ontdekt.
- Botanische tuin Lancetilla. Een bijzonder uitgestrekte botanisch park niet ver van Tela gelegen, waar een collectie aan vegetatie te bewonderen is.
- Baai-eilanden. De tropische eilanden Roatán, Guanaja en Utila. De voertaal is er Engels door de oude Engelse invloed in het Caraïbische gebied. Men kan erheen vliegen met een vliegtuigje van La Ceiba, Tegucigalpa of San Pedro Sula.
- El Cajón. Het tweede grote meer in Honduras is een stuwmeer dat de belangrijkste energievoorziening is van Honduras.
## Economie
Als een van de armste landen van Amerika groeit de economie enigszins, maar de kloof tussen arm en rijk blijft onverminderd groot. In 2018 leeft bijna 50% van de bevolking onder de armoedegrens.
- bruto nationaal product: US$ 24.145 miljoen (2019), de dienstensector is het grootst met een aandeel van 59% en de landbouw heeft een aandeel van 14% (2017)
- Beroepsbevolking, ca. 3,7 miljoen (2017), waarvan 40% werkzaam is in de agrarische sector.
- inflatie: ca. 4% (2017-2019)
- voornaamste exportproducten: textiel, koffie, bananen, palmolie. De import bestaat uit olie en olieproducten, textiel en medicijnen.
- voornaamste handelspartners: Verenigde Staten, Volksrepubliek China en de buurlanden.
### Armoede
Honduras is een van de landen in Latijns-Amerika met het hoogste percentage aan armoede. Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft 48,3% van de bevolking onder de armoedegrens.
### Misdaad
Uit onderzoek van de VN blijkt Honduras het meest gewelddadige land ter wereld te zijn met jaarlijks 90 moorden per 100.000 bewoners. Ter vergelijking: Mexico scoort 21, de Verenigde Staten net onder de 5 en Nederland rond de 1.
## Verkeer en vervoer
Per bus is Honduras goed te verkennen. Er zijn meerdere vliegvelden waarvan de twee grootste in de hoofdstad Tegucigalpa en de industriestad San Pedro Sula gesitueerd zijn. Verder zijn er nog wat kleinere vliegveldjes en strips die de wat afgelegen toeristische attracties bedienen.
## Eten en drinken
De traditionele maaltijd in Honduras bestaat uit tortilla's van maismeel (in het binnenland) of tarwemeel (aan de kust), met daarbij bonen en rijst. Wanneer een maaltijd wat meer luxe moet hebben, komt daar vaak kip bij, of ook kaas, een avocado, een gebakken banaan en wat room. Aan de kust wordt ook regelmatig vis gegeten.
Een aantal bekende wat meer uitbundige gerechten zijn:
- Pollo frito of pollo asado: gebraden kip
- Bistec a la parilla: gegrild, mager rundvlees
- Carne asado: gebraden vlees
- Pinchos: een brochette van vlees met ui, paprika en tomaat
Frisdranken zijn in overvloed verkrijgbaar. Tropical is een populaire limonadedrank met prik, die in verschillende smaken geleverd wordt. Wanneer een frisdrank wordt gekocht in een kleine pulpería (een winkel-van-sinkel) is het gebruikelijk dat het flesje wordt leeggegoten in een plastic zakje, dat met een rietje aan de koper wordt aangeboden. Op die manier is de winkelier er zeker van dat hij het flesje weer terugkrijgt, in verband met het statiegeld.
|
nlwiki/21881
|
nlwiki
| 21,881
|
Honduras
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Honduras
|
2024-01-19T09:44:30Z
|
nl
|
Q783
| 84,848
|
{{Infobox land plus
| naaminlandstaal = República de Honduras
| vlag = {{HN-VLAG|125}}
| vlagartikel = Vlag van Honduras
| wapen = [[Bestand:Coat_of_arms_of_Honduras.svg|80px|Wapen van Honduras]]
| wapenartikel = Wapen van Honduras
| locatiekaart = LocationHonduras.svg
| talen = [[Spaans]]
| hoofdstad = [[Tegucigalpa]]
| religie = [[Rooms-Katholieke Kerk|katholiek]] 46%, [[protestantisme|protestant]] 41% en overige (2014)<ref name="CIAFB">{{en}}[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ CIA World Factbook], geraadpleegd op 29 januari 20222016. [https://web.archive.org/web/20230727212635/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ Gearchiveerd] op 27 juli 2023.</ref><ref>{{es}} [http://liportal.giz.de/fileadmin/user_upload/oeffentlich/Honduras/40_gesellschaft/LAS_RELIGIONES_EN_TIEMPOS_DEL_PAPA_FRANCISCO.pdf Las religiones en tiempos del Papa Francisco], Latinobarómetro, 2014</ref>
| regeringsvorm = [[republiek]]
| staatshoofd = [[Xiomara Castro]]
| regeringsleider =
| pctwater = 0,2
| munteenheid = [[Lempira (munteenheid)|Lempira]]
| valutacode = HNL
| tijdzone = [[UTC−6|−6]]
| volkslied = [[Tu bandera es un lampo de cielo]]
| feestdag = [[15 september]]
| tld = hn
| landcode = HND
| tel = 504
| Ontstaan = '''1838'''
| Voor1 = Verenigde Staten van Centraal-Amerika
| Vlag_Voor1 = Flag of the United Provinces of Central America.svg
| VNkaart = Un-honduras.png
}}
'''Honduras''', officieel de '''Republiek Honduras''' ([[Spaans]]: ''República de Honduras'') is een land in [[Centraal-Amerika]], grenzend aan [[Guatemala]], [[El Salvador]] en [[Nicaragua]]. In het noorden wordt Honduras begrensd door de [[Caribische Zee]], in het zuiden door de [[Golf van Fonseca]], een deel van de [[Grote Oceaan]]. De hoofdstad en tevens grootste stad van het land is [[Tegucigalpa]] gelegen in het [[Distrito Central]].
== Geschiedenis ==
{{Zie hoofdartikel|Geschiedenis van Honduras}}
Toen [[Christoffel Columbus]] voet aan land zette in 1502 werd Honduras voornamelijk bewoond door [[Lenca]]'s en [[Maya (volk)|Maya's]]. Tot 1821 stond het gebied onder Spaanse overheersing. De eerste jaren na de onafhankelijkheid maakte het deel uit van de [[Verenigde Staten van Centraal-Amerika]], die in 1840 uit elkaar vielen. Honduras kwam onder invloed van Guatemala te staan, en later vooral onder de Verenigde Staten. De invloed van bananenbedrijven in het land werd zo groot, dat er van de '[[bananenrepubliek]]' werd gesproken. In de twintigste eeuw wisselden democratisch en dictatoriaal bestuur elkaar af, en vocht Honduras de [[voetbaloorlog]] met El Salvador.
== Bestuurlijke indeling ==
{{Zie hoofdartikel|Departementen van Honduras}}
Het land is opgedeeld achttien [[Departementen van Honduras|departementen]] en 282 [[gemeente (bestuur)|gemeenten]].
== Geografie ==
Honduras ligt op de landengte van [[Centraal-Amerika]]. Het grenst voor 224 kilometer aan [[Guatemala]], aan [[El Salvador]] (391 km) en [[Nicaraqua]] (940 km).<ref name="CIAFB"/> De [[Golf van Honduras]], onderdeel van de [[Caribische Zee]] (kustlijn 669 km) ligt ten noorden van het land, en in het zuiden heeft het land een korte kustlijn (163 km) met de [[Grote Oceaan]]. Het oostpunt van het land is [[Kaap Gracias a Dios]], gelegen op de plaats waar de [[Coco (rivier)|Coco]] in de Caraïbische Zee uitmondt.
De in de Caraïbische Zee liggende [[Islas de la Bahía (eilandengroep)|Baai-eilanden]] en de Islas Santanilla (Zwaneneilanden) horen ook bij Honduras. Het land is overwegend bergachtig, al zijn er in het noorden en aan de kusten ook laagvlaktes. De hoogste berg is de [[Cerro Las Minas]] met een piek op 2870 meter.<ref name="CIAFB"/>
=== Natuur ===
In Honduras is onder andere het natuurreservaat [[Río Plátano]] en [[Pico Bonito]] het nationale park vlak bij La Ceiba met zijn bergtop van 2435m hoogte. Ongeveer 45% van het land is bedekt met bos (2018).<ref name="CIAFB"/>
== Klimaat ==
Het grootste deel van het land heeft een [[tropisch regenwoudklimaat]]. De gemiddelde temperatuur is 26 °C. In het noorden valt het meest neerslag. Het bergland kent een semi-humide [[tropisch klimaat]] met een droge tijd van november/december tot april en een natte tijd van oktober tot december. Het land wordt regelmatig getroffen door orkanen, zoals "[[Atlantisch orkaanseizoen 1974#Orkaan Fifi-Orlene|Fifi-Orlene]]" in 1974 en "[[Mitch]]", die eind 1998 veel schade aanrichtte.
== Politiek ==
Honduras is een [[democratie]] en een [[republiek]]. Het land is een oud-kolonie van Spanje en verkreeg zijn onafhankelijkheid in 1821. De huidige grondwet dateert uit 1982. Aan het hoofd van het land staat [[Lijst van presidenten van Honduras|de president]], die tevens regeringsleider is. Elke vier jaar zijn er verkiezingen. Honduras heeft een eenkamerparlement, het [[Nationaal Congres (Honduras)|Nationaal congres]], bestaand uit 128 leden. Er is één lid en één plaatsvervangend lid per 35.000 stemgerechtigden.
De belangrijkste partijen zijn de conservatieve of nationale ''Partido Nacional de Honduras'' ([[Nationale Partij van Honduras|PNH]]) en de liberale ''Partido Liberal de Honduras'' ([[Liberale Partij van Honduras|PLH]]).
=== Presidenten ===
{{Zie ook|Zie de [[lijst van presidenten van Honduras]]}}
Op 28 juni 2009 werd president [[Manuel Zelaya]] uit zijn ambt gezet. Dat gebeurde naar aanleiding van diens, door wetgever en rechtspraak onwettig verklaarde, besluit om een [[referendum]] uit te schrijven, om te kunnen beslissen over het opzetten van een grondwetgevende vergadering om de [[grondwet]] te herschrijven. De tegenstanders van Zelaya, waaronder [[Roberto Micheletti]], stelden dit voor als een maatregel om herverkiezing van de president mogelijk te maken. Bij de machtsovername door de politieke tegenstanders van Zelaya, waarbij het leger werd ingeschakeld<ref>https://www.ituc-csi.org/international-trade-union-movement.html?lang=en. [https://web.archive.org/web/20190830115008/https://www.ituc-csi.org/international-trade-union-movement.html?lang=en Gearchiveerd] op 30 augustus 2019.</ref>, werd ook minister van Buitenlandse Zaken Patricia Rodas gevangengenomen. Nadat Zelaya werd verdreven volgden enkele dagen van hevige straatrellen tussen aanhangers van Zelaya en de ordetroepen.
Na verkiezingen op 29 november 2009 werd op 27 januari 2010 de toen 62-jarige [[Porfirio Lobo]] (PNH) als president beëdigd. Zijn termijn eindigde op 27 januari 2014. Hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot [[Juan Orlando Hernández]]. Bij de verkiezingen in 2017 was [[Xiomara Castro]], vrouw van de in 2009 afgezette president Manuel Zelaya, de ''running mate'' van de linkse kandidaat Salvador Nasralla. Hij verloor de verkiezingen met een kleine achterstand, maar internationale waarnemers stelden onregelmatigheden vast. Demonstraties tegen de uitslag werden hardhandig neergeslagen waarbij 23 mensen om het leven kwamen. In december 2021 won Xiomara Castro de presidentsverkiezingen met 53% van de stemmen.<ref>NOS [https://nos.nl/artikel/2407721-regeringspartij-honduras-erkent-nederlaag-na-12-jaar-weer-linkse-president Regeringspartij Honduras erkent nederlaag, na 12 jaar weer linkse president, 1 december 2021], geraadpleegd op 29 januari 2022. [https://web.archive.org/web/20220129213616/https://nos.nl/artikel/2407721-regeringspartij-honduras-erkent-nederlaag-na-12-jaar-weer-linkse-president Gearchiveerd] op 29 januari 2022.</ref> Castro, van de partij ''Libertad y Refundación'' (LIBRE, Vrijheid en Heroprichting), is op 27 januari 2022 geïnstalleerd en is de eerste vrouwelijke president van het land.
== Bevolking ==
[[Bestand:23 Teguc Hauptpl.JPG|miniatuur|De kathedraal van Tegucigalpa]]
=== Demografie ===
Gegevens omtrent bevolkingsaantallen verschillen per bron. De verschillen worden veroorzaakt door verschillen in de telmethode. Sommige tellingen gaan uit van het aantal ingeschrevenen in het bevolkingsregister, terwijl andere tellingen ook rekening houden met mensen die niet zijn ingeschreven in het bevolkingsregister. Onder de arme delen van de bevolking komt het vaak voor dat kinderen niet worden ingeschreven, omdat dit in Honduras lange tijd meer nadelen dan voordelen opleverde. Ten tijde van de dictatoriale regimes was het vaak veiliger om onvindbaar te zijn voor de overheid, iets waar tot in de jaren negentig nog rekening mee werd gehouden door de bevolking. Bovendien levert ingeschreven zijn in het bevolkingsregister onaangenaamheden op zoals het moeten betalen van belastingen.
In juli 2021 waren er 9,3 miljoen inwoners volgens de CIA.<ref name="CIAFB"/> Hiervan was 30% in de leeftijdsgroep van 1 tot 14 jaar en iets meer dan 5% was ouder van 65 jaar. De mediane leeftijd van de totale bevolking was 24,4 jaar in 2020.<ref name="CIAFB"/> De gemiddelde verwachte levensduur bij geboorte is zo'n 75 jaar. De bevolking groeit nog met ruim 1% op jaarbasis. Het land heeft te maken met een emigratieoverschot.
=== Grootste plaatsen ===
In 2021 woonde 59% van de [[Verstedelijking|bevolking in de steden]]. De [[hoofdstad]] is [[Distrito Central]], een fusie van [[Comayagüela]] en [[Tegucigalpa]]. Andere gemeenten met meer dan 100.000 inwoners zijn: [[Catacamas]], [[Choloma]], [[Choluteca (stad)|Choluteca]], [[Comayagua (stad)|Comayagua]], [[Danlí]], [[El Progreso (Honduras)|El Progreso]], [[Juticalpa]], [[La Ceiba (Honduras)|La Ceiba]], [[Olanchito]], [[Puerto Cortés]], [[San Pedro Sula]], [[Siguatepeque]], [[Tela (Honduras)|Tela]] en [[Villanueva (Honduras)|Villanueva]].
=== Bevolkingsgroepen ===
==== Ladino’s ====
[[Ladino (etnische groep)|Ladino]]’s zijn afstammelingen van de Spanjaarden. In Honduras wonen bijna geen “pure” Spanjaarden, maar er heeft grootscheepse vermenging plaatsgevonden tussen Spanjaarden en indiaanse bevolkingsgroepen. Deze bevolkingsgroep is met 90% van het totaal de dominante groep.<ref name="CIAFB"/> De taal van de Ladino’s is de taal van Honduras: [[Spaans]].
==== Indígena’s ====
[[Indianen]] wonen voornamelijk in [[La Mosquitia]], een slecht toegankelijke regio in het grensgebied met Nicaragua. De grootste groep zijn de [[Miskito|Miskito indianen]]. Zij wonen in dorpjes van kleine houten huisje op palen, aan de [[kust]]. De voornaamste voedselbron bestaat dan ook uit [[vissen (dieren)|vis]]. Miskito indianen verlaten hun gebied maar zelden.
In La Mosquitia wonen ook de [[Pech (volk)|Pech-indianen]]. Zij hebben zich meer in het binnenland langs de [[rivier]]en gevestigd, en hun behuizing beperkt zich traditioneel tot een verhoogde vloer en dak van [[Bamboe (materiaal)|bamboe]], met soms één of twee schutten tegen de wind.
De [[Lenca|Lenca’s]] waren oorspronkelijk de grootste indianengroep in Honduras. Zij zijn grotendeels opgegaan in de Ladino’s, maar in sommige dorpen in het binnenland beweren de bewoners dat zij nog originele Lenca’s zijn.
Ook de Mayas hebben zich sterk vermengd met de andere bevolkingsgroepen. In de omgeving van Copán zijn nog enkele afstammelingen van Mayas te vinden, die tegenwoordig Chortí indianen genoemd worden. Hun taal en cultuur is die van de Ladino’s. In Guatemala bevinden zich nederzettingen waar de Chortí taal en cultuur bewaard zijn gebleven.
Andere indianengroepen in Honduras zijn de Payas en de van oorsprong [[nomade|nomadische]] Hicaques.
De Inheemse volken hebben hun krachten gebundeld in de [[Raad van Inheemse Volken van Honduras]] (COPINH). Zij hebben te maken met (internationaal gefinancierde) projecten van de overheid voor hun gebieden (bijvoorbeeld waterkrachtcentrales zoals in het bassin van de rivier [[Gualcarque]]), met houtkapbedrijven die illegaal bezig zijn en met plantage-eigenaren met uitbreidingsplannen. Op donderdag 3 maart 2016 werd COPINH-medeoprichtster [[Berta Cáceres]], een [[Lenca]], die opkwam voor het milieu en de rechten van de Inheemsen, 's nachts in haar huis vermoord. Tussen 2010 en 2014 waren al 101 actievoerders, velen "Indiaans", vermoord.<ref>Berta Cáceres, Honduran human rights and environment activist, murdered; Jonathan Watts, The Guardian, vrijdag 4 maart 2016</ref>
==== Garífunas ====
[[Garifuna (volk)|Garífunas]] (het officiële meervoud “Garinagu” wordt nooit gebruikt) zijn een volk dat langs de hele noordkust van Honduras woont. Zij zouden afstammen van Afrikaanse slaven die naar Amerika werden verscheept. Het schip leed schipbreuk en de overlevenden vestigden zich op het eiland [[Saint Vincent (eiland)|St. Vincent]]. De Engelsen, die het eiland in bezit hadden, verscheepten ze vervolgens naar [[Roatán (eiland)|Roatán]], voor de kust van Honduras. Uit eigen beweging vertrokken ze toen naar het vasteland, waar ze zich over de [[Caribisch Gebied|Caribische kust]] van Centraal-Amerika verspreidden met een grote concentratie in Honduras.
De taal van de Garífunas is het [[Garífuna]], een mengsel van [[Afrikaanse talen]], Spaans en [[Engels]]. Garífunas wonen traditioneel in hutten van [[palmboom|palmbladeren]] op het [[strand (kust)|strand]], waar ze leven van visvangst. Langzamerhand vestigen Garífunas zich ook in de steden, met name in [[San Pedro Sula]] en [[La Ceiba (Honduras)|La Ceiba]].
==== Eilanders ====
Op de drie Baai Eilanden [[Utila]], [[Roatán (eiland)|Roatán]] en [[Guanaja]] wonen nakomelingen van de Engelsen, die zich daar gevestigd hebben toen de eilanden in Engels bezit waren. In tegenstelling tot de andere [[etnische minderheid|etnische minderheden]] gaat het deze eilanders economisch beter dan de rest van de Hondurese bevolking. Zij verklaren dit uit het feit dat zij Engels spreken, waardoor ze eerder worden aangenomen op internationale vrachtschepen en meer van de wereld zien en begrijpen dan de Spaanssprekenden.
De relatieve welvaart op de eilanden zou ook veroorzaakt kunnen worden doordat de eilanden de enige locatie in Honduras zijn die door toeristen in Centraal-Amerika hoog op het prioriteitenlijstje worden gezet. Het toerisme is tegenwoordig dan ook de belangrijkste bron van inkomsten op de Baai Eilanden. Traditioneel wordt er op de eilanden geleefd van (harpoen-)[[visserij]].
=== Religie ===
Het overgrote deel van de bevolking (ongeveer 95%) is [[Christen]]. [[Onze-Lieve-Vrouw van Suyapa]] is de [[beschermheilige]] van Honduras. Het beleid van de opeenvolgende regeringen van 1821 tot 1957 is steeds duidelijk [[laïcistisch]] geweest. Sedert 1966 worden aan bijzondere scholen subsidies gegeven.
=== Persvrijheid ===
Na de staatsgreep in 2009 wordt het voor journalisten steeds moeilijker om hun werk te doen en het is een van de dodelijkste landen op het westelijk halfrond voor journalisten.<ref name="RFS"/> Ze worden vaak onderworpen aan pesterijen, intimidatiecampagnes en doodsbedreigingen, en sommigen worden gedwongen naar het buitenland te vluchten. De veiligheidstroepen, met name de militaire politie en het leger, zijn verantwoordelijk voor de meeste misstanden en geweld tegen de media.<ref name="RFS"/> Volgens [[Verslaggevers Zonder Grenzen]] staat Honduras in 2021 op de 151e plaats wat persvrijheid betreft van de 180 landen die beoordeeld zijn.<ref name="RFS">{{en}} Reporters Sans Frontières [https://rsf.org/en/honduras Honduras 2021], geraadpleegd op 30 januari 2022. [https://web.archive.org/web/20220130083959/https://rsf.org/en/honduras Gearchiveerd] op 30 januari 2022.</ref>
== Bezienswaardigheden ==
[[Bestand:Desembocadura del río de Tela.JPG|miniatuur|De delta van de [[Río Tela]]]]
* Ruinas de [[Copán (Mayastad)|Copán]]. De duizenden jaren oude ruïnes van een van de belangrijkste steden van de Maya's, de oorspronkelijke bewoners van Centraal-Amerika. Vanaf Siguatepeque zeker 5 uur per auto.
* [[Pulhapanzák]]-watervallen. Een schitterend natuurpark met een systeem van watervallen met als hoogtepunt de grootste waterval waar de rivier [[Rio Lindo]] (mooie rivier) meer dan 100 meter omlaag valt.
* [[Meer van Yojoa]]. Het grootste natuurlijke meer van Honduras. Heel mooi omringd door bergen. De weg van [[San Pedro Sula]] naar [[Siguatepeque]] gaat langs het meer.
* [[Grotten van Taulabé]]. Grotten op ongeveer 40 minuten van Siguatepeque ook langs de weg naar San Pedro Sula. Het einde van de grotten is nog niet ontdekt.
* [[Botanische tuin Lancetilla]]. Een bijzonder uitgestrekte botanisch [[park]] niet ver van Tela gelegen, waar een collectie aan vegetatie te bewonderen is.
* [[Islas de la Bahía (eilandengroep)|Baai-eilanden]]. De tropische eilanden Roatán, Guanaja en Utila. De voertaal is er Engels door de oude Engelse invloed in het Caraïbische gebied. Men kan erheen vliegen met een vliegtuigje van La Ceiba, Tegucigalpa of San Pedro Sula.
* [[El Cajón]]. Het tweede grote meer in Honduras is een stuwmeer dat de belangrijkste energievoorziening is van Honduras.
{{Zie ook|[[Werelderfgoedlijst#Honduras|Werelderfgoedlijst]]}}
== Economie ==
Als een van de [[#Armoede|armste]] landen van [[Amerika (continent)|Amerika]] groeit de economie enigszins, maar de kloof tussen arm en rijk blijft onverminderd groot. In 2018 leeft bijna 50% van de bevolking onder de armoedegrens.<ref name="CIAFB"/>
* [[bruto nationaal product]]: US$ 24.145 miljoen (2019), de dienstensector is het grootst met een aandeel van 59% en de landbouw heeft een aandeel van 14% (2017)
* [[Beroepsbevolking]], ca. 3,7 miljoen (2017), waarvan 40% werkzaam is in de agrarische sector.
* [[inflatie]]: ca. 4% (2017-2019)
* voornaamste [[export]]producten: [[textiel]], [[koffie (plant)|koffie]], [[banaan (fruit)|bananen]], [[palmolie]]. De [[import]] bestaat uit olie en olieproducten, textiel en medicijnen.
* voornaamste handelspartners: [[Verenigde Staten]], [[Volksrepubliek China]] en de buurlanden.
=== Armoede ===
Honduras is een van de landen in [[Latijns-Amerika]] met het hoogste percentage aan armoede. Volgens het [[Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties]] leeft 48,3% van de bevolking onder de [[armoedegrens]].<ref>[https://hdr.undp.org/en/indicators/39006 UNDP: Population living below income poverty line], geraadpleegd op 30 januari 2022</ref>
=== Misdaad ===
Uit onderzoek van de [[VN]]<ref>[http://www.unodc.org/documents/gsh/pdfs/2014_GLOBAL_HOMICIDE_BOOK_web.pdf United Nations Office on Drugs and Crime: Global study on homocide]</ref> blijkt Honduras het meest gewelddadige land ter wereld te zijn met jaarlijks 90 moorden per 100.000 bewoners. Ter vergelijking: [[Mexico (land)|Mexico]] scoort 21, de [[Verenigde Staten]] net onder de 5 en [[Nederland]] rond de 1.
== Verkeer en vervoer ==
Per bus is Honduras goed te verkennen. Er zijn meerdere vliegvelden waarvan de twee grootste in de hoofdstad Tegucigalpa en de industriestad San Pedro Sula gesitueerd zijn. Verder zijn er nog wat kleinere vliegveldjes en strips die de wat afgelegen toeristische attracties bedienen.
== Eten en drinken ==
De traditionele maaltijd in Honduras bestaat uit [[Mexicaanse tortilla|tortilla's]] van maismeel (in het binnenland) of tarwemeel (aan de kust), met daarbij [[boon|bonen]] en [[rijst]]. Wanneer een maaltijd wat meer luxe moet hebben, komt daar vaak [[kippenvlees|kip]] bij, of ook [[kaas]], een [[avocado]], een gebakken banaan en wat room. Aan de kust wordt ook regelmatig [[vis (voeding)|vis]] gegeten.
Een aantal bekende wat meer uitbundige gerechten zijn:
* Pollo frito of pollo asado: gebraden kip
* Bistec a la parilla: gegrild, mager rundvlees
* Carne asado: gebraden vlees
* Pinchos: een brochette van vlees met ui, paprika en tomaat
Frisdranken zijn in overvloed verkrijgbaar. ''Tropical'' is een populaire limonadedrank met prik, die in verschillende smaken geleverd wordt. Wanneer een frisdrank wordt gekocht in een kleine ''pulpería'' (een winkel-van-sinkel) is het gebruikelijk dat het flesje wordt leeggegoten in een plastic zakje, dat met een rietje aan de koper wordt aangeboden. Op die manier is de winkelier er zeker van dat hij het flesje weer terugkrijgt, in verband met het statiegeld.
== Zie ook ==
* [[Honduras van A tot Z]]
== Externe links ==
* {{en}}[https://www.honduras.travel/en/ Honduras als reisbestemming]
* {{es}}[https://www.laprensa.hn/ La Prensa (krant)]
{{Appendix}}
{{Commonscat}}
{{Navigatie landen Noord-Amerika}}
{{Coor title dms|14|38|0|N|86|49|0|W|type:country_region:HN}}
[[Categorie:Honduras| ]]
| 66,866,291
|
[{"title": "Basisgegevens", "data": {"Offici\u00eble taal": "Spaans", "Hoofdstad": "Tegucigalpa", "Regerings\u00advorm": "republiek", "Staatshoofd": "Xiomara Castro", "Religie": "katholiek 46%, protestant 41% en overige (2014)", "Oppervlakte": "112.492 km\u00b2 (0,2% water)", "Inwoners": "6.071.200 (2001) \u00b7 9.235.340 (2020) (82,1/km\u00b2 (2020))"}}, {"title": "Overige", "data": {"Volkslied": "Tu bandera es un lampo de cielo", "Munteenheid": "Lempira (HNL)", "UTC": "\u22126", "Nationale feestdag": "15 september", "Web | Code | Tel.": ".hn | HND | 504"}}, {"title": "Voorgaande staten", "data": {"Verenigde Staten van Centraal-Amerika": "1838"}}, {"title": "Detailkaart", "data": {"Detailkaart": ["Kaart van Honduras", "Portaal Landen & Volken"]}}]
| false
|
# Canterbury Golf Club
De Canterbury Golf Club is een golfclub in de Verenigde Staten. De club werd opgericht in 1921 en bevindt zich in Beachwood, Ohio. De club beschikt over een 18-holes golfbaan en werd ontworpen door de golfbaanarchitect Herbert Strong.
## Golftoernooien
Het eerste major dat de club ontving was het US Open waar Lawson Little won, in 1940. De club ontving in de volgende decennia andere toernooien waaronder het US Amateur en het US Senior Open.
- Western Open: 1932 & 1937[1]
- US Open: 1940 & 1946[1][4]
- US Amateur: 1964 & 1979[1]
- Senior Tournament Players Championship: 1983-1986[1]
- US Senior Open: 1996[1]
- Senior PGA Championship: 2008[1]
|
nlwiki/3961674
|
nlwiki
| 3,961,674
|
Canterbury Golf Club
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Canterbury_Golf_Club
|
2023-06-10T17:04:18Z
|
nl
|
Q5033653
| 26,941
|
{{Infobox golfbaan
| Golfclub = Canterbury Golf Club
| afbeelding =
| onderschrift =
| Plaats = {{US-VLAG}} [[Beachwood (Ohio)|Beachwood]], [[Ohio (staat)|Ohio]]
| Oprichting = [[1921]]
| Architect = Herbert Strong
| Status = A
| Soort baan = Park
| Holes = 18
| Par = 71
| Heren lengte = 6348 m
| Heren CR = 73,9
| Heren SR = 138
| Dames lengte = 5021 m
| Dames CR = 72,3
| Dames SR = 128
| website = http://www.canterburygc.org/
}}
De '''Canterbury Golf Club''' is een [[Golfclub (instelling)|golfclub]] in de [[Verenigde Staten]]. De club werd opgericht in 1921 en bevindt zich in [[Beachwood (Ohio)|Beachwood]], [[Ohio (staat)|Ohio]]. De club beschikt over een 18-holes [[golfbaan]] en werd ontworpen door de [[golfbaanarchitect]] Herbert Strong.<ref name="history">{{en}} {{Citeer web|url=http://www.canterburygc.org/The-History.aspx|titel=The History|auteur=Canterbury Golf Club}}</ref><ref name="worldgolf">{{en}} {{Citeer web|url=http://www.worldgolf.com/courses/usa/ohio/cleveland/canterbury-golf-club.html|titel=Canterbury Golf Club|auteur=worldgolf.com|archiefurl=https://web.archive.org/web/20151023150122/http://www.worldgolf.com/courses/usa/ohio/cleveland/canterbury-golf-club.html|archiefdatum=2015-10-23}}</ref><ref>{{en}} {{Citeer web|url=https://www.1golf.eu/en/club/canterbury-golf-club-inc/|titel=Canterbury Golf Club|auteur=1golf.eu|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230610170407/https://www.1golf.eu/en/club/canterbury-golf-club-inc/|archiefdatum=2023-06-10}}</ref>
== Golftoernooien ==
Het eerste [[Major golfkampioenschap (mannen)|major]] dat de club ontving was het [[US Open (golf)|US Open]] waar [[Lawson Little]] won, in 1940. De club ontving in de volgende decennia andere toernooien waaronder het [[Amerikaans amateurkampioenschap golf|US Amateur]] en het [[US Senior Open]].<ref name="history"/><ref name="majors">{{en}} {{Citeer web|url=http://golfmajorchampionships.com/courses?course=41|titel=Canterbury Golf Club|auteur=[[Major golfkampioenschap (mannen)|Major Championships]]|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230406113812/http://golfmajorchampionships.com/courses?course=41|archiefdatum=2023-04-06}}</ref>
* [[Western Open]]: 1932 & 1937<ref name="history"/>
* [[US Open (golf)|US Open]]: 1940 & 1946<ref name="history"/><ref name="majors"/>
* [[Amerikaans amateurkampioenschap golf|US Amateur]]: 1964 & 1979<ref name="history"/>
* [[Senior Players Championship|Senior Tournament Players Championship]]: 1983-1986<ref name="history"/>
* [[US Senior Open]]: 1996<ref name="history"/>
* [[US Senior PGA Kampioenschap|Senior PGA Championship]]: 2008<ref name="history"/>
== Zie ook ==
* [[Lijst van golfbanen in de Verenigde Staten]]
== Externe link ==
* {{en}} [http://www.canterburygc.org/ Officiële website]
{{Appendix}}
{{Coor title dms|41|28|12|N|81|31|21|W|}}
[[Categorie:Amerikaanse golfclub]]
[[Categorie:Golfbaan in de Verenigde Staten]]
[[Categorie:Sport in Ohio]]
[[Categorie:Bouwwerk in Ohio]]
| 64,459,549
|
[{"title": "Canterbury Golf Club", "data": {"Plaats": "Beachwood, Ohio", "Oprichting": "1921", "Architect": "Herbert Strong", "Status": "A"}}, {"title": "Informatie", "data": {"Soort baan": "Park", "Holes": "18", "Par": "71", "Heren (geel)": "6348 m", "CR": ["73,9", "72,3"], "SR": ["138", "128"], "Dames (rood)": "5021 m"}}]
| false
|
# Paralitis
Paralitis (Engels: Stupefy) is een toverspreuk in de Harry Potter-boeken van Joanne Rowling. De spreuk wordt gebruikt om iemand te verlammen. Bij gebruik ziet men een rode lichtflits. De spreuk kan ongedaan worden gemaakt met de spreuk Enervatio.
## Voorbeelden van gebruik
In het vierde boek gebruikt een aantal tovenaars van het Ministerie van Toverkunst de spreuk tegen Harry, Ron en Hermelien omdat de tovenaars dachten dat zij het Duistere Teken hadden opgeroepen.
In het vijfde boek, wordt professor Anderling vier keer in haar borst geraakt door een lamstraal toen ze protesteerde tegen het ontslag van Hagrid; ook tijdens het gevecht op het Ministerie van Toverkunst, worden er veel mensen verlamd, waaronder Lucius Malfidus door Nymphadora Tops.
Marcel probeert ook Dooddoeners te verlammen, maar dit lukt niet omdat hij de spreuk niet goed kan uitspreken, aangezien zijn neus gebroken is. Het klinkt dan als Baralidis.
Om een draak te verlammen zijn acht of meer lamstralen nodig en voor een reuzenspin (zoals bijvoorbeeld Aragogs nakomelingen) zijn minstens twee lamstralen nodig.
|
nlwiki/1056562
|
nlwiki
| 1,056,562
|
Paralitis
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Paralitis
|
2021-02-24T17:32:36Z
|
nl
|
Q4895967
| 18,582
|
{{Infobox spreuk Harry Potter
| naam = Paralitis
| woorden =
| type = Duelleerspreuk
| hand = Beweeg de punt van de staf op het doel
| licht = Rood
| effect = "Verbaast" een slachtoffer, maakt een slachtoffer bewusteloos
}}
'''Paralitis''' ([[Engels]]: ''Stupefy'') is een [[toverspreuk]] in de [[Harry Potter (boekenreeks)|Harry Potter]]-boeken van [[Joanne Rowling]]. De spreuk wordt gebruikt om iemand te [[verlamming|verlammen]]. Bij gebruik ziet men een rode lichtflits. De spreuk kan ongedaan worden gemaakt met de spreuk ''Enervatio''.
{{Leeswaarschuwing}}
==Voorbeelden van gebruik==
In [[Harry Potter en de Vuurbeker (boek)|het vierde boek]] gebruikt een aantal tovenaars van het [[Ministerie van Toverkunst]] de spreuk tegen [[Harry Potter (personage)|Harry]], [[Ron Wemel|Ron]] en [[Hermelien Griffel|Hermelien]] omdat de tovenaars dachten dat zij het [[Duistere Teken]] hadden opgeroepen.
In het [[Harry Potter en de Orde van de Feniks (boek)|vijfde boek]], wordt professor Anderling vier keer in haar borst geraakt door een lamstraal toen ze protesteerde tegen het ontslag van Hagrid; ook tijdens het gevecht op het Ministerie van Toverkunst, worden er veel mensen verlamd, waaronder [[Lucius Malfidus]] door [[Nymphadora Tops]].
[[Marcel Lubbermans|Marcel]] probeert ook [[Dooddoener (Harry Potter)|Dooddoeners]] te verlammen, maar dit lukt niet omdat hij de spreuk niet goed kan uitspreken, aangezien zijn neus gebroken is. Het klinkt dan als ''Baralidis''.
Om een draak te verlammen zijn acht of meer lamstralen nodig en voor een reuzenspin (zoals bijvoorbeeld Aragogs nakomelingen) zijn minstens twee lamstralen nodig.
{{Navigatie magie Harry Potter}}
[[Categorie:Toverspreuk in Harry Potter]]
| 58,374,427
|
[{"title": "Toverspreuk uit Harry Potter", "data": {"Naam": "Paralitis", "Type": "Duelleerspreuk", "Hand": "Beweeg de punt van de staf op het doel", "Licht": "Rood", "Effect": "\"Verbaast\" een slachtoffer, maakt een slachtoffer bewusteloos", "Portaal": "Harry Potter"}}]
| false
|
# Nouvelle Théologie
De Nouvelle Théologie (nieuwe theologie) is een stroming binnen de katholieke theologie die in Frankrijk ontstond vlak na de Tweede Wereldoorlog.
Aanvankelijk werd zij door tegenstanders gehanteerd als een scheldnaam, maar al vrij spoedig werd zij de technische naam voor de theologie die aan het studiecentrum Le Saulchoir (bij Parijs) van de dominicanen en aan de theologische faculteit van de jezuïeten van Lyon-Fourvière beoefend werd en die in de series Théologie en Sources chrétiennes en Unam Sanctam haar publiciteitsmedia vond. De theologen die hun naam aan deze beweging verbonden, oefenden aanzienlijke invloed uit op en tijdens het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965). Voorafgaand aan dit concilie werd de stroming gezien en veroordeeld als een vorm van neo-modernisme.
Als eerste theoloog binnen deze vooral in Frankrijk ontstane stroming valt de jezuïet Henri de Lubac te noemen. Zijn boek Surnaturel: études historiques (1946) trok zeer snel de aandacht vanwege de kritiek op de scheiding tussen de bovennatuur, God en de hemel, en de "gewone" natuur, de wereld en de mensen. In de visie van de Nouvelle Théologie vallen theologie en dogmatiek niet los te zien van de historische ontwikkelingen. Deze historische, tijdgebonden dimensie van theologisch denken was eerder al naar voren gebracht door de dominicaan Marie-Dominique Chenu in zijn programmatische boek Une école de théologie: Le Saulchoir (1937), een boek dat in 1942 op de Index van Verboden Boeken werd geplaatst wegens ketterij.
Tot de groep van theologen die samen met de term Nouvelle Théologie worden aangeduid behoren verder Hans Urs von Balthasar, Yves Congar, Karl Rahner, Hans Küng en ook Edward Schillebeeckx. Theologen zoals Joseph Ratzinger en Jean Daniélou, waren lange tijd in dezelfde richting werkzaam, maar kozen later voor een iets gematigder theologie.
Deze theologen stonden een terugkeer naar de zuivere bronnen van de katholieke leer voor. Dit kwam tot uitdrukking in een hernieuwde belangstelling voor de geschriften van de kerkvaders. Deze methodologische beweging wordt aangeduid met het Franse woord 'ressourcement'. Ook werden deze theologen gekenmerkt door een nieuwe interesse in typologie, kunst, literatuur en mystiek.
Uit de Nouvelle Théologie kwamen onder meer de tijdschriften Concilium (1965) en later het gematigder Communio (1972) voort.
|
nlwiki/199201
|
nlwiki
| 199,201
|
Nouvelle Théologie
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nouvelle_Th%C3%A9ologie
|
2023-08-28T00:34:34Z
|
nl
|
Q1473136
| 7,439
|
De '''Nouvelle Théologie''' (''nieuwe theologie'') is een stroming binnen de [[Rooms-Katholieke Kerk|katholieke]] [[theologie]] die in Frankrijk ontstond vlak na de [[Tweede Wereldoorlog]].{{Bron?|Stroming zou volgens andere Wikipedias al uit de jaren dertig dateren|2023|08|27}}
Aanvankelijk werd zij door tegenstanders gehanteerd als een scheldnaam, maar al vrij spoedig werd zij de technische naam voor de theologie die aan het studiecentrum ''[[Le Saulchoir]]'' (bij Parijs) van de [[dominicanen]] en aan de theologische faculteit van de [[jezuïeten]] van [[Lyon]]-[[Fourvière]] beoefend werd en die in de series ''Théologie en Sources chrétiennes'' en ''Unam Sanctam'' haar publiciteitsmedia vond. De theologen die hun naam aan deze beweging verbonden, oefenden aanzienlijke invloed uit op en tijdens het [[Tweede Vaticaans Concilie]] (1962-1965). Voorafgaand aan dit concilie werd de stroming gezien en veroordeeld als een vorm van [[Modernisme (rooms-katholiek)|neo-modernisme]].
Als eerste theoloog binnen deze vooral in Frankrijk ontstane stroming valt de [[jezuïeten|jezuïet]] [[Henri de Lubac]] te noemen. Zijn boek ''Surnaturel: études historiques'' (1946) trok zeer snel de aandacht vanwege de kritiek op de scheiding tussen de bovennatuur, God en de hemel, en de "gewone" natuur, de wereld en de mensen. In de visie van de Nouvelle Théologie vallen theologie en [[dogmatiek]] niet los te zien van de historische ontwikkelingen. Deze historische, tijdgebonden dimensie van theologisch denken was eerder al naar voren gebracht door de [[Dominicanen|dominicaan]] [[Marie-Dominique Chenu]] in zijn programmatische boek ''Une école de théologie: Le Saulchoir'' (1937), een boek dat in 1942 op de [[Index librorum prohibitorum|Index van Verboden Boeken]] werd geplaatst wegens ketterij.
Tot de groep van theologen die samen met de term Nouvelle Théologie worden aangeduid behoren verder [[Hans Urs von Balthasar]], [[Yves Congar]], [[Karl Rahner]], [[Hans Küng]] en ook [[Edward Schillebeeckx]]. Theologen zoals [[Joseph Ratzinger]] en [[Jean Daniélou]], waren lange tijd in dezelfde richting werkzaam, maar kozen later voor een iets gematigder theologie.
Deze theologen stonden een terugkeer naar de zuivere bronnen van de katholieke leer voor. Dit kwam tot uitdrukking in een hernieuwde belangstelling voor de geschriften van de [[kerkvaders]]. Deze methodologische beweging wordt aangeduid met het Franse woord 'ressourcement'. Ook werden deze theologen gekenmerkt door een nieuwe interesse in [[typologie]], kunst, literatuur en mystiek.
Uit de Nouvelle Théologie kwamen onder meer de tijdschriften ''[[Concilium]]'' (1965) en later het gematigder [[Communio (tijdschrift)|''Communio'']] (1972) voort.
[[Categorie:Theologische stroming]]
| 65,488,772
|
[]
| false
|
# Oakville Assembly
Oakville Assembly (OAP) is een autoassemblagefabriek van Ford in het Canadese Oakville.
## Geschiedenis
Oakville Assembly werd geopend in 1953. Vlak ernaast ligt Ontario Truck, een andere assemblagefabriek van Ford. Die werd in 2004 gesloten en geïntegreerd met Oakville Assembly. In de jaren 1990 werden hier Ford minivans geproduceerd. Midden jaren 2000 begon een renovatie die één miljard dollar zal kosten. Bedoeling is om tegen 2010 CUV's en hybrides te gaan bouwen. Een eerste fase werd eind 2006 voltooid waarna de Ford Edge en de Lincoln MKX in productie werden genomen. De tweede fase zou tegen de lente van 2008 af moeten zijn waarna ook de Ford Flex in productie kan. Gepland zijn ook nog een Onderzoek & Ontwikkelingscentrum naar alternatieve brandstoffen en mogelijk ook een nieuwe assemblagelijn voor zuinige wagens.
## Gebouwde modellen
| Afbeelding | Model | Periode | | Afbeelding | Model | Periode |
| ---------- | ---------------- | --------- | | ---------- | ---------------- | --------- |
| | Ford LTD | 1975-1982 | | | Ford Escort | 1981-1990 |
| | Ford Tempo | 1984-1994 | | | Mercury Topaz | 1984-1994 |
| | Ford Windstar | 1995-2003 | | | Ford Freestar | 2003-2007 |
| | Mercury Monterey | 2003-2007 | | | Ford Edge | 2007+ |
| | Lincoln MKX | 2007-2018 | | | Ford Flex | 2008-2019 |
| | Lincoln MKT | 2010-2019 | | | Lincoln Nautilus | 2019+ |
|
nlwiki/1221410
|
nlwiki
| 1,221,410
|
Oakville Assembly
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Oakville_Assembly
|
2022-01-22T23:34:56Z
|
nl
|
Q2476473
| 35,462
|
{{Infobox fabriek
|naam = Oakville Assembly Plant
|afbeelding = Ford Oakville Assembly.JPG
|afbeeldingbreedte =
|onderschrift =
|eigenaar = {{US-VLAG}} [[Ford Motor Company|Ford Canada]]
|locatie = {{CA-VLAG}} [[Oakville (Ontario)]]
|geopend = 1953
|gesloten =
|oppterrein = 1.970.819 m² (197 [[Hectare|ha]])
|oppfabriek = 507.622 m² (51 ha)
|werknemers = 3557<ref name="medfordoak">{{Citeer web|url=http://media.ford.com/article_display.cfm?article_id=21226|titel=Oakville Assembly Plant|taal=en|uitgever=Ford Motor Company|bezochtdatum=5 december 2012}}</ref>
|shiften = 2 × 8/9/10u<ref name="driventoak">{{Citeer web|url=http://drivingenthusiast.net/sec-blog/2003/08/25.html|titel=Oakville Assembly Plant Fact Sheet|taal=en|uitgever=DrivingEnthusiast.net|datum=25 augustus 2003|bezochtdatum=8 maart 2008}}</ref>
|robots = 440<ref name="driventoak" />
|capaciteit = 211.000 (2002)<ref name="driventoak" />
|productie =
|omzet =
|mapname = Canada
|lat_deg = 43
|lat_min = 28
|lat_sec = 57.8
|lat_dir = N
|lon_deg = 79
|lon_min = 40
|lon_sec = 6.5
|lon_dir = W
|maptype =
}}
'''Oakville Assembly''' (OAP) is een [[auto]][[assemblage (industrie)|assemblage]][[fabriek]] van [[Ford Motor Company|Ford]] in het [[Canada|Canadese]] [[Oakville (Ontario)|Oakville]].
== Geschiedenis ==
[[Bestand:Oakville Assembly.jpg|thumb|links|De assemblagelijn van de Ford Flex in juni 2008.]]
Oakville Assembly werd geopend in [[1953]]. Vlak ernaast ligt [[Ontario Truck]], een andere assemblagefabriek van Ford. Die werd in [[2004]] gesloten en geïntegreerd met Oakville Assembly. In de [[1990-1999|jaren 1990]] werden hier Ford [[Monovolume|minivans]] geproduceerd. Midden [[2000-2009|jaren 2000]] begon een renovatie die één miljard [[Amerikaanse dollar|dollar]] zal kosten. Bedoeling is om tegen [[2010]] [[Crossover Utility Vehicle|CUV's]] en [[hybride auto|hybrides]] te gaan bouwen. Een eerste fase werd eind [[2006]] voltooid waarna de [[Ford Edge]] en de [[Lincoln MKX]] in productie werden genomen. De tweede fase zou tegen de lente van [[2008]] af moeten zijn waarna ook de [[Ford Flex]] in productie kan. Gepland zijn ook nog een [[Onderzoek & Ontwikkeling]]scentrum naar alternatieve [[brandstof]]fen en mogelijk ook een nieuwe assemblagelijn voor zuinige wagens.{{Clearleft}}
== Gebouwde modellen ==
{| class="wikitable"
! Afbeelding || Model || Periode || || Afbeelding || Model || Periode
|-
| [[Bestand:Ford-LTD-II.jpg|100px]] || [[Ford LTD]] || [[1975]]-[[1982]] || || [[Bestand:81-85 Ford Escort.jpg|100px]] || [[Ford Escort (Noord-Amerika)|Ford Escort]] || [[1981]]-[[1990]]
|-
| [[Bestand:Ford Tempo.jpg|100px]] || [[Ford Tempo]] || [[1984]]-[[1994]] || || [[Bestand:88-91 Mercury Topaz.jpg|100px]] || [[Mercury Topaz]] || [[1984]]-[[1994]]
|-
| [[Bestand:Ford Windstar.jpg|100px]] || [[Ford Windstar]] || [[1995]]-[[2003]] || || [[Bestand:Ford-Freestar-1.jpg|100px]] || [[Ford Freestar]] || [[2003]]-[[2007]]
|-
| [[Bestand:MercuryMonterey.jpg|100px]] || [[Mercury Monterey (2004)|Mercury Monterey]] || [[2003]]-[[2007]] || || [[Bestand:Ford Edge SE.jpg|100px]] || [[Ford Edge]] || [[2007]]+
|-
| [[Bestand:2009 Lincoln MKX.jpg|100px]] || [[Lincoln MKX]] || [[2007]]-[[2018]] || || [[Bestand:2009 Ford Flex (1).jpg|100px]] || [[Ford Flex]] || [[2008]]-[[2019]]
|-
| [[Bestand:2010 Lincoln MKT -- NHTSA 1.jpg|100px]] || [[Lincoln MKT]] || [[2010]]-[[2019]] || || [[Bestand:2019 Lincoln Nautilus Reserve AWD in Ingot Silver Metallic, front right.jpg|100px]] || [[Lincoln Nautilus]] || [[2019]]+
|}
== Zie ook ==
* [[Lijst van Ford-fabrieken]]
{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Coor title dms|43|28|57.8|N|79|40|6.5|W|region:CA_type:landmark}}
[[Categorie:Voertuigassemblagefabriek in Canada]]
[[Categorie:Ford-fabriek]]
[[Categorie:Ford]]
[[Categorie:Mercury]]
[[Categorie:Lincoln (automerk)]]
| 60,922,074
|
[{"title": "Oakville Assembly Plant", "data": {"Eigenaar": "Ford Canada", "Locatie": "Oakville (Ontario)", "Co\u00f6rdinaten": "43\u00b0 29\u2032 NB, 79\u00b0 40\u2032 WL", "Geopend": "1953", "Oppervlakte terrein": "1.970.819 m\u00b2 (197 ha)", "Oppervlakte fabriek": "507.622 m\u00b2 (51 ha)", "Werknemers": "3557", "Shiften": "2 \u00d7 8/9/10u", "Robots": "440", "Capaciteit": "211.000 (2002)", "Portaal": "Economie"}}]
| false
|
# Carnavalsvereniging
Een carnavalsvereniging is een vereniging die veel activiteiten ontplooit rondom carnaval. Het bestuur wordt veelal aangeduid als de Raad van Elf.
Vooral in de provincies in het zuiden van Nederland zoals Noord-Brabant en Limburg zijn er veel dorpen en plaatsen met een carnavalsvereniging, en vaak met meerdere carnavalsverenigingen. De oudste carnavalsvereniging van Nederland is Jocus uit Venlo.
Een carnavalsvereniging organiseert diverse feesten rondom carnaval. Zij doen vaak mee in een carnavalsoptocht en maken hier carnavalswagens voor.
Soms heeft een carnavalsvereniging een eigen carnavalsband.
De naam van een carnavalsvereniging heeft soms betrekking op de plaats.
Sociaal carnaval is carnaval dat door een carnavalsvereniging wordt georganiseerd ten behoeve van speciale doelgroepen als bejaarden, gehandicapten en kinderen. Hierbij wordt ervoor gezorgd dat het carnaval extra toegankelijk wordt gemaakt voor deze doelgroepen. Bij de gehandicapten komen er bijvoorbeeld speciale verzorgers, en voor de kinderen is een speciaal kinderprogramma.
## Overkoepelende organisaties
Veel verenigingen zijn vertegenwoordigd in een overkoepelende organisatie. In Nederlands-Limburg zijn dit de Samenwirkende Limburgse Vastelaovesvereiniginge (SLV) gericht op de grote verenigingen uit de grote steden (zoals Maastricht en Roermond) en de Bond van Carnavalsverenigingen in Limburg (BCL) die zich richt op de kleinere verenigingen. Een carnavalsvereniging mag maar van een overkoepelende organisatie lid zijn. De carnavalsvereniging Jocus is hierop een uitzondering. In Noord-Brabant is dit de Brabantse Carnavals Federatie (BCF). In Belgisch-Limburg is dit de Limburgse Vereniging van Karnavalsevenemente (LIVEKE). In Europees verband zijn deze verenigingen georganiseerd in de Europese Carnavals Unie (Närrische Europäische Gemeinschaft).
|
nlwiki/582376
|
nlwiki
| 582,376
|
Carnavalsvereniging
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Carnavalsvereniging
|
2023-01-10T18:06:30Z
|
nl
|
Q1734138
| 14,788
|
Een '''carnavalsvereniging''' is een [[vereniging (rechtspersoon)|vereniging]] die veel activiteiten ontplooit rondom [[carnaval]]. Het bestuur wordt veelal aangeduid als de [[Raad van Elf]].
Vooral in de provincies in het zuiden van [[Nederland]] zoals [[Noord-Brabant]] en [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]] zijn er veel dorpen en plaatsen met een carnavalsvereniging, en vaak met meerdere carnavalsverenigingen. De oudste carnavalsvereniging van Nederland is [[Jocus]] uit [[Venlo (stad)|Venlo]].
Een carnavalsvereniging organiseert diverse feesten rondom carnaval. Zij doen vaak mee in een [[carnavalsoptocht]] en maken hier [[praalwagen|carnavalswagens]] voor.
Soms heeft een carnavalsvereniging een eigen [[dweilorkest|carnavalsband]].
De naam van een carnavalsvereniging heeft soms betrekking op de plaats.
Sociaal carnaval is carnaval dat door een carnavalsvereniging wordt georganiseerd ten behoeve van speciale doelgroepen als [[bejaarden]], [[gehandicapten]] en kinderen. Hierbij wordt ervoor gezorgd dat het carnaval extra toegankelijk wordt gemaakt voor deze doelgroepen. Bij de gehandicapten komen er bijvoorbeeld speciale verzorgers, en voor de kinderen is een speciaal kinderprogramma.
== Overkoepelende organisaties ==
Veel verenigingen zijn vertegenwoordigd in een overkoepelende organisatie. In Nederlands-Limburg zijn dit de Samenwirkende Limburgse Vastelaovesvereiniginge (SLV) gericht op de grote verenigingen uit de grote steden (zoals Maastricht en Roermond) en de Bond van Carnavalsverenigingen in Limburg (BCL) die zich richt op de kleinere verenigingen. Een carnavalsvereniging mag maar van een overkoepelende organisatie lid zijn. De carnavalsvereniging [[Jocus]] is hierop een uitzondering. In Noord-Brabant is dit de Brabantse Carnavals Federatie (BCF). In Belgisch-Limburg is dit de Limburgse Vereniging van Karnavalsevenemente (LIVEKE). In Europees verband zijn deze verenigingen georganiseerd in de Europese Carnavals Unie (Närrische Europäische Gemeinschaft).
== Zie ook ==
* [[Lijst van carnavalsverenigingen in Limburg]]
{{Navigatie Rijnlands Carnaval}}
[[Categorie:Carnavalsvereniging| ]]
| 63,623,554
|
[]
| false
|
# Nouvelle vague (ep)
Nouvelle vague was de eerste ep van de Franse zanger Richard Anthony. Hij was een van de artiesten die de jarenvijftigmuziek van buiten Frankrijk onder de aandacht van de Fransen wilde brengen. Op Franse radiostations kregen Franse producten van rijkswege voorrang.
Nouvelle vague bevat daarom een viertal covers van liedjes die buiten Frankrijk hun sporen verdiend hadden. Drie ervan werden vertaald, het lied Personality werd in het Engels gezongen. Richard Anthony nam de plaat op met een orkest onder leiding van Christian Chevalier met een koor genaamd Les Angels.
Na dit plaatje zou Anthony meer dan 600 liedjes opnemen, hij verkocht uiteindelijk meer dan 60 miljoen platen.
## Muziek
| Nr. | Titel | originele titel | Duur |
| --- | --------------------------------------------------------- | --------------- | ---- |
| 1. | Personality (Harold Logan, Lloyd Price) | Personality | 2:35 |
| 2. | Pauv’ Jenny (Boudleaux en Felice Bryant, Richard Anthony) | Poor Jenny | 2:25 |
| Nr. | Titel | originele titel | Duur |
| --- | ------------------------------------------------ | --------------- | ---- |
| 1. | Nouvelle vague (Armand Canfora, Richard Anthony) | Three cool cats | 2:35 |
| 2. | J’ai rêvé (Bobby Darin, Georges Aber) | Dream lover | 2:20 |
Het lied Nouvelle vague werd toegeschreven aan Armand Canfora, maar was een cover van Three cool cats van Jerry Leiber en Mike Stoller. Dat lied was in 1958 de B-kant van een single van The Coasters met op kant A Charlie Brown.
|
nlwiki/4328125
|
nlwiki
| 4,328,125
|
Nouvelle vague (ep)
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nouvelle_vague_(ep)
|
2024-01-30T09:22:20Z
|
nl
|
Q21013530
| 15,737
|
{{Infobox muziekalbum
| titel = ''Nouvelle vague''
| soort = [[Studioalbum]]
| cover-op-enwp =
| artiest = [[Richard Anthony]]
| opname =
| datum =
| jaar = [[:Categorie:Muziekalbum uit 1959|1959]]
| genre = [[chanson]]
| duur = 10 minuten
| label = [[Columbia Records]] ESRF 1237
| producer =
| vorige album =
| volgende album = [[:Categorie:Muziekalbum uit 1960|1960]] <br /> ''Richard Anthony''
}}
'''''Nouvelle vague''''' was de eerste [[Extended play|ep]] van de [[Frankrijk|Franse]] zanger [[Richard Anthony]]. Hij was een van de artiesten die de jarenvijftigmuziek van buiten Frankrijk onder de aandacht van de Fransen wilde brengen. Op Franse radiostations kregen Franse producten van rijkswege voorrang.
''Nouvelle vague'' bevat daarom een viertal [[cover (muziek)|covers]] van liedjes die buiten Frankrijk hun sporen verdiend hadden. Drie ervan werden vertaald, het lied ''[[Personality]]'' werd in het [[Engels (hoofdbetekenis)|Engels]] gezongen. Richard Anthony nam de plaat op met een orkest onder leiding van [[Christian Chevalier]] met een koor genaamd Les Angels.
Na dit plaatje zou Anthony meer dan 600 liedjes opnemen, hij verkocht uiteindelijk meer dan 60 miljoen platen.
== Muziek ==
{{tracklist
| headline = EP kant 1
| extra_column = originele titel
| title1= [[Personality]]
| note1= [[Harold Logan]], [[Lloyd Price]]
| extra1= ''Personality''
| length1= 2:35
| title2= Pauv’ Jenny
| note2= [[Boudleaux en Felice Bryant]], Richard Anthony
| extra2= ''Poor Jenny''
| length2= 2:25
}}
{{tracklist
| headline = EP kant 2
| extra_column = originele titel
| title1= Nouvelle vague
| note1= [[Armand Canfora]], Richard Anthony
| extra1= ''Three cool cats''
| length1= 2:35
| title2= J’ai rêvé
| note2= [[Bobby Darin]], [[Georges Aber]]
| extra2= ''Dream lover''
| length2= 2:20
}}
Het lied ''Nouvelle vague'' werd toegeschreven aan [[Armand Canfora]], maar was een cover van ''Three cool cats'' van [[Jerry Leiber]] en [[Mike Stoller]]. Dat lied was in 1958 de B-kant van een single van [[The Coasters]] met op kant A ''Charlie Brown''.
{{Appendix|1=Bronvermelding|2=
*www.45cat.com, www.discogs.com
*YouTube voor diverse fragmenten
}}
[[Categorie:Muziekalbum uit 1959]]
| 66,949,328
|
[{"title": "'Nouvelle vague'", "data": {"Uitgebracht": "1959", "Genre": "chanson", "Duur": "10 minuten", "Label(s)": "Columbia Records ESRF 1237"}}, {"title": "Chronologie", "data": {"Portaal": "Muziek"}}]
| false
|
# GP La Marseillaise 2025
De 46e editie van de wielerwedstrijd GP La Marseillaise werd verreden op 2 februari 2025. Titelverdediger was Kevin Geniets. De start van deze editie vond plaats in Marseille. Zo'n 164 kilometer verderop lag de finish, dat was in opnieuw in Marseille. Valentin Ferron won in de sprint voor Vincent Van Hemelen en Francisco Galván.
De wedstrijd was onderdeel van de UCI Europe Tour en de Coupe de France.
## Verloop
De eerste aanval van de dag kwam er van het Franse duo Valentin Retailleau en Baptiste Veistroffer. Zij kregen al snel gezelschap van Victor Vercouillie. Drie renners probeerden hierna naar dit drietal toe te rijden dit waren Michiel Lambrecht, Ronan Augé en Andrea Mifsud. Zij geraakten er echter niet bij en Valentin Retailleau loste uit de kopgroep. Hierna volgde nog een aanval van Rémi Cavagna en Thomas Bonnet maar deze werd alweer snel gegrepen. Op 147 kilometer van de streep zat alles weer samen.
Op 139 kilometer van de streep reed er een groepje van vijf renners weg: Rayan Boulahoite, Baptiste Veistroffer, Michiel Lambrecht, Morné Van Niekerk en Kenny Molly. Op 70 kilometer van de aankomst gingen Rémi Cavagna en Oscar Chamberlain in de tegenaanval op de kopgroep. Enkele kilometers later lost Morné Van Niekerk uit de kopgroep. Hierna volgden er aanvallen in beide kopgroepen maar werd groep twee opgeslokt door het peloton. Op 30 kilometer van de streep werd Michiel Lambrecht gelost uit de kopgroep.
Op 25 kilometer van de streep worden alle vluchters van de dag gegrepen. Hierna volgde een aanval met Axel Laurance, Kévin Vauquelin, Paul Seixas, Timo Kielich en Joshua Tarling. Op 13 kilometer van de streep is de kopgroep versplinterd met Laurance en Vauquelin aan de leiding. Seixas en Kielich kunnen later wel weer aansluiten. Op 5 kilometer van de aankomst viel Vauquelin alleen aan maar Laurance reed er alleen weer naar toe en alles komt daarna met vier weer samen op 2,5 kilometer van de streep.
Het peloton valt op de streep nog over de kopgroep en Valentin Ferron wint voor Vincent Van Hemelen en Francisco Galván. Seixas en Laurance eindigde nog beiden in de top tien.
## Uitslag
| Plaats | Naam | Ploeg | tijd |
| ------- | ------------------- | -------------------------- | -------- |
| Winnaar | Valentin Ferron | Cofidis | 3u57'53" |
| 2 | Vincent Van Hemelen | Team Flanders-Baloise | z.t. |
| 3 | Francisco Galván | Equipo Kern Pharma | z.t. |
| 4 | Eduard Prades | Caja Rural-Seguros RGA | z.t. |
| 5 | Paul Seixas | Decathlon AG2R La Mondiale | z.t. |
| 6 | Gotzon Martín | Euskaltel-Euskadi | z.t. |
| 7 | Nicolas Prodhomme | Decathlon AG2R La Mondiale | z.t. |
| 8 | Axel Laurance | INEOS Grenadiers | z.t. |
| 9 | Pau Miquel | Equipo Kern Pharma | z.t. |
| 10 | Alex Molenaar | Caja Rural-Seguros RGA | z.t. |
1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024 · 2025
|
nlwiki/5929101
|
nlwiki
| 5,929,101
|
GP La Marseillaise 2025
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/GP_La_Marseillaise_2025
|
2025-02-03T07:35:36Z
|
nl
|
Q131399903
| 48,814
|
{{Infobox editie wielerwedstrijd
| titel = {{FR-VLAG}} [[GP La Marseillaise]] [[2025]]
| editie = 46
| routekaart =
| afbeelding =
| onderschrift=
| datum = [[2 februari]] [[2025]]
| start = [[Marseille]]
| finish = [[Marseille]]
| afstand = 164,2 km
| snelheid = 41,415 km/u
| deelnemers = 144 (132 gefinisht)
| etappe =
| klass1 = Eerste
| leider1 = {{FR-VLAG}} [[Valentin Ferron]]
| klass2 = Tweede
| leider2 = {{BE-VLAG}} [[Vincent Van Hemelen]]
| klass3 = Derde
| leider3 = {{ES-VLAG}} [[Francisco Galván]]
| vorige = [[GP La Marseillaise 2024|2024]]
| volgende = [[GP La Marseillaise 2026|2026]]
}}
De 46e editie van de wielerwedstrijd '''[[GP La Marseillaise]]''' werd verreden op 2 februari '''2025'''. Titelverdediger was [[Kevin Geniets]]. De start van deze editie vond plaats in [[Marseille]]. Zo'n 164 kilometer verderop lag de finish, dat was in opnieuw in [[Marseille]]. [[Valentin Ferron]] won in de sprint voor [[Vincent Van Hemelen]] en [[Francisco Galván]].
De wedstrijd was onderdeel van de [[UCI Europe Tour]] en de [[Coupe de France 2025 (wielrennen)|Coupe de France]].
==Verloop==
De eerste aanval van de dag kwam er van het Franse duo [[Valentin Retailleau]] en [[Baptiste Veistroffer]]. Zij kregen al snel gezelschap van [[Victor Vercouillie]]. Drie renners probeerden hierna naar dit drietal toe te rijden dit waren [[Michiel Lambrecht]], [[Ronan Augé]] en [[Andrea Mifsud]]. Zij geraakten er echter niet bij en [[Valentin Retailleau]] loste uit de kopgroep. Hierna volgde nog een aanval van [[Rémi Cavagna]] en [[Thomas Bonnet]] maar deze werd alweer snel gegrepen. Op 147 kilometer van de streep zat alles weer samen.
Op 139 kilometer van de streep reed er een groepje van vijf renners weg: [[Rayan Boulahoite]], [[Baptiste Veistroffer]], [[Michiel Lambrecht]], [[Morné Van Niekerk]] en [[Kenny Molly]]. Op 70 kilometer van de aankomst gingen [[Rémi Cavagna]] en [[Oscar Chamberlain]] in de tegenaanval op de kopgroep. Enkele kilometers later lost [[Morné Van Niekerk]] uit de kopgroep. Hierna volgden er aanvallen in beide kopgroepen maar werd groep twee opgeslokt door het peloton. Op 30 kilometer van de streep werd [[Michiel Lambrecht]] gelost uit de kopgroep.
Op 25 kilometer van de streep worden alle vluchters van de dag gegrepen. Hierna volgde een aanval met [[Axel Laurance]], [[Kévin Vauquelin]], [[Paul Seixas]], [[Timo Kielich]] en [[Joshua Tarling]]. Op 13 kilometer van de streep is de kopgroep versplinterd met Laurance en Vauquelin aan de leiding. Seixas en Kielich kunnen later wel weer aansluiten. Op 5 kilometer van de aankomst viel Vauquelin alleen aan maar Laurance reed er alleen weer naar toe en alles komt daarna met vier weer samen op 2,5 kilometer van de streep.
Het peloton valt op de streep nog over de kopgroep en [[Valentin Ferron]] wint voor [[Vincent Van Hemelen]] en [[Francisco Galván]]. Seixas en Laurance eindigde nog beiden in de top tien.
==Uitslag==
{{Tabel klassement wielerwedstrijd
| breedte= 600
| eenheid= tijd
| trui = krans
| ploegen= ja
| e1 = {{FR-VLAG}} [[Valentin Ferron]]
| e1plg = {{FR-VLAG}} [[Cofidis (wielerploeg)|Cofidis]]
| e1res = 3u57'53"
| e2 = {{BE-VLAG}} [[Vincent Van Hemelen]]
| e2plg = {{BE-VLAG}} [[Team Flanders-Baloise]]
| e2res = z.t.
| e3 = {{ES-VLAG}} [[Francisco Galván]]
| e3plg = {{ES-VLAG}} [[Equipo Kern Pharma]]
| e3res = z.t.
| e4 = {{ES-VLAG}} [[Eduard Prades]]
| e4plg = {{ES-VLAG}} [[Caja Rural-Seguros RGA]]
| e4res = z.t.
| e5 = {{FR-VLAG}} [[Paul Seixas]]
| e5plg = {{nowrap|{{FR-VLAG}} [[Decathlon AG2R La Mondiale Team|Decathlon AG2R La Mondiale]]}}
| e5res = z.t.
| e6 = {{ES-VLAG}} [[Gotzon Martín]]
| e6plg = {{ES-VLAG}} [[Euskaltel-Euskadi (2008)|Euskaltel-Euskadi]]
| e6res = z.t.
| e7 = {{FR-VLAG}} [[Nicolas Prodhomme]]
| e7plg = {{nowrap|{{FR-VLAG}} [[Decathlon AG2R La Mondiale Team|Decathlon AG2R La Mondiale]]}}
| e7res = z.t.
| e8 = {{FR-VLAG}} [[Axel Laurance]]
| e8plg = {{UK-VLAG}} [[INEOS Grenadiers]]
| e8res = z.t.
| e9 = {{ES-VLAG}} [[Pau Miquel]]
| e9plg = {{ES-VLAG}} [[Equipo Kern Pharma]]
| e9res = z.t.
| e10 = {{NL-VLAG}} [[Alex Molenaar (wielrenner)|Alex Molenaar]]
| e10plg = {{ES-VLAG}} [[Caja Rural-Seguros RGA]]
| e10res = z.t.
}}
{{Appendix|2=
{{References}}
<hr>
* [https://www.procyclingstats.com/race/gp-d-ouverture/2025/result Uitslag via procyclingstats.com]
}}
{{Navigatie GP La Marseillaise}}
[[Categorie:GP La Marseillaise|2025]]
[[Categorie:UCI Europe Tour 2025]]
[[Categorie:Eendagswielerwedstrijd in 2025]]
[[Categorie:Coupe de France 2025]]
| 68,837,628
|
[{"title": "46e editie", "data": {"Datum": "2 februari 2025", "Startplaats": "Marseille", "Finishplaats": "Marseille", "Totale afstand": "164,2 km", "Gem. snelheid": "41,415 km/u", "Deelnemers": "144 (132 gefinisht)"}}, {"title": "Eindklassementen", "data": {"Eerste": "Valentin Ferron", "Tweede": "Vincent Van Hemelen", "Derde": "Francisco Galv\u00e1n"}}, {"title": "Navigatie", "data": {"\u2190 2024": "2026 \u2192", "Portaal": "Wielersport"}}]
| false
|
# De Wielewaal (Wapenveld)
De Wielewaal is een kleine windmolen in Wapenveld in de Nederlandse provincie Gelderland.
Oorspronkelijk werd de molen in 1870 in Zuidveen gebouwd als poldermolen. In 1959 werd het buiten gebruik geraakte molentje naar Wapenveld verplaatst door de toenmalige directeur van de IJsselcentrale. Hij liet het molentje voorzien van een generator om elektriciteit op te wekken. Thans laat de particuliere eigenaar het molentje regelmatig draaien. Er zijn plannen om de molen elders weer zijn oude functie van poldermolen terug te geven.
De Wielewaal heeft roeden met een lengte van 10 meter die zijn voorzien van het Oudhollands hekwerk met zeilen.
|
nlwiki/1551608
|
nlwiki
| 1,551,608
|
De Wielewaal (Wapenveld)
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Wielewaal_(Wapenveld)
|
2021-09-23T19:20:12Z
|
nl
|
Q1822106
| 17,181
|
{{Infobox molen
| naam = De Wielewaal
| afbeelding = Wapenveld - De Wielewaal 2.JPG
| onderschrift = De Wielewaal 2009
| plaats = [[Wapenveld]]
| bouwjaar = [[1959]]
| type = [[Grondzeiler]]
| kenmerken = Achtkante molen
| vlucht = 10 meter
| functie = Elektriciteitsmolen
| bestemming = Draaien op vrijwillige basis
| restauraties =
| oorspronkelijk gebruik = [[poldermolen]]
| huidig gebruik =
| monumentnummer= 21143
| molendatabase-nl =294
| molendatabase-Hollandsche Molen =454
| afbeelding2 = Wapenveld - De Wielewaal 6.JPG
| onderschrift2 = De Wielewaal 2009
| afbeelding3 = Wapenveld - De Wielewaal 3.JPG
| onderschrift3 = De Wielewaal 2009
}}
'''De Wielewaal''' is een kleine [[windmolen]] in [[Wapenveld]] in de [[Nederland]]se provincie [[Gelderland]].
Oorspronkelijk werd de molen in [[1870]] in [[Zuidveen]] gebouwd als [[poldermolen]]. In [[1959]] werd het buiten gebruik geraakte molentje naar Wapenveld verplaatst door de toenmalige directeur van de [[IJsselcentrale]]. Hij liet het molentje voorzien van een [[Generator (energietechniek)|generator]] om [[elektriciteit]] op te wekken. Thans laat de particuliere eigenaar het molentje regelmatig draaien. Er zijn plannen om de molen elders weer zijn oude functie van poldermolen terug te geven.
De Wielewaal heeft [[roeden]] met een lengte van 10 meter die zijn voorzien van het Oudhollands hekwerk met [[zeil (molen)|zeilen]].
{{Commonscat|De Wielewaal, Wapenveld}}
{{Coor title dms|52|26|30.33|N|6|4|25.08|E|scale:1563_type:landmark_region:NL}}
{{DEFAULTSORT:Wielewaal}}
[[Categorie:Bouwwerk in Heerde]]
[[Categorie:Molen in Gelderland]]
[[Categorie:Grondzeiler]]
[[Categorie:Draaivaardige molen]]
[[Categorie:Rijksmonument in Heerde]]
[[Categorie:Voormalige poldermolen]]
| 59,966,017
|
[{"title": "Basisgegevens", "data": {"Plaats": "Wapenveld", "Bouwjaar": "1959", "Type": "Grondzeiler", "Kenmerken": "Achtkante molen", "Vlucht": "10 meter", "Functie": "Elektriciteitsmolen", "Bestemming": "Draaien op vrijwillige basis", "Oorspronkelijk gebruik": "poldermolen", "Huidig gebruik": "poldermolen", "Monumentstatus": "rijksmonument", "Monumentnummer": "21143"}}, {"title": "Externe link(s) en afbeeldingen", "data": {"Externe link(s) en afbeeldingen": ["Molendatabase", "De Hollandsche Molen", "De Wielewaal 2009"], "Portaal": "Molens"}}]
| false
|
# Akbar Khan
Wazir Akbar Khan (Afghaans: وزير اکبر خان) ook wel bekend als Wazir Mohammad Akbar Khan (وزير محمد اکبر خان) of Akbar Khan (اکبر خان) (Afghanistan, 1813 – Jalalabad, Nangarhar provincie, Afghanistan, februari 1847) was een Afghaanse prins, een generaal, een stammenleider en een emir. Hij was actief in de Eerste Brits-Afghaanse Oorlog, die plaatsvond tussen 1839 en 1842. Hij wordt herinnerd om zijn leiderschap van de nationale partij in Kabul in 1841-1842, en om zijn achtervolging van het Britse leger toen dat zich terugtrok van Kabul naar Jalalabad in de buurt van Gandamak in 1842. In 1837 in de slag om Jamrud had hij de Sikh generaal Hari Singh Nalwa gedood terwijl hij probeerde de stad Peshawar voor de Afghanen te heroveren op het binnenvallende Sikh leger.
## Jeugd
Emir Akbar Khan werd geboren in het jaar 1813 als Mohammad Akbar Khan, de zoon van Amir Dost Mohammad Khan van Afghanistan en zijn vijfde vrouw Mirmon Khadija Popalzai. Emir Dost Mohammed Khan had in totaal 25 vrouwen, 38 zoons en 28 dochters.
## Situatie
In 1839 vluchtte Mohammed Akbar met zijn vader en broers naar Boechara, maar in het najaar van 1841 keerde hij terug naar Kabul. Toen hij op 25 november aankwam, sloot hij zich aan bij de leiders van het verzet tegen de Britten. De Britten beloofden zich terug te trekken, maar leken daar later weer op terug te komen na interne onenigheid tussen de Afghanen. Op 23 december, tijdens een ontmoeting tussen de Afghaanse en Britse leiders, liet Mohammed Akbar de Britten vermoorden. Hij beriep zich daarbij op zelfverdediging.
Nu vertrokken de Britten inderdaad, op 4 januari 1842 begon de mars naar Jalalabad. Hoewel een vrijgeleide was beloofd, werden de Britten zwaar aangevallen, en velen sneuvelden; of en in hoeverre Mohammed Akbar en de Afghaanse leiders hier de hand in hadden, is onbekend.
Shah Shuja, de Afghaanse koning die door de Britten weer op de troon was gezet, werd gedwongen hen nu tegen de Britten te leiden, maar nadat hij zijn schuilplaats had verlaten, werd hij door aanhangers van Mohammed Akbar gedood. Zijn zoon en opvolger Fath Jung stelde Mohammed Akbar aan als vizier. De Britten keerden echter terug, heroverden Kabul, en zonden Fath Jang en diens opvolger Shahpur naar Brits-Indië. Mohammed Akbar bleef achter als heerser.
De Britten lieten Dost Mohammed terugkeren, maar eerst zond deze een aantal broers van Mohammed Akbar - officieel om hem te helpen, in werkelijkheid waarschijnlijk ook om te controleren of deze wel bereid was de macht aan zijn vader over te dragen. Dit bleek het geval, en Dost Mohammed keerde terug als emir.
In de volgende jaren hadden vader en zoon onenigheid over de politiek ten aanzien van de Britten. Dost Mohammed stond een politiek van strikte neutraliteit voor, terwijl Mohammed Akbar een invasie in India bepleitte. In februari 1847 stierf Mohammed Akbar plotseling. Het gerucht deed de ronde dat zijn vader hem had laten vergiftigen.
|
nlwiki/154061
|
nlwiki
| 154,061
|
Akbar Khan
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Akbar_Khan
|
2023-06-20T08:03:03Z
|
nl
|
Q983036
| 16,290
|
{{Infobox heerser
| naam =Mohammad Akbar Khan Barakzai<br />محمد اکبر خان بارکزې
| afbeelding =Prince Akbar Khan.jpg
| onderschrift =Emir Akbar Khan
| functie =[[Emir]] van [[Emiraat Afghanistan|Afghanistan]]
| regeerperiode =[[1842]] - [[1845]]
| inauguratie-naam =
| inauguratie =
| mederegent-naam =
| mederegent =
| voorganger =[[Shah Shujah]]
| opvolger =[[Dost Mohammed Khan]]
| huis-naam =Dynastie
| huis =[[Barakzai]]
| vader =[[Dost Mohammed Khan]]
| moeder =Mirmon Khadija [[Popalzai]]
| geboren =[[1813]]
| geboren_in =
| gestorven =Februari [[1847]]
| gestorven_in =[[Jalalabad (Afghanistan)|Jalalabad]]
| begraven =[[Blauwe moskee van Mazar-i-Sharif|Blauwe moskee]] in [[Mazar-i-Sharif]]
| partner-naam =
| partner =
| religie =[[Soennisme|Soennitische islam]]
| handtekening =
| website =
| portaal =
}}
'''Wazir Akbar Khan''' ([[Pasjtoe|Afghaans]]: وزير اکبر خان) ook wel bekend als '''Wazir Mohammad Akbar Khan''' (وزير محمد اکبر خان) of Akbar Khan (اکبر خان) ([[Afghanistan]], [[1813]] – [[Jalalabad (Afghanistan)|Jalalabad]], [[Nangarhar|Nangarhar provincie]], Afghanistan, februari [[1847]]) was een Afghaanse prins, een generaal, een stammenleider en een emir. Hij was actief in de [[Eerste Brits-Afghaanse Oorlog]], die plaatsvond tussen 1839 en 1842. Hij wordt herinnerd om zijn leiderschap van de nationale partij in [[Kabul (stad)|Kabul]] in 1841-1842, en om zijn achtervolging van het Britse leger toen dat zich terugtrok van Kabul naar Jalalabad in de buurt van [[Gandamak]] in 1842. In 1837 in de slag om [[Jamrud]] had hij de [[Sikh]] generaal Hari Singh Nalwa gedood terwijl hij probeerde de stad [[Pesjawar|Peshawar]] voor de Afghanen te heroveren op het binnenvallende Sikh leger.
== Jeugd ==
Emir Akbar Khan werd geboren in het jaar 1813 als Mohammad Akbar Khan, de zoon van [[Emir|Amir]] [[Dost Mohammed Khan|Dost Mohammad Khan]] van [[Afghanistan]] en zijn vijfde vrouw Mirmon Khadija [[Popalzai]]. Emir Dost Mohammed Khan had in totaal 25 vrouwen, 38 zoons en 28 dochters.<ref>{{en}} {{Citeer web |url=http://www.royalark.net/Afghanistan/barak8.htm |titel=Afghanistan, The Barakzai dynasty, genealogy |auteur=Christopher Buyers |uitgever=The Royal Ark |datum= |bezochtdatum=22 augustus 2011|archiefurl=https://web.archive.org/web/20111001023011/http://www.royalark.net:80/Afghanistan/barak8.htm|archiefdatum=1 oktober 2011|dodeurl=nee}}</ref>
== Situatie ==
In 1839 vluchtte Mohammed Akbar met zijn vader en broers naar [[Volksrepubliek Boechara|Boechara]], maar in het najaar van [[1841]] keerde hij terug naar Kabul. Toen hij op [[25 november]] aankwam, sloot hij zich aan bij de leiders van het verzet tegen de Britten. De Britten beloofden zich terug te trekken, maar leken daar later weer op terug te komen na interne onenigheid tussen de Afghanen. Op [[23 december]], tijdens een ontmoeting tussen de Afghaanse en Britse leiders, liet Mohammed Akbar de Britten vermoorden. Hij beriep zich daarbij op [[zelfverdediging]].
Nu vertrokken de Britten inderdaad, op [[4 januari]] [[1842]] begon de mars naar [[Jalalabad (Afghanistan)|Jalalabad]]. Hoewel een vrijgeleide was beloofd, werden de Britten zwaar aangevallen, en velen sneuvelden; of en in hoeverre Mohammed Akbar en de Afghaanse leiders hier de hand in hadden, is onbekend.
[[Shah Shuja]], de Afghaanse koning die door de Britten weer op de troon was gezet, werd gedwongen hen nu tegen de Britten te leiden, maar nadat hij zijn schuilplaats had verlaten, werd hij door aanhangers van Mohammed Akbar gedood. Zijn zoon en opvolger [[Fath Jung]] stelde Mohammed Akbar aan als [[vizier (functie)|vizier]]. De Britten keerden echter terug, heroverden Kabul, en zonden Fath Jang en diens opvolger [[Shahpur Khan|Shahpur]] naar [[Brits-Indië]]. Mohammed Akbar bleef achter als heerser.
De Britten lieten [[Dost Mohammed Khan|Dost Mohammed]] terugkeren, maar eerst zond deze een aantal broers van Mohammed Akbar - officieel om hem te helpen, in werkelijkheid waarschijnlijk ook om te controleren of deze wel bereid was de macht aan zijn vader over te dragen. Dit bleek het geval, en Dost Mohammed keerde terug als emir.
In de volgende jaren hadden vader en zoon onenigheid over de politiek ten aanzien van de Britten. Dost Mohammed stond een politiek van strikte neutraliteit voor, terwijl Mohammed Akbar een invasie in India bepleitte. In februari [[1847]] stierf Mohammed Akbar plotseling. Het gerucht deed de ronde dat zijn vader hem had laten [[vergiftiging|vergiftigen]].
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Akbar}}
[[Categorie:Emir van Afghanistan]]
[[Categorie:Vizier]]
[[Categorie:Persoon in de 19e eeuw]]
| 64,526,554
|
[{"title": "Emir van Afghanistan", "data": {"Regeerperiode": "1842 - 1845", "Voorganger": "Shah Shujah", "Opvolger": "Dost Mohammed Khan"}}]
| false
|
# Hoog Laren
Hoog Laren was een Nederlands tuberculose-sanatorium in het Noord-Hollandse Blaricum. Op deze locatie staat thans het Tergooi-ziekenhuis.
## Geschiedenis
Het sanatorium werd opgericht ten bate van Amsterdamse tuberculose-lijders. Bij een inzamelingsactie tijdens een evenement in het Paleis voor Volksvlijt, werd geld opgehaald voor de bouw. In 1900 werd begonnen met de realisatie van het ontwerp van architect Eduard Cuypers. Ongeveer gelijktijdig werkte de architect aan het sanatorium Oranje Nassau's Oord in het Gelderse Renkum.
### Groei
Vanaf de oplevering van Hoog Laren 1903 was er vrijwel een constante groei in het aantal bedden. Aanvankelijk was er plaats voor 40 patiënten, ze verbleven in draaibare veranda's om de hele dag in de zon te kunnen liggen. In 1906 kwam er een woning voor de geneesheer-directeur gereed op het terrein. Om nog meer ruimte voor de patiënten te maken trokken de verpleegsters in 1916 in een aangekochte villa die grensde aan het terrein.
In de jaren twintig volgde een grote uitbreiding van het sanatorium. De capaciteit ging van 92 naar 170 bedden, door de bouw van een nieuw mannen- en vrouwenpaviljoen. Er was nu ook een assistent-geneesheer nodig, waarvoor een villa werd aangekocht. Op het terrein verschenen ook andere bijgebouwen. Zo was er ook een werkplaats, waar 25 mannelijke patiënten arbeidstherapie genoten. Uiteindelijk groeide het aantal bedden uit tot 600 in het begin van de jaren veertig.
### Andere functie
In de jaren vijftig nam het aantal patiënten drastisch af en kon het sanatorium niet langer exclusief voor tuberculozen geëxploiteerd worden. Er kwamen ook andere afdelingen en Hoog Laren veranderde in een klein ziekenhuis. In de jaren tachtig werd het een verpleeghuis voor terminaal zieken en demente bejaarden.
Het gebouw werd gesloopt en op de locatie van het sanatorium werd in 1990 het ziekenhuis Gooi-Noord geopend (sinds 2006 Tergooi).
|
nlwiki/5565280
|
nlwiki
| 5,565,280
|
Hoog Laren
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hoog_Laren
|
2024-02-18T08:33:21Z
|
nl
|
Q108744346
| 17,213
|
{{Infobox ziekenhuis
| naam = Hoog Laren
| logo =
| afbeelding =
| onderschrift =
| plaats = [[Blaricum]]
| land = {{NL}}
| organisatie =
| gesticht in =
| startbouw = 1900
| opening = 1903
| sluiting =
| directeur =
| voorzitter =
| website =
| type = [[tuberculose]]-[[sanatorium]]
| bedden = 600
| architect = [[Eduard Cuypers (architect)|Eduard Cuypers]]
| monumentstatus =
| monumentnummer =
}}'''Hoog Laren''' was een Nederlands [[tuberculose]]-[[sanatorium]] in het [[Noord-Holland]]se [[Blaricum]]. Op deze locatie staat thans het [[Tergooi|Tergooi-ziekenhuis]].
== Geschiedenis ==
Het sanatorium werd opgericht ten bate van Amsterdamse tuberculose-lijders. Bij een inzamelingsactie tijdens een evenement in het [[Paleis voor Volksvlijt]], werd geld opgehaald voor de bouw.<ref name="K. Oosterom 2020">K. Oosterom, "Sanatorium Hoog Laren," ''Bussums Nieuws'' (9 december 2020), 23.</ref> In 1900 werd begonnen met de realisatie van het ontwerp van architect [[Eduard Cuypers (architect)|Eduard Cuypers]]. Ongeveer gelijktijdig werkte de architect aan het sanatorium [[Oranje Nassau's Oord]] in het Gelderse [[Renkum (gemeente)|Renkum]].
=== Groei ===
Vanaf de oplevering van Hoog Laren 1903 was er vrijwel een constante groei in het aantal bedden. Aanvankelijk was er plaats voor 40 patiënten, ze verbleven in draaibare veranda's om de hele dag in de zon te kunnen liggen. In 1906 kwam er een woning voor de geneesheer-directeur gereed op het terrein.<ref>Daniëls, "Amsterdamsch Sanatorium Hoog-Laren," ''Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde'' 50 (8 april 1906), 1606.</ref> Om nog meer ruimte voor de patiënten te maken trokken de verpleegsters in 1916 in een aangekochte villa die grensde aan het terrein.<ref>"Jaarverslag 1916 Sanatorium Hoog-Laren," ''Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde'' 61 (13 mei 1917), 2161-62.</ref>
In de jaren twintig volgde een grote uitbreiding van het sanatorium. De capaciteit ging van 92 naar 170 bedden, door de bouw van een nieuw mannen- en vrouwenpaviljoen. Er was nu ook een assistent-geneesheer nodig, waarvoor een villa werd aangekocht.<ref>E. Sluiter, "Amsterdamsch Sanatorium 'Hoog-Laren'," ''Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde'' 67 (25 februari 1923), 939.</ref> Op het terrein verschenen ook andere bijgebouwen.<ref>E. Sluiter, "Uitbreiding van het sanatorium Hoog-Laren," ''Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde'' 67 (6 mei 1923), 2061.</ref> Zo was er ook een werkplaats, waar 25 mannelijke patiënten arbeidstherapie genoten.<ref>E. Sluiter, "Jaarverslag 1927 Amsterdamsch Sanatorium 'Hoog-Laren'," ''Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde'' 72 (13 oktober 1928), 4872-73.</ref> Uiteindelijk groeide het aantal bedden uit tot 600 in het begin van de jaren veertig.<ref>E. Sluiter, "40-Jarig jubileum van 'Hoog-Laren'," ''Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde'' 85 (8 juli 1941), 3133.</ref>
=== Andere functie ===
In de jaren vijftig nam het aantal patiënten drastisch af en kon het sanatorium niet langer exclusief voor tuberculozen geëxploiteerd worden.<ref>M.M. Hilfman, "Jaarverslag Amsterdamsch Sanatorium 'Hoog-Laren', 1957," ''Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde'' 103 (1 april 1959), 1451.</ref> Er kwamen ook andere afdelingen en Hoog Laren veranderde in een klein ziekenhuis. In de jaren tachtig werd het een verpleeghuis voor terminaal zieken en demente bejaarden.
Het gebouw werd gesloopt en op de locatie van het sanatorium werd in 1990 het ziekenhuis Gooi-Noord geopend (sinds 2006 [[Tergooi]]).<ref name="K. Oosterom 2020"/>
{{Appendix|2={{References}}}}
[[Categorie:Geschiedenis van Blaricum]]
[[Categorie:Voormalige zorginstelling in Nederland]]
[[Categorie:Zorginstelling in Noord-Holland]]
| 67,052,465
|
[{"title": "Hoog Laren", "data": {"Plaats": "Blaricum", "Land": "Nederland"}}, {"title": "Basisgegevens", "data": {"Start bouw": "1900", "Opening": "1903"}}, {"title": "Kenmerken", "data": {"Type": "tuberculose-sanatorium", "Bedden": "600", "Architect": "Eduard Cuypers", "Portaal": "Geneeskunde"}}]
| false
|
# Casal Català de Brussel·les
Het Casal Català de Brussel·les (equivalent in het Nederlands: "Catalaans Huis in Brussel") is een non-profitorganisatie (vzw) van België. Het maakt deel uit van het wereldwijde netwerk van Catalaanse Casals en werkt aan de cohesie van Catalaanse burgers en sprekers van het Catalaans die in deze Europese staat wonen, alsook aan de bevordering van de sociale en culturele realiteit van Catalonië. Het werd opgericht in 1930 en gezien zijn locatie in Brussel, de Europese hoofdstad van de politiek, heeft het ook tot doel de Catalaanse identiteit te verdedigen en de Catalaanse cultuur internationaal te projecteren.
## Geschiedenis en activiteiten
Het Casal Català de Brussel·les werd op 6 december 1930 in Brussel opgericht door een groep Catalaanse politiekeren in verbanning. Zij werden geleid door wat later de president van de Regering van Catalonië zou worden, Francesc Macià i Llussà, en de schrijver en politieker Bonaventura Gassol i Rovira, na het complotdenken van Prats de Molló in 1926 dat tot doel had de onafhankelijkheid van Catalonië uit te roepen. Vanuit Brussel zette Macià i Llussà zijn politieke taak voort om zich te verzetten tegen de Spaanse dictatuur van Miguel Primo de Rivera, totdat de regering hem in februari 1931 toestemming gaf terug te keren naar Catalonië.
Het tijdschrift van het Casal was een van de eerste publicaties in het Catalaans in België, en in het begin voerde het folkloristische activiteiten uit zoals sardanes en cobla-voorstellingen. In de daaropvolgende jaren fungeerde de Casal als drijvende kracht om verschillende Catalaanse politiekeren, kunstenaars en burgers te verenigen die uit Catalonië moesten vluchten vanwege de repressie van de Francoïstische Spaanse dictatuur. Later kwamen sommigen van hen naar België op zoek naar werk na de toetreding van Spanje tot de Europese Economische Gemeenschap. Wat de taalpolitiek betreft, begon het bij het begin van de academische cursus 1987-1988 met het aanbieden van cursussen in het Catalaans aan kinderen in het lager en middelbaar onderwijs.
Sinds de 21e eeuw het is ook de historische organisatie die verantwoordelijk is voor het verkleden van het Manneken Pis als een Catalaanse herder en het dragen van een traditionele barretina ter gelegenheid van de Catalaanse Nationale Feestdag. Aan het eind van de jaren 2010 was de activiteit van de entiteit verdeeld over een vijftiental jaarlijkse activiteiten en bood zij onderdak aan een steungroep van FC Barcelona (Penya Blaugrana), een kinderdagverblijf, informele drinkgelagen na het werk, een cursussen om het Catalaans en het Aranees te leren.
|
nlwiki/5691506
|
nlwiki
| 5,691,506
|
Casal Català de Brussel·les
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Casal_Catal%C3%A0_de_Brussel%C2%B7les
|
2023-06-11T17:28:59Z
|
nl
|
Q11912870
| 32,749
|
{{Infobox organisatie
| naam = Casal Català de Brussel·les
| logo = Logotip Casal Català de Brussel·les.jpg
| afbeelding = Seu social del Casal Català de Brussel·les.jpg
| onderschrift =
| opgericht = 6 december 1930
| oprichter = [[Francesc Macià i Llussà]]<br />[[Ventura Gassol|Bonaventura Gassol i Rovira]]
| eigenaar =
| plaats = [[België]]
| werkgebied =
| directeur =
| voorzitter = Llorenç Navarro (2019 – nu)
| raad van bestuur =
| doel = Cohesie van de Catalaanse diaspora in België en externe promotie van de Catalaanse taal en cultuur
| motto =
| type = [[Vereniging zonder winstoogmerk]]
| opgeheven =
| aantal leden =
| aantal werknemers =
| hoofdkantoor = Boerenstraat, 2<br />[[Etterbeek]], België
| mapname =
| lat_deg =
| lat_min =
| lat_sec =
| lat_dir =
| lon_deg =
| lon_min =
| lon_sec =
| lon_dir =
| website = https://www.casal-catala.be/
| portaal =
}}
Het '''Casal Català de Brussel·les''' (equivalent in het [[Nederlands]]: "Catalaans Huis in Brussel") is een [[Non-profit|non-profitorganisatie]] ([[Vereniging zonder winstoogmerk|vzw]]) van [[België]]. Het maakt deel uit van het wereldwijde netwerk van [[Catalaanse Casals]] en werkt aan de cohesie van [[Catalonië|Catalaanse burgers]] en sprekers van het [[Catalaans]] die in deze [[Europa (werelddeel)|Europese staat]] wonen, alsook aan de bevordering van de sociale en culturele realiteit van [[Catalonië]]. Het werd opgericht in 1930 en gezien zijn locatie in [[Brussel (stad)|Brussel]], de Europese hoofdstad van de [[politiek]], heeft het ook tot doel de Catalaanse identiteit te verdedigen en de Catalaanse cultuur internationaal te projecteren.{{sfn|Bohigas|2020}}
== Geschiedenis en activiteiten ==
Het Casal Català de Brussel·les werd op [[6 december]] 1930 in Brussel opgericht door een groep Catalaanse politiekeren in [[verbanning]].<ref>{{Citeer web |url=https://unilateral.cat/2020/12/06/90-anys-del-casal-catala-de-brusselles-en-jordi-bohigas-nha-recollit-la-historia/ |titel=90 anys del Casal Català de Brussel·les, Jordi Bohigas n’ha recollit la història {{!}} l'Unilateral |bezochtdatum=2022-10-08 |auteur= |achternaam=Feliu |voornaam=Mercè |datum=2020-12-20 |werk=L'Unilateral |taal=ca}}</ref> Zij werden geleid door wat later de president van de [[Generalitat de Catalunya|Regering van Catalonië]] zou worden, [[Francesc Macià|Francesc Macià i Llussà]], en de schrijver en politieker [[Bonaventura Gassol i Rovira]], na het [[Complot van Prats de Molló|complotdenken van Prats de Molló]] in 1926 dat tot doel had de onafhankelijkheid van Catalonië uit te roepen.{{sfn|Surroca|2004|p=37}} Vanuit Brussel zette Macià i Llussà zijn politieke taak voort om zich te verzetten tegen de Spaanse dictatuur van [[Miguel Primo de Rivera]], totdat de regering hem in februari 1931 toestemming gaf terug te keren naar Catalonië.{{sfn|Bohigas|2020}}
Het tijdschrift van het Casal was een van de eerste publicaties in het Catalaans in België, en in het begin voerde het [[Folklore|folkloristische]] activiteiten uit zoals [[Sardana|sardanes]] en [[cobla]]-voorstellingen.<ref>{{Cite journal |last=Orfeó Català |date=1933 |title=Butlletí de l'Orfeó Català |journal=Revista musical catalana |pages=179 |language=ca}}</ref> In de daaropvolgende jaren fungeerde de Casal als drijvende kracht om verschillende Catalaanse politiekeren, [[Kunstenaar|kunstenaars]] en burgers te verenigen die uit Catalonië moesten vluchten vanwege de repressie van de [[Franquisme|Francoïstische Spaanse dictatuur]]. Later kwamen sommigen van hen naar België op zoek naar werk na de toetreding van [[Spanje]] tot de [[Europese Economische Gemeenschap]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://exterior.cat/noticies/el-casal-catala-de-brusselles-viura-un-2020-molt-emblematic/ |titel=El Casal Català de Brussel·les viurà un 2020 marcat pel seu 90è aniversari |bezochtdatum=2022-10-08 |auteur= |achternaam=Miró |voornaam=Quim |datum=2019-12-20 |werk=Exterior |taal=ca|archiefurl=https://web.archive.org/web/20221007224516/https://exterior.cat/noticies/el-casal-catala-de-brusselles-viura-un-2020-molt-emblematic/|archiefdatum=2022-10-07}}</ref> Wat de [[taalpolitiek]] betreft, begon het bij het begin van de academische cursus 1987-1988 met het aanbieden van cursussen in het Catalaans aan kinderen in het lager en middelbaar onderwijs.<ref>{{Cite journal |last=Escola d'Administració Pública de Catalunya |date=1992 |title=- |journal=Revista de llengua i dret |volume=17-18 |pages=81 |language=ca}}</ref>
Sinds de [[21e eeuw]] het is ook de historische organisatie die verantwoordelijk is voor het verkleden van het [[Manneken Pis van Brussel|Manneken Pis]] als een Catalaanse herder en het dragen van een traditionele [[barretina]] ter gelegenheid van de [[Catalaanse Nationale Feestdag]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.ara.cat/cultura/manneken-pis-brusselles-tamboriler-bruc_1_2030799.html |titel=El Manneken Pis de Brussel·les es disfressa de Timbaler del Bruc |bezochtdatum=2022-10-08 |auteur=EFE |datum=2014-09-11 |werk=Ara.cat |taal=ca|archiefurl=https://web.archive.org/web/20221009093240/https://www.ara.cat/cultura/manneken-pis-brusselles-tamboriler-bruc_1_2030799.html|archiefdatum=2022-10-09}}</ref> Aan het eind van de jaren 2010 was de activiteit van de entiteit verdeeld over een vijftiental jaarlijkse activiteiten en bood zij onderdak aan een steungroep van [[FC Barcelona]] (''Penya Blaugrana''), een [[kinderdagverblijf]], informele drinkgelagen na het werk, een cursussen om het Catalaans en het [[Aranees]] te leren.<ref name=":0" />
== Bronnen ==
* {{citeer boek |achternaam=Bohigas |voornaam=Jordi |titel=Catalunya a Bèlgica: història del Casal Català de Brusel·les (1930-2020) |datum=2020 |hoofdstuk=Editorial Afers |isbn=978-84-16260-88-1|taal=ca}}
* {{citeer boek |achternaam=Surroca |voornaam=Robert |titel=Premsa catalana de l'exili i l'emigració, 1861-1976 |datum=2004 |hoofdstuk=[[Generalitat de Catalunya]] |isbn=84-393-6575-6|taal=ca}}
{{Appendix}}
[[Categorie:Catalanisme]]
[[Categorie:Catalaanse cultuur]]
[[Categorie:Culturele organisatie in België]]
[[Categorie:Belgische taalorganisatie]]
| 64,468,067
|
[{"title": "Geschiedenis", "data": {"Opgericht": "6 december 1930", "Oprichter": "Francesc Maci\u00e0 i Lluss\u00e0 \u00b7 Bonaventura Gassol i Rovira"}}, {"title": "Structuur", "data": {"Voorzitter": "Lloren\u00e7 Navarro (2019 \u2013 nu)", "Plaats": "Belgi\u00eb", "Hoofdkantoor": "Boerenstraat, 2 \u00b7 Etterbeek, Belgi\u00eb", "Type": "Vereniging zonder winstoogmerk", "Doel": "Cohesie van de Catalaanse diaspora in Belgi\u00eb en externe promotie van de Catalaanse taal en cultuur"}}, {"title": "Media", "data": {"Website": "https://www.casal-catala.be"}}]
| false
|
# Alan Baker
Alan Baker FRS (Londen, 19 augustus 1939 – 4 februari 2018) was een Brits wiskundige.
Hij is bekend voor zijn werk aan effectieve methoden in de getaltheorie, met name die welke voortvloeien uit de transcendentietheorie. In 1970 werd hij op 31-jarige leeftijd bekroond met de Fieldsmedaille. Zijn academische carrière begon als student van Harold Davenport aan het University College London en later aan de Universiteit van Cambridge. Hij is een fellow van Trinity College in Cambridge.
Zijn interesse ging uit naar de getaltheorie, transcendentie, logaritmische vormen, doeltreffende methoden, diofantische meetkunde en de diofantische analyse.
Naar hem is de stelling van Baker genoemd.
## Werk
Baker onderzocht vooral de getaltheorie en de theorie van de transcendente getallen. Hij bewees in 1964 met hypergeometrische functies dat voor elk rationaal getal p/q geldt:
abs(21/3 − p/q) > 10−6 / q2,955
in 1966 veralgemeende hij de stelling van Gelfond-Schneider en bewees dat elke lineaire vorm
b1 ln a1 + b2 ln a2 + ... + bn ln an
een transcendent getal is. Hierin zijn ai en bi algebraïsche getallen en stelt ln de natuurlijke logaritme voor.
In 1966 bewees hij tegelijkertijd met Stark, maar onafhankelijk en op een andere manier, een vermoeden van Carl Friedrich Gauss, namelijk dat alle imaginaire kwadratische velden Q(vierkantswortel(d)) met unieke splitsing in factoren gegeven worden voor
d = −1, −2, −3, −7, −11, −19, −43, −67 en −163
In 1968 bewees hij de stelling van Thue-Siegel-Roth.
1. ↑ Mathematics Genealogy Project; geraadpleegd op: 8 augustus 2016; taal van werk of naam: Engels; MGP-identificatiecode: 22765.
|
nlwiki/967794
|
nlwiki
| 967,794
|
Alan Baker
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Alan_Baker
|
2018-07-25T09:12:27Z
|
nl
|
Q310769
| 15,788
|
{{Infobox wetenschapper
| naam = Alan Baker
| afbeelding = Alan Baker.jpg
| onderschrift =
| volledigenaam = Alan Baker
| geboortedatum = [[19 augustus]] [[1939]]
| geboorteplaats = [[Londen]]
| sterfdatum = [[4 februari]] [[2018]]
| sterfplaats =
| vakgebied = [[Wiskunde]]
| onderzoek1 =
| onderzoek2 =
| publicaties =
| bekendvan =
| religie =
| hobby =
| handtekening =
| handtekeningpx =
| website =
| portaal =
}}
'''Alan Baker''' [[Royal Society|FRS]] ([[Londen]], [[19 augustus]] [[1939]] – [[4 februari]] [[2018]]) was een [[Verenigd Koninkrijk|Brits]] [[wiskundige]].
Hij is bekend voor zijn werk aan effectieve methoden in de [[getaltheorie]], met name die welke voortvloeien uit de [[transcendentietheorie]]. In 1970 werd hij op 31-jarige leeftijd bekroond met de [[Fieldsmedaille]]. Zijn academische carrière begon als student van [[Harold Davenport]] aan het [[University College London]] en later aan de [[Universiteit van Cambridge]]. Hij is een fellow van [[Trinity College (Cambridge)|Trinity College]] in [[Cambridge (Verenigd Koninkrijk)|Cambridge]].
Zijn interesse ging uit naar de [[getaltheorie]], [[Transcendentietheorie|transcendentie]], [[logaritmische vorm]]en, [[Doeltreffende methoden in de getaltheorie|doeltreffende methoden]], [[diofantische meetkunde]] en de [[diofantische analyse]].
Naar hem is de [[stelling van Baker]] genoemd.
==Werk==
Baker onderzocht vooral de [[getaltheorie]] en de theorie van de [[transcendent getal|transcendente getal]]len. Hij bewees in 1964 met [[hypergeometrische functie]]s dat voor elk [[rationaal getal]] p/q geldt:
:abs(2<sup>1/3</sup> − ''p''/''q'') > 10<sup>−6</sup> / ''q''<sup>2,955</sup>
in 1966 veralgemeende hij de [[stelling van Gelfond-Schneider]] en bewees dat elke lineaire vorm
:''b''<sub>1</sub> ln ''a''<sub>1</sub> + ''b''<sub>2</sub> ln ''a''<sub>2</sub> + ... + ''b''<sub>''n''</sub> ln ''a''<sub>''n''</sub>
een [[transcendent getal]] is. Hierin zijn a<sub>i</sub> en b<sub>i</sub> [[algebraïsche getal]]len en stelt ln de natuurlijke [[logaritme]] voor.
In 1966 bewees hij tegelijkertijd met Stark, maar onafhankelijk en op een andere manier, een vermoeden van [[Carl Friedrich Gauss]], namelijk dat alle [[imaginair]]e [[kwadratisch]]e [[veld (wiskunde)|velden]] Q(vierkantswortel(d)) met unieke splitsing in [[deler|factoren]] gegeven worden voor
:d = −1, −2, −3, −7, −11, −19, −43, −67 en −163
In 1968 bewees hij de [[stelling van Thue-Siegel-Roth]].
{{DEFAULTSORT:Baker Alan}}
[[Categorie:Getaltheoreticus]]
[[Categorie:Brits wiskundige]]
[[Categorie:Winnaar van de Fieldsmedaille]]
| 51,998,997
|
[{"title": "Persoonlijke gegevens", "data": {"Volledige naam": "Alan Baker", "Geboortedatum": "19 augustus 1939", "Geboorteplaats": "Londen", "Overlijdensdatum": "4 februari 2018", "Overlijdensplaats": "Cambridge"}}, {"title": "Academische achtergrond", "data": {"Alma mater": "University College London \u00b7 Trinity College \u00b7 Universiteit van Cambridge \u00b7 Stratford School", "Promotor": "Harold Davenport"}}, {"title": "Wetenschappelijk werk", "data": {"Vakgebied": "Wiskunde"}}]
| false
|
# Coassistent
Een coassistent, ook wel co-assistent, is een student diergeneeskunde, farmacie, geneeskunde of tandheelkunde die praktijkervaring opdoet door stages te lopen in zorginstellingen (masterfase).
De studies Diergeneeskunde, Geneeskunde, Farmacie en Tandheelkunde duren in Nederland zes jaar. De eerste jaren zijn, afhankelijk van de universiteit, over het algemeen eerder theoretisch georiënteerd (bachelorfase).
## Nederland
De laatste jaren van de opleiding bestaan uit verschillende stages (coassistentschappen) in allerlei specialismen als coassistent. De invulling en duur van de coschappen verschilt per universiteit. De totale duur van de coschappen is ongeveer drie jaar inclusief wetenschappelijke stage. Tijdens de coschappen moeten de aanstaande artsen leren zelfstandig patiëntenzorg te verlenen. Hierbij moeten zij oefenen in het afnemen van anamnese, uitvoeren van het lichamelijk onderzoek, een differentiaaldiagnose maken en een plan maken voor verder onderzoek of behandeling, dit alles bij diverse specialismen. De coassistent werkt altijd onder supervisie en verantwoordelijkheid van een arts.
In feite zijn de coschappen de eerste keer dat studenten geneeskunde eigen verantwoordelijkheden krijgen in de patiëntenzorg en dat de geleerde theorie in de praktijk moet worden toegepast. Aan de meeste universiteiten worden de coschappen afgesloten met een of twee senior coschappen of semiartsstages. Hierbij functioneert de coassistent dan zelfstandig en kan veelal al ingezet worden als bijna afgestudeerde arts die alleen iets intensiever gecontroleerd wordt. Vroeger hadden veel universiteiten nog een separaat artsexamen aan het eind van de coschappen. Tegenwoordig is het laatste coschap vaak het artsexamen. Na het behalen van het artsexamen is men arts en kan men zich als basisarts laten registreren in het BIG-register.
## Vlaanderen
In Vlaanderen maken de studenten geneeskunde in de tweede helft van het 6e jaar een keuze:
- huisartsengeneeskunde
- sociale geneeskunde
- arbeidsgeneeskunde
- wetenschappelijk onderzoek
- prespecialisatie
Het is binnen die laatste keuze dat studenten als coassistent stage lopen in de door hen gekozen specialiteit.
|
nlwiki/359176
|
nlwiki
| 359,176
|
Coassistent
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Coassistent
|
2024-12-09T22:47:28Z
|
nl
|
Q349015
| 6,731
|
{{Zie artikel|Dit artikel gaat over de term "coassistent". Voor de televisieserie zie [[De co-assistent (televisieserie)]] en voor het boek zie [[De co-assistent (boek)]]}}
Een '''coassistent''', ook wel ''co-assistent'', is een student [[diergeneeskunde]], [[farmacie]], [[Geneeskunde (studie)|geneeskunde]] of [[tandheelkunde]] die praktijkervaring opdoet door stages te lopen in zorginstellingen (masterfase).
De studies Diergeneeskunde, Geneeskunde, Farmacie en Tandheelkunde duren in Nederland zes jaar. De eerste jaren zijn, afhankelijk van de universiteit, over het algemeen eerder theoretisch georiënteerd (bachelorfase).
== Nederland ==
De laatste jaren van de opleiding bestaan uit verschillende stages (coassistentschappen) in allerlei specialismen als coassistent. De invulling en duur van de coschappen verschilt per universiteit. De totale duur van de coschappen is ongeveer drie jaar inclusief wetenschappelijke stage. Tijdens de coschappen moeten de aanstaande artsen leren zelfstandig patiëntenzorg te verlenen. Hierbij moeten zij oefenen in het afnemen van [[anamnese (medisch)|anamnese]], uitvoeren van het lichamelijk onderzoek, een [[differentiaaldiagnose]] maken en een plan maken voor verder onderzoek of behandeling, dit alles bij diverse specialismen. De coassistent werkt altijd onder supervisie en verantwoordelijkheid van een arts.
In feite zijn de coschappen de eerste keer dat studenten geneeskunde eigen verantwoordelijkheden krijgen in de patiëntenzorg en dat de geleerde theorie in de praktijk moet worden toegepast. Aan de meeste universiteiten worden de coschappen afgesloten met een of twee senior coschappen of semiartsstages. Hierbij functioneert de coassistent dan zelfstandig en kan veelal al ingezet worden als bijna afgestudeerde arts die alleen iets intensiever gecontroleerd wordt. Vroeger hadden veel universiteiten nog een separaat [[artsexamen]] aan het eind van de coschappen. Tegenwoordig is het laatste coschap vaak het artsexamen. Na het behalen van het artsexamen is men [[arts]] en kan men zich als [[basisarts]] laten registreren in het [[BIG-register]].
== Vlaanderen ==
In Vlaanderen maken de studenten geneeskunde in de tweede helft van het 6e jaar een keuze:
* huisartsengeneeskunde
* sociale geneeskunde
* arbeidsgeneeskunde
* wetenschappelijk onderzoek
* prespecialisatie
Het is binnen die laatste keuze dat studenten als coassistent stage lopen in de door hen gekozen specialiteit.
== Externe link ==
*<!-- *[http://www.co-notes.nl Co-Notes] – Het notitieboekje speciaal voor coassistenten *[http://www.co-motions.nl Co-motions.nl] – website door en voor coassistenten -->[https://web.archive.org/web/20170628055438/http://www.loca.nu/ LOCA], de overkoepelende belangenbehartigers van en voor coassistenten
[[Categorie:Medisch beroep]]
| 68,501,969
|
[]
| false
|
# Gabriel Cedrés
Néstor Gabriel ("Gaby") Cedrés (Minas, 3 maart 1970) is een voormalig profvoetballer uit Uruguay. Hij speelde als middenvelder clubvoetbal in onder meer Uruguay, Argentinië en Mexico. Cedrés beëindigde zijn actieve carrière in 2007 bij Deportivo Maldonado. Hij werd driemaal Uruguayaans landskampioen met Peñarol.
## Interlandcarrière
Cedrés maakte zijn debuut voor Uruguay op 2 februari 1990 in de vriendschappelijke wedstrijd tegen Colombia (2-0), net als aanvaller Daniel Fonseca. In totaal kwam hij 27 keer uit voor zijn vaderland, en maakte hij vijf doelpunten in de periode 1990-2000. Hij nam met Uruguay deel aan de strijd om de Copa América in 1991.
Cedrés speelde zijn 27ste en laatste interland op 15 november 2000, toen Uruguay met 0-0 gelijkspeelde tegen Bolivia in de kwalificatie voor het WK voetbal 2002 in Japan en Zuid-Korea. Ook voor middenvelder Fabián Coelho betekende dat duel zijn laatste (17de) voor zijn vaderland.
| Interlanddoelpunten | Interlanddoelpunten | Interlanddoelpunten | Interlanddoelpunten | Interlanddoelpunten | Interlanddoelpunten | Interlanddoelpunten | Interlanddoelpunten |
| # | Datum | Locatie | Wedstrijd | Goal(s) | Score | Uitslag | Wedstrijd |
| ------------------- | ------------------- | ------------------- | -------------------- | ------------------- | ------------------- | ------------------- | ------------------- |
| 1 | 13/05/1991 | San José | Costa Rica – Uruguay | 89' | 0 – 1 | 0 – 1 | Oefeninterland |
| 2 | 20/11/1991 | Veracruz | Mexico – Uruguay | 72' | 0 – 1 | 1 – 1 | Oefeninterland |
| 3 | 29/08/1993 | Montevideo | Uruguay – Venezuela | 41' | 3 – 0 | 4 – 0 | WK-kwalificatie |
| 4 | 07/07/1996 | Baranquilla | Colombia – Uruguay | 57' | 2 – 1 | 3 – 1 | WK-kwalificatie |
| 5 | 03/09/2000 | Montevideo | Uruguay – Ecuador | 86' | 4 – 0 | 4 – 0 | WK-kwalificatie |
## Erelijst
Peñarol
- Uruguayaans landskampioen
1993, 1999, 2003
CA River Plate
- Argentijns landskampioen
1994 (A)
- Copa Libertadores
1996
|
nlwiki/2709289
|
nlwiki
| 2,709,289
|
Gabriel Cedrés
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Cedr%C3%A9s
|
2022-03-27T14:39:34Z
|
nl
|
Q2692389
| 31,323
|
{{Infobox voetballer
| spelernaam = Gabriel Cedrés
| volledigenaam = {{nowrap|Néstor Gabriel Cedrés Vera}}
| afbeelding =
| afbeeldingbreedte =
| bijnaam = ''Gaby''
| geboortedatum = [[3 maart]] [[1970]]
| geboortestad = [[Minas (Lavalleja)|Minas]]
| geboorteland = [[Uruguay]]
| lengte = 177
| huidigeclub = ''Gestopt in 2007''
| positie= Middenvelder
| interlandjaren = 1990–2000
| interlandteam = {{URUf}}
| interlandwedstrijden(goals) = 27{{0|00}}(5)
| trainersjaren =
| getraindeclubs =
}}
'''Néstor Gabriel ("Gaby") Cedrés''' ([[Minas (Lavalleja)|Minas]], [[3 maart]] [[1970]]) is een voormalig [[voetballer|profvoetballer]] uit [[Uruguay]]. Hij speelde als middenvelder clubvoetbal in onder meer [[Uruguay]], [[Argentinië]] en [[Mexico (land)|Mexico]]. Cedrés beëindigde zijn actieve carrière in [[2007]] bij [[Deportivo Maldonado]]. Hij werd driemaal [[Primera División (Uruguay)|Uruguayaans landskampioen]] met [[Peñarol]].
==Interlandcarrière==
Cedrés maakte zijn debuut voor [[Uruguayaans voetbalelftal (mannen)|Uruguay]] op [[2 februari]] [[Uruguayaans voetbalelftal in 1990|1990]] in de vriendschappelijke wedstrijd tegen [[Colombiaans voetbalelftal (mannen)|Colombia]] (2-0), net als aanvaller [[Daniel Fonseca]]. In totaal kwam hij 27 keer uit voor zijn vaderland, en maakte hij vijf doelpunten in de periode 1990-2000. Hij nam met Uruguay deel aan de strijd om de [[Copa América]] in [[1991]].
Cedrés speelde zijn 27ste en laatste interland op [[15 november]] [[2000]], toen Uruguay met 0-0 gelijkspeelde tegen [[Boliviaans voetbalelftal (mannen)|Bolivia]] in de kwalificatie voor het [[WK voetbal 2002]] in [[Japan]] en [[Zuid-Korea]]. Ook voor middenvelder [[Fabián Coelho]] betekende dat duel zijn laatste (17de) voor zijn vaderland.
{| class="wikitable" style=" text-align:center; font-size:95%;" width="70%"
!colspan=8|<big>Interlanddoelpunten</big>
|-
! # !! Datum !! Locatie !! Wedstrijd !! Goal(s) !! Score !! Uitslag !! Wedstrijd
|-
| '''1''' || 13/05/1991 || [[San José (Costa Rica)|San José]] || {{CRCf}} – {{URUf-r}} || {{goal|89}} || 0 – '''1'''|| 0 – '''1'''|| Oefeninterland
|-
| '''2''' || 20/11/1991 || [[Veracruz (stad)|Veracruz]] || {{MEXf}} – {{URUf-r}} || {{goal|72}} || 0 – '''1'''|| 1 – '''1'''|| Oefeninterland
|-
| '''3''' || 29/08/1993 || [[Montevideo (stad)|Montevideo]] || {{URUf}} – {{VENf-r}} || {{goal|41}} || '''3''' – 0|| '''4''' – 0|| WK-kwalificatie
|-
| '''4''' || 07/07/1996 || [[Baranquilla]] || {{COLf}} – {{URUf-r}} || {{goal|57}} || 2 – '''1'''|| 3 – '''1'''|| WK-kwalificatie
|-
| '''5''' || 03/09/2000 || [[Montevideo (stad)|Montevideo]] || {{URUf}} – {{ECUf-r}} || {{goal|86}} || '''4''' – 0|| '''4''' – 0|| WK-kwalificatie
|}
==Erelijst==
;{{UY-VLAG}} Peñarol
* '''[[Primera División (Uruguay)|Uruguayaans landskampioen]]'''
: [[1993]], [[1999]], [[2003]]
;{{AR-VLAG}} CA River Plate
* '''[[Primera División Argentinië|Argentijns landskampioen]]'''
: [[1994]] (A)
* '''[[Copa Libertadores]]'''
: [[1996]]
{{Appendix|2=
*{{Link nationalfootballteams.com|id=11932}}
}}
{{DEFAULTSORT:Cedres, Gabriel}}
[[Categorie:Uruguayaans voetballer]]
| 61,422,834
|
[{"title": "Persoonlijke informatie", "data": {"Volledige naam": "N\u00e9stor Gabriel Cedr\u00e9s Vera", "Bijnaam": "Gaby", "Geboortedatum": "3 maart 1970", "Geboorteplaats": "Minas, Uruguay", "Lengte": "177 cm", "Positie": "Middenvelder"}}, {"title": "Clubinformatie", "data": {"Huidige club": "Gestopt in 2007"}}, {"title": "Interlands", "data": {"1990\u20132000": "Uruguay \u00b7 2700(5)", "Portaal": "Voetbal"}}]
| false
|
# Frontale depressie
Een frontale depressie is een lagedrukgebied dat ontstaat bij en door een front. In dit grensgebied tussen twee verschillende luchtsoorten kunnen bij stationaire of traagbewegende fronten golven ontstaan die uitgroeien tot storingen. De knik van een golf in de richting van een golf wijst in de richting van de koude massa. Als de grootte van deze golf gelijk blijft, is dit een stabiele golf. Als deze groeit, is er sprake van een onstabiele golf.
## Ontstaan
Golven kunnen ontstaan door stroming aan het aardoppervlak of in de hogere luchtlagen. In het eerste geval is vaak sprake van stabiele golven. Deze golven kunnen ontstaan doordat de stroming aan beide zijden van het front tegengesteld is, of niet even sterk. Deze golf plant zich voort langs het frontgebied met aan de voorzijde neerslag. Stroming in de hogere luchtlagen is vaak krachtig waarbij kleine storingen of troggen een divergentie in de bovenlucht veroorzaken. Dit heeft een luchtdrukdaling aan het oppervlak tot gevolg met een zwakke cyclonale circulatie die de eerste aanzet kan zijn tot een golf in het front.
## Ontwikkeling
Naast de genoemde divergentie zal de luchtdruk ook dalen doordat aan de voorzijde van de golf koude lucht wordt vervangen door warme lichtere lucht en door de condensatiewarmte die vrijkomt bij de neerslag. Dit zorgt voor een zichzelf versterkend proces dat een onstabiele golf kan laten uitgroeien tot een diepe frontale depressie. Zodra echter de convergentie aan het oppervlak toeneemt door onder meer wrijving zal de depressie zich opvullen.
- Ontstaansfase; in een stationair front vormt zich een golf.
- Ontwikkelingsfase; de amplitude van de golf wordt groter, windsnelheden en neerslag nemen toe.
- Occlusiefase; het koufront haalt het warmtefront in. Aan de achterzijde van de depressie vormt zich een trog.
- Opvullingsfase; de kern vult zich met koude lucht waardoor de luchtdruk stijgt. De warme lucht is vrijwel volledig opgetild en bevindt zich alleen nog boven het occlusiefront. In de trog komen vaak nog zware buien voor met stormwinden.
## Weer
Het weer is afhankelijk van waar men zich bevindt ten opzichte van de kern van de depressie die over het algemeen in oostelijke richting trekt. Op het noordelijk halfrond geldt dat als men zich ten zuiden van de kern bevindt, eerst een warmtefront passeert, gevolgd door het koufront. Ten noorden van de kern blijft men in de koude massa.
In het eerste geval is bij de nadering van het warmtefront cirrusstrepen (Ci) waar te nemen. Deze breiden zich uit, terwijl de wind krimpt en de luchtdruk daalt. De cirrus gaat daarna over in cirrostratus (Cs), waarbij eventueel aanwezige stapelwolken oplossen. De wind krimpt verder en neemt toe, terwijl dichter bij het front de bewolking overgaat in altostratus (As). Bij verdere nadering van het warmtefront daalt de bewolking en is er over het algemeen sprake van gelijkmatige bewolking, hoewel deze bij onstabiele lucht wel buiig kan zijn. Bij de warmtefrontpassage zal de wind ruimen, de temperatuur stijgen, de luchtdruk stabiliseren, het zicht verder verslechteren, terwijl de regen vaak overgaat in motregen.
De passage van de warme massa gaat gepaard met het daarbij horende weerbeeld van slecht zicht, gelaagde bewolking, soms motregen en een doorstaande wind. Zodra het koufront nadert, daalt de luchtdruk opnieuw en neemt de neerslag sterk toe. Vooral in de Verenigde Staten komt op zo'n 100 km voor het koufront een buienlijn voor waarin tornado's voor kunnen komen.
Bij de koufrontpassage ruimt de wind opnieuw, daalt de temperatuur, stijgt de luchtdruk en verbetert het zicht. Afhankelijk van de snelheid van het koufront zal in de koude massa de buiigheid na passage van de frontale bewolking afnemen. Wel kunnen er enige buien zijn uit cumulusbewolking. Bij passage van een trog of vore kan dit toenemen. Bij de passage van een trog kan de wind toenemen tot stormkracht, terwijl de wind bij een vore juist zwak is.
In het tweede geval, waarbij de kern ten zuiden passeert, blijft men in de koude massa, zodat er geen grote temperatuursveranderingen zijn. Ook in dit geval is er eerst sprake van cirrusbewolking die overgaat van cirrocumulus naar cirrostratus, altocumulus en altostratus. Terwijl de luchtdruk daalt, krimpt de wind en neemt toe. De bewolking gaat daarna over in nimbostratus (Ns) met over het algemeen gelijkmatige neerslag, tenzij er sprake is van onstabiele lucht. Na de passage van de kern neemt de bewolking af en stopt de neerslag. De luchtdruk begint weer te stijgen, terwijl de wind krimpt van zuidoostelijk via oost naar noord. Na een korte toename neemt de wind weer af.
|
nlwiki/1924117
|
nlwiki
| 1,924,117
|
Frontale depressie
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Frontale_depressie
|
2019-07-22T13:14:06Z
|
nl
|
Q1063457
| 14,843
|
Een '''frontale depressie''' is een [[lagedrukgebied]] dat ontstaat bij en door een [[Front (meteorologie)|front]]. In dit grensgebied tussen twee verschillende [[Luchtmassa|luchtsoorten]] kunnen bij stationaire of traagbewegende fronten golven ontstaan die uitgroeien tot storingen. De knik van een golf in de richting van een golf wijst in de richting van de koude massa. Als de grootte van deze golf gelijk blijft, is dit een stabiele golf. Als deze groeit, is er sprake van een onstabiele golf.
== Ontstaan ==
Golven kunnen ontstaan door stroming aan het aardoppervlak of in de hogere luchtlagen. In het eerste geval is vaak sprake van stabiele golven. Deze golven kunnen ontstaan doordat de stroming aan beide zijden van het front tegengesteld is, of niet even sterk. Deze golf plant zich voort langs het frontgebied met aan de voorzijde [[neerslag (atmosfeer)|neerslag]]. Stroming in de hogere luchtlagen is vaak krachtig waarbij kleine storingen of [[Trog (meteorologie)|troggen]] een divergentie in de bovenlucht veroorzaken. Dit heeft een luchtdrukdaling aan het oppervlak tot gevolg met een zwakke [[cyclonale circulatie]] die de eerste aanzet kan zijn tot een golf in het front.
== Ontwikkeling ==
Naast de genoemde divergentie zal de luchtdruk ook dalen doordat aan de voorzijde van de golf koude lucht wordt vervangen door warme lichtere lucht en door de condensatiewarmte die vrijkomt bij de neerslag. Dit zorgt voor een zichzelf versterkend proces dat een onstabiele golf kan laten uitgroeien tot een diepe frontale depressie. Zodra echter de convergentie aan het oppervlak toeneemt door onder meer wrijving zal de depressie zich opvullen.
<gallery widths="240" heights="240">
Bestand:Cyclo 2.svg|Ontstaansfase; in een [[stationair front]] vormt zich een golf.
Bestand:Cyclo 3.svg|Ontwikkelingsfase; de amplitude van de golf wordt groter, windsnelheden en neerslag nemen toe.
Bestand:Cyclo 4.svg|[[Occlusiefront|Occlusiefase]]; het [[koufront]] haalt het [[warmtefront]] in. Aan de achterzijde van de depressie vormt zich een [[Trog (meteorologie)|trog]].
Bestand:Cyclo 5.svg|Opvullingsfase; de kern vult zich met koude lucht waardoor de luchtdruk stijgt. De warme lucht is vrijwel volledig opgetild en bevindt zich alleen nog boven het [[occlusiefront]]. In de trog komen vaak nog zware buien voor met stormwinden.
</gallery>
== Weer ==
Het weer is afhankelijk van waar men zich bevindt ten opzichte van de kern van de depressie die over het algemeen in oostelijke richting trekt. Op het [[noordelijk halfrond]] geldt dat als men zich ten zuiden van de kern bevindt, eerst een [[warmtefront]] passeert, gevolgd door het [[koufront]]. Ten noorden van de kern blijft men in de koude massa.
[[Bestand:Kou-en-warmtefront.png|350px|thumb|Doorsnede van de atmosfeer met een depressie met een warmte- en koufront.]]
In het eerste geval is bij de nadering van het warmtefront [[Cirrus (wolken)|cirrusstrepen]] (Ci) waar te nemen. Deze breiden zich uit, terwijl de [[Wind (meteorologie)|wind]] krimpt en de [[luchtdruk]] daalt. De cirrus gaat daarna over in [[cirrostratus]] (Cs), waarbij eventueel aanwezige stapelwolken oplossen. De wind krimpt verder en neemt toe, terwijl dichter bij het front de bewolking overgaat in [[altostratus]] (As). Bij verdere nadering van het warmtefront daalt de bewolking en is er over het algemeen sprake van gelijkmatige bewolking, hoewel deze bij [[Atmosferische stabiliteit|onstabiele lucht]] wel [[bui]]ig kan zijn. Bij de warmtefrontpassage zal de wind ruimen, de temperatuur stijgen, de luchtdruk stabiliseren, het zicht verder verslechteren, terwijl de [[regen (neerslag)|regen]] vaak overgaat in [[motregen]].
De passage van de warme massa gaat gepaard met het daarbij horende weerbeeld van slecht zicht, gelaagde bewolking, soms motregen en een doorstaande wind. Zodra het [[koufront]] nadert, daalt de luchtdruk opnieuw en neemt de neerslag sterk toe. Vooral in de [[Verenigde Staten]] komt op zo'n 100 km voor het koufront een [[buienlijn]] voor waarin [[Tornado (wervelwind)|tornado's]] voor kunnen komen.
Bij de koufrontpassage ruimt de wind opnieuw, daalt de temperatuur, stijgt de luchtdruk en verbetert het zicht. Afhankelijk van de snelheid van het koufront zal in de koude massa de buiigheid na passage van de frontale bewolking afnemen. Wel kunnen er enige buien zijn uit [[cumulus]]bewolking. Bij passage van een [[Trog (meteorologie)|trog]] of [[vore]] kan dit toenemen. Bij de passage van een trog kan de wind toenemen tot stormkracht, terwijl de wind bij een vore juist zwak is.
In het tweede geval, waarbij de kern ten zuiden passeert, blijft men in de koude massa, zodat er geen grote temperatuursveranderingen zijn. Ook in dit geval is er eerst sprake van cirrusbewolking die overgaat van cirrocumulus naar cirrostratus, altocumulus en altostratus. Terwijl de luchtdruk daalt, krimpt de wind en neemt toe. De bewolking gaat daarna over in [[nimbostratus]] (Ns) met over het algemeen gelijkmatige neerslag, tenzij er sprake is van onstabiele lucht. Na de passage van de kern neemt de bewolking af en stopt de neerslag. De luchtdruk begint weer te stijgen, terwijl de wind krimpt van zuidoostelijk via oost naar noord. Na een korte toename neemt de wind weer af.
== Literatuur ==
* {{Aut|Ham, C.J. van der; Korevaar, C.G.; Moens, W.D.; Stijnman, P.C.}} (1998): ''Meteorologie en Oceanografie voor de zeevaart'', De Boer Maritiem.
[[Categorie:Lagedrukgebied]]
| 54,231,330
|
[]
| false
|
# Canna (geslacht)
Canna is een geslacht van eenzaadlobbige planten. Het zijn tropische en subtropische planten met grote, brede bladeren en gele, oranje of rode bloemen (of varianten daarvan). Deze zomerbloeiende planten worden 1-2 m hoog en hebben een uitgebreid rizomenstelsel.
Meerjarige soorten kunnen in België en Nederland wel aangeplant worden, mits de nodige voorzorgen. Gezien de planten de winter niet overleven, dienen de rizomen in de herfst uit de grond gehaald te worden.
De rizomen van de canna zijn eetbaar en rijk aan zetmeel. Aangezien ze vezelrijk zijn, dienen ze urenlang gekookt of gestoomd te worden vooraleer ze voor consumptie vatbaar zijn. De smaak is gelijkaardig aan deze van de zoete aardappel (Ipomoea batatas). In Vietnam en Zuid-China worden de planten aangeplant voor consumptie.
De planten zijn vrij populair als tuinplant. Tijdens de victoriaanse tijd waren ze een modebloem in het Verenigd Koninkrijk en werden er een groot aantal cultivars gekweekt. Er waren toen honderden cultivars; de plant raakte enigszins uit de mode en het aantal cultivars daalde tot ongeveer 270 (50-70% van het maximale aantal).
Tegenwoordig worden ze getroffen door het cannavirus, waaraan tot op heden nog niets te doen is.
## Een aantal soorten
- Canna brasiliensis
- Canna edulis
- Canna flaccida
- Canna ×generalis
- Canna glauca
- Canna indica
- Canna lambertii
- Canna lutea
- Canna neglecta
- Canna pertusa
- Canna sylvestris
## Cultivars
- Canna 'Yelow'
- Canna 'Cleopatra'
- Canna 'Cleopatra black'
- Canna 'Saladin'
|
nlwiki/289450
|
nlwiki
| 289,450
|
Canna (geslacht)
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Canna_(geslacht)
|
2022-10-07T10:53:33Z
|
nl
|
Q161182
| 16,047
|
{{Taxobox
| type = plant
| titelweergave = cursief
| naam = ''Canna''
| afbeelding = Cannalily post burn.jpg
| afbeeldingtekst =
| rijk = [[Planten|''Plantae'']] (Planten)
| stam = ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
| klasse = ''[[Zaadplanten|Spermatopsida]]'' (Zaadplanten)
| clade1 = [[Bedektzadigen]]
| clade2 = [[Eenzaadlobbigen]]
| clade4 = [[Commeliniden]]
| orde = ''[[Zingiberales]]''
| familie = ''[[Cannaceae]]''
| taxon = [[geslacht (biologie)|geslacht]]
| w-naam = ''Canna''
| auteur = [[Carl Linnaeus|L.]]
| datum = 1753
| afbeeldingII = Canna species.jpg
| afbeeldingIItekst =
}}
'''''Canna''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van [[eenzaadlobbige]] planten. Het zijn [[tropisch]]e en [[subtropisch]]e planten met grote, brede bladeren en gele, oranje of rode bloemen (of varianten daarvan). Deze zomerbloeiende planten worden 1-2 m hoog en hebben een uitgebreid [[Wortelstok|rizomenstelsel]].
Meerjarige soorten kunnen in België en Nederland wel aangeplant worden, mits de nodige voorzorgen. Gezien de planten de winter niet overleven, dienen de rizomen in de herfst uit de grond gehaald te worden.
De [[Wortelstok|rizomen]] van de canna zijn eetbaar en rijk aan [[zetmeel]]. Aangezien ze vezelrijk zijn, dienen ze urenlang gekookt of gestoomd te worden vooraleer ze voor consumptie vatbaar zijn. De smaak is gelijkaardig aan deze van de [[zoete aardappel]] (''Ipomoea batatas''). In Vietnam en Zuid-China worden de planten aangeplant voor consumptie.
De planten zijn vrij populair als tuinplant. Tijdens de [[victoriaanse tijd]] waren ze een modebloem in het [[Verenigd Koninkrijk]] en werden er een groot aantal [[cultivar]]s gekweekt. Er waren toen honderden cultivars; de plant raakte enigszins uit de mode en het aantal cultivars daalde tot ongeveer 270 (50-70% van het maximale aantal).
Tegenwoordig worden ze getroffen door het cannavirus, waaraan tot op heden nog niets te doen is.
== Een aantal soorten ==
* ''Canna brasiliensis''
* ''Canna edulis''
* ''Canna flaccida''
* ''Canna'' ×''generalis''
* ''Canna glauca''
* ''Canna indica''
* ''Canna lambertii''
* ''Canna lutea''
* ''Canna neglecta''
* ''Canna pertusa''
* ''Canna sylvestris''
==[[Cultivar]]s ==
* ''Canna'' 'Yelow'
* ''Canna'' 'Cleopatra'
* ''Canna'' 'Cleopatra black'
* ''Canna'' 'Saladin'
== Externe links ==
* {{Link NCBI|4627|Canna}}
* [https://web.archive.org/web/20070927085915/http://www.botanik.de/mendel/image-galleries/blumen/indisches-blumenrohr Hybriden van Canna indica]
{{Commonscat|Canna (genus)}}
[[Categorie:Zingiberales]]
| 63,089,588
|
[{"title": "Canna", "data": {"Rijk": "Plantae (Planten)", "Stam": "Embryophyta (Landplanten)", "Klasse": "Spermatopsida (Zaadplanten)", "Clade": ["Bedektzadigen", "Eenzaadlobbigen", "Commeliniden"], "Orde": "Zingiberales", "Familie": "Cannaceae"}}, {"title": "geslacht", "data": {"Portaal": "Biologie"}}]
| false
|
# Albert Fert
Albert Fert (Carcassonne, 7 maart 1938) is een Franse natuurkundige en een van de ontdekkers van het GMR-effect (giant magnetoresistance), dat een doorbraak betekende in de ontwikkeling van magnetische opslagmedia zoals harde schijven. Samen met Peter Grünberg ontving hij de Nobelprijs voor de Natuurkunde van 2007 voor zijn ontdekking.
## Biografie
Fert is de zoon van de natuurkundige Charles Fert en de onderwijzeres Irmine Signoles Fert. Na de Pierre de Fermat middelbare school in Toulouse studeerde hij van 1957 tot 1962 aan de École Normale Supérieure in Parijs. Hij ontving zijn "doctorat de spécialité" in 1963 aan de Universiteit van Parijs. Daarna werd hij aangesteld aan de Universiteit van Parijs, later Université Paris-Sud 11, waar hij in 1970 zijn "doctorat ès sciences physiques" behaalde.
In 1988 ontdekte Fert het GMR-effect in multilagen van ijzer en chroom, een gebeurtenis die wel wordt gezien als de geboorte van de spintronics. Hierbij werkte Fert nauw samen met het onderzoekslaboratorium van Thomson-CSF in Parijs. Omdat het effect veel groter was dan alle reeds bekende magnetoweerstanden noemde hij het Giant Magneto Resistance (GMR). Tegelijkertijd en onafhankelijk van Fert werd GMR ook ontdekt door Peter Grünberg van het Forschungszentrum Jülich. Sinds 1988 heeft Albert Fert bijdragen geleverd aan het gebied van spintronics.
Momenteel is hij hoogleraar aan de Universiteit van Parijs-Zuid in Orsay en wetenschappelijk directeur van een gezamenlijk laboratorium (Unité mixte de recherche) van de Franse onderzoeksorganisatie CNRS en de Thales Groep.
## Prijzen
- American Physical Society Internationale Prijs voor nieuwe materialen 1994
- Grand prix de physique Jean Ricard van de Franse Natuurkundige Vereniging 1994
- Magnetism Award van de Internationale Unie voor Zuivere en Toegepaste Natuurkunde (IUPAP) 1994
- Hewlett-Packard Europhysics-prijs 1997
- Gouden Medaille van het CNRS 2003
- Wolfprijs voor natuurkunde 2006
- Japanprijs 2007
- Verkozen tot de Franse Academie van Wetenschappen in 2004
- Nobelprijs voor de Natuurkunde 2007
|
nlwiki/1095781
|
nlwiki
| 1,095,781
|
Albert Fert
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Albert_Fert
|
2021-12-19T21:05:56Z
|
nl
|
Q153219
| 51,071
|
{{Infobox Nobelprijswinnaar
| naam = Albert Fert
| periode = [[7 maart]] [[1938]]
| afbeelding = Albert Fert 0109.jpg
| onderschrift = Albert Fert (2009)
| land = [[Frankrijk]]
| geboorteplaats = [[Carcassonne (stad)|Carcassonne]]
| typeprijs = [[Nobelprijs voor de Natuurkunde|Natuurkunde]]
| jaar = 2007
| reden = "Voor hun ontdekking van het Giant Magneto Resistance (GMR)-effect."
| met = [[Peter Grünberg]]
| voor = [[John Mather]]<br />[[George Smoot]]
| op = [[Yoichiro Nambu]]<br />[[Makoto Kobayashi]]<br />[[Toshihide Maskawa]]
| portaal = Natuurkunde
}}
'''Albert Fert''' ([[Carcassonne (stad)|Carcassonne]], [[7 maart]] [[1938]]) is een Franse natuurkundige en een van de ontdekkers van het [[GMR-effect]] (''giant magnetoresistance''), dat een doorbraak betekende in de ontwikkeling van magnetische opslagmedia zoals [[harde schijf|harde schijven]]. Samen met [[Peter Grünberg]] ontving hij de [[Nobelprijs voor de Natuurkunde]] van [[2007]] voor zijn ontdekking.
==Biografie==
Fert is de zoon van de natuurkundige Charles Fert en de onderwijzeres Irmine Signoles Fert.<ref name=nndb>{{Link NNDB naam|id=967/000163478|bezochtdatum=8 februari 2012}}</ref> Na de Pierre de Fermat middelbare school in [[Toulouse (stad)|Toulouse]] studeerde hij van 1957 tot 1962 aan de [[École normale supérieure (Parijs)|École Normale Supérieure]] in [[Parijs]]. Hij ontving zijn ''"doctorat de spécialité"'' in 1963 aan de [[Universiteit van Parijs]]. Daarna werd hij aangesteld aan de [[Universiteit van Parijs]], later Université Paris-Sud 11, waar hij in 1970 zijn ''"doctorat ès sciences physiques"'' behaalde.
In [[1988]] ontdekte Fert het GMR-effect in [[multilagen]] van [[IJzer (element)|ijzer]] en [[Chroom (element)|chroom]], een gebeurtenis die wel wordt gezien als de geboorte van de [[spintronics]]. Hierbij werkte Fert nauw samen met het onderzoekslaboratorium van [[Thomson-CSF]] in Parijs. Omdat het effect veel groter was dan alle reeds bekende magnetoweerstanden noemde hij het Giant Magneto Resistance (GMR). Tegelijkertijd en onafhankelijk van Fert werd GMR ook ontdekt door [[Peter Grünberg]] van het [[Forschungszentrum Jülich]]. Sinds 1988 heeft Albert Fert bijdragen geleverd aan het gebied van spintronics.
Momenteel is hij hoogleraar aan de [[Universiteit van Parijs-Zuid]] in [[Orsay]] en wetenschappelijk directeur van een gezamenlijk laboratorium (''Unité mixte de recherche'') van de Franse onderzoeksorganisatie [[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]] en de [[Thales Groep]].
==Prijzen==
* [[American Physical Society]] Internationale Prijs voor nieuwe materialen 1994
* Grand prix de physique Jean Ricard van de Franse Natuurkundige Vereniging 1994
* ''Magnetism Award'' van de Internationale Unie voor Zuivere en Toegepaste Natuurkunde ([[IUPAP]]) 1994
* Hewlett-Packard Europhysics-prijs 1997
* Gouden Medaille van het [[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]] 2003
* [[Wolfprijs]] voor natuurkunde 2006
* [[Japanprijs]] 2007
* Verkozen tot de [[Franse Academie van Wetenschappen]] in 2004
* [[Nobelprijs voor de Natuurkunde]] 2007
==Externe link==
* {{en}}[http://www.cnrs-thales.fr/spip.php?article22&lang=en Webpagina van Albert Ferts lab (Unité Mixte de Physique CNRS/Thales)]
{{Appendix|2=
* {{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/press.html|title=The Nobel Prize in Physics 2007|publisher=Royal Swedish Academy of Sciences|date=2007-10-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180528082207/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/press.html|archiefdatum=28 mei 2018|dodeurl=nee}}
* {{cite journal | last=Fert | first=Albert | coauthors=''et al'' | title=Giant Magnetoresistance of (001)Fe/(001)Cr Magnetic Superlattices | journal= Physical Review Letters | volume=61 | issue=21 | pages=2472-2475 | id= | month=November | year=1988 | url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.61.2472 | accessdate=2007-10-09}}
{{References}}
}}
{{Navigatie winnaars van de Nobelprijs voor de Natuurkunde}}
{{Commonscat|Albert Fert}}
{{DEFAULTSORT:Fert, Albert}}
[[Categorie:Frans natuurkundige]]
[[Categorie:Winnaar van de Nobelprijs voor Natuurkunde]]
[[Categorie:Lid van de Académie des sciences]]
[[Categorie:20e-eeuws natuurkundige]]
| 60,585,725
|
[{"title": "7 maart 1938", "data": {"7 maart 1938": "Albert Fert (2009)", "Geboorteland": "Frankrijk", "Geboorteplaats": "Carcassonne", "Nobelprijs": "Natuurkunde", "Jaar": "2007", "Reden": "\"Voor hun ontdekking van het Giant Magneto Resistance (GMR)-effect.\"", "Samen met": "Peter Gr\u00fcnberg", "Voorganger(s)": "John Mather \u00b7 George Smoot", "Opvolger(s)": "Yoichiro Nambu \u00b7 Makoto Kobayashi \u00b7 Toshihide Maskawa", "Portaal": "Natuurkunde"}}]
| false
|
# Albert Fallsdam
De Albert Fallsdam is een stuwdam gelegen in de Umgenirivier, KwaZoeloe-Natal, Zuid-Afrika. De bouw van de dam werd voltooid in 1976. Het meer is 2.274ha groot. De wal van de dam is 33 meter hoog. Er is een 7 m hoge waterval aan de onderkant van de damwal.
|
nlwiki/2298999
|
nlwiki
| 2,298,999
|
Albert Fallsdam
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Albert_Fallsdam
|
2021-08-04T11:31:59Z
|
nl
|
Q2082039
| 12,930
|
{{Infobox dam
| naam = Albert Fallsdam
| afbeelding =
| onderschrift =
| plaats = Nabij [[Pietermaritzburg]], [[Zuid-Afrika]]
| bouwjaar = 1976
| type = [[Stuwdam]]
| damhoogte = 33
| damlengte = 2006
| vermogen =
| instroom = [[Umgenirivier]]
| uitstroom =
| maxlengte =
| maxbreedte =
| gemdiepte =
| maxdiepte =
| oppervlakte = 2,35
| volume = 290,1
| portaal =
| mapname = Zuid-Afrika
| lat_deg = 29
| lat_min = 27
| lat_sec = 30
| lat_dir = S
| lon_deg = 30
| lon_min = 22
| lon_sec = 31
| lon_dir = E
}}
De '''Albert Fallsdam''' is een [[stuwdam]] gelegen in de [[Umgenirivier]], [[KwaZoeloe-Natal]], [[Zuid-Afrika]]. De bouw van de dam werd voltooid in [[1976]]. Het meer is 2.274<sup>ha</sup> groot. De wal van de dam is 33 meter hoog. Er is een 7 m hoge waterval aan de onderkant van de damwal.<ref>{{af}}Op pad in Suid-Afrika. 1995.</ref>
{{Appendix}}
{{Coor title dms|29|27|30.4|S|30|22|31.23|E|scale:12500_type:landmark_region:ZA}}
[[Categorie:Dam in Zuid-Afrika]]
[[Categorie:Bouwwerk in KwaZoeloe-Natal]]
| 59,649,519
|
[{"title": "Algemene gegevens dam", "data": {"Plaats": "Nabij Pietermaritzburg, Zuid-Afrika", "Co\u00f6rdinaten": "29\u00b0 28\u2032 ZB, 30\u00b0 23\u2032 OL", "Type": "Stuwdam", "Hoogte": "33 m", "Lengte": "2006 m"}}, {"title": "Bouw", "data": {"Bouwperiode": "1976"}}, {"title": "Stuwmeer", "data": {"Belangrijkste bronnen": "Umgenirivier", "Oppervlakte": "2,35 km\u00b2", "Volume": "290,1 km\u00b3"}}, {"title": "Kaart", "data": {"Kaart": "Albert Fallsdam (Zuid-Afrika) \u00b7 Albert Fallsdam"}}]
| false
|
# Hongarije op de Olympische Spelen
Hongarije is een van de landen die deelneemt aan de Olympische Spelen. Hongarije was present op de eerste editie van de Zomerspelen in 1896. In 1924 was het ook present op de eerste editie van de Winterspelen.
In Parijs nam Hongarije voor de 28e keer deel aan de Zomerspelen, in 2022 voor de 24e keer aan de Winterspelen. In 2018 won Hongarije voor de eerste maal een gouden medaille op de winterspelen door het winnen van de relay voor mannen bij het shorttrack Het is een van de 38 landen die zowel op de Winter- als de Zomerspelen een medaille haalde, (189-163-189) in totaal.
## Medailles en deelnames
De tabel geeft een overzicht van de jaren waarin werd deelgenomen, het aantal gewonnen medailles en de eventuele plaats in het medailleklassement.
| Zomerspelen | Zomerspelen | Zomerspelen | Zomerspelen | Zomerspelen | Zomerspelen | | Winterspelen | Winterspelen | Winterspelen | Winterspelen | Winterspelen | Winterspelen |
| Jaar | Goud | Zilver | Brons | Totaal | Rang | Jaar | Goud | Zilver | Brons | Totaal | Rang | |
| 1896 | 2 | 1 | 3 | 6 | 6 | | | | | | | |
| 1900 | 1 | 2 | 2 | 5 | 11 | | | | | | | |
| 1904 | 2 | 1 | 1 | 4 | 5 | | | | | | | |
| 1908 | 3 | 4 | 2 | 9 | 6 | | | | | | | |
| 1912 | 3 | 2 | 3 | 8 | 9 | | | | | | | |
| 1920 | - | - | - | - | - | | | | | | | |
| 1924 | 2 | 3 | 4 | 9 | 13 | 1924 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1928 | 4 | 5 | 0 | 9 | 9 | 1928 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1932 | 6 | 4 | 5 | 15 | 6 | 1932 | 0 | 0 | 1 | 1 | 10 | |
| 1936 | 10 | 1 | 5 | 16 | 3 | 1936 | 0 | 0 | 1 | 1 | 10 | |
| 1948 | 10 | 5 | 12 | 27 | 4 | 1948 | 0 | 1 | 0 | 1 | 11 | |
| 1952 | 16 | 10 | 16 | 42 | 3 | 1952 | 0 | 0 | 1 | 1 | 12 | |
| 1956 | 9 | 10 | 7 | 26 | 4 | 1956 | 0 | 0 | 1 | 1 | 12 | |
| 1960 | 6 | 8 | 7 | 21 | 7 | 1960 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1964 | 10 | 7 | 5 | 22 | 6 | 1964 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1968 | 10 | 10 | 12 | 32 | 4 | 1968 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1972 | 6 | 13 | 16 | 35 | 8 | 1972 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1976 | 4 | 5 | 13 | 22 | 10 | 1976 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1980 | 7 | 10 | 15 | 32 | 6 | 1980 | 0 | 1 | 0 | 1 | 15 | |
| 1984 | - | - | - | - | - | 1984 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1988 | 11 | 6 | 6 | 23 | 6 | 1988 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1992 | 11 | 12 | 7 | 30 | 8 | 1992 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 1996 | 7 | 4 | 10 | 21 | 12 | 1994 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 2000 | 8 | 6 | 3 | 17 | 13 | 1998 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 2004 | 8 | 6 | 3 | 17 | 12 | 2002 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 2008 | 3 | 5 | 2 | 10 | 21 | 2006 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 2012 | 8 | 4 | 6 | 18 | 9 | 2010 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 2016 | 8 | 3 | 4 | 15 | 12 | 2014 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | |
| 2020 | 6 | 7 | 7 | 20 | 15 | 2018 | 1 | 0 | 0 | 1 | 21 | |
| 2024 | 6 | 7 | 6 | 19 | 14 | 2022 | 1 | 0 | 2 | 3 | 20 | |
| Totaal | 187 | 161 | 182 | 530 | | Totaal | 2 | 2 | 6 | 10 | | |
| Tot. Z+W | 189 | 163 | 188 | 540 | | | | | | | | |
Afghanistan · Albanië · Algerije · Amerikaans-Samoa · Amerikaanse Maagdeneilanden · Andorra · Angola · Antigua en Barbuda · Argentinië · Armenië · Aruba · Australië · Azerbeidzjan · Bahama's · Bahrein · Bangladesh · Barbados · België · Belize · Benin · Bermuda · Bhutan · Bolivia · Bosnië en Herzegovina · Botswana · Brazilië · Britse Maagdeneilanden · Brunei · Bulgarije · Burkina Faso · Burundi · Cambodja · Canada · Centraal-Afrikaanse Republiek · Chili · China · Chinees Taipei · Colombia · Comoren · Congo-Brazzaville · Congo-Kinshasa · Cookeilanden · Costa Rica · Cuba · Cyprus · Denemarken · Djibouti · Dominica · Dominicaanse Republiek · Duitsland · Ecuador · Egypte · El Salvador · Equatoriaal-Guinea · Eritrea · Estland · Ethiopië · Fiji · Filipijnen · Finland · Frankrijk · Gabon · Gambia · Georgië · Ghana · Grenada · Griekenland · Groot-Brittannië · Guam · Guatemala · Guinee · Guinee-Bissau · Guyana · Haïti · Honduras · Hongarije · Hongkong · Ierland · IJsland · India · Indonesië · Irak · Iran · Israël · Italië · Ivoorkust · Jamaica · Japan · Jemen · Jordanië · Kaaimaneilanden · Kaapverdië · Kameroen · Kazachstan · Kenia · Kirgizië · Kiribati · Koeweit · Kosovo · Kroatië · Laos · Lesotho · Letland · Libanon · Liberia · Libië · Liechtenstein · Litouwen · Luxemburg · Madagaskar · Malawi · Malediven · Maleisië · Mali · Malta · Marokko · Marshalleilanden · Mauritanië · Mauritius · Mexico · Micronesië · Moldavië · Monaco · Mongolië · Montenegro · Mozambique · Myanmar · Namibië · Nauru · Nederland · Nepal · Nicaragua · Nieuw-Zeeland · Niger · Nigeria · Noord-Korea · Noord-Macedonië · Noorwegen · Oeganda · Oekraïne · Oezbekistan · Oman · Oost-Timor · Oostenrijk · Pakistan · Palau · Palestina · Panama · Papoea-Nieuw-Guinea · Paraguay · Peru · Polen · Portugal · Puerto Rico · Qatar · Roemenië · Rusland · Rwanda · Saint Kitts en Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent en de Grenadines · Salomonseilanden · Samoa · San Marino · Saoedi-Arabië · Sao Tomé en Principe · Senegal · Servië · Seychellen · Sierra Leone · Singapore · Slovenië · Slowakije · Somalië · Spanje · Sri Lanka · Soedan · Suriname · Swaziland · Syrië · Tadzjikistan · Tanzania · Thailand · Togo · Tonga · Trinidad en Tobago · Tsjaad · Tsjechië · Tunesië · Turkije · Turkmenistan · Tuvalu · Uruguay · Vanuatu · Venezuela · Verenigde Arabische Emiraten · Verenigde Staten · Vietnam · Wit-Rusland · Zambia · Zimbabwe · Zuid-Afrika · Zuid-Korea · Zuid-Soedan · Zweden · Zwitserland
Historische landen: Bohemen · Bondsrepubliek Duitsland · Brits-Indië · Duitse Democratische Republiek · Joegoslavië · Malaya · Nederlandse Antillen · Noord-Borneo · Noord-Jemen · Saarland · Servië en Montenegro · Sovjet-Unie · Tsjecho-Slowakije · West-Indische Federatie · Zuid-Jemen
Bijzondere deelnames: Onafhankelijke olympische atleten · Vluchtelingenteam
Australazië · Duits Eenheidsteam · Gemengd team · Gezamenlijk Team
|
nlwiki/1229649
|
nlwiki
| 1,229,649
|
Hongarije op de Olympische Spelen
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hongarije_op_de_Olympische_Spelen
|
2025-02-22T13:44:14Z
|
nl
|
Q621481
| 66,886
|
{{Infobox Hongarije op Olympische Spelen}}
[[Bestand:Médailles Hongrie JO été 1896-2012.svg|thumb|Medailles behaald door Hongarije op de Olympische Spelen (1896-2012)]]
'''[[Hongarije]]''' is een van de landen die deelneemt aan de '''[[Olympische Spelen]]'''. Hongarije was present op de [[Olympische Zomerspelen 1896|eerste editie van de Zomerspelen]] in 1896. In 1924 was het ook present op de [[Olympische Winterspelen 1924|eerste editie van de Winterspelen]].
In [[Parijs]] nam Hongarije voor de 28e keer deel aan de Zomerspelen, in 2022 voor de 24e keer aan de Winterspelen. In 2018 won Hongarije voor de eerste maal een gouden [[medaille]] op de winterspelen door het winnen van de relay voor mannen bij het shorttrack Het is een van de 38 landen die zowel op de Winter- als de Zomerspelen een medaille haalde, (189-163-189) in totaal.
== Medailles en deelnames ==
De tabel geeft een overzicht van de jaren waarin werd deelgenomen, het aantal gewonnen medailles en de eventuele plaats in het medailleklassement.
{{Tabel medailles Olympische Spelen/Hongarije}}
{{Navigatie landen op de Olympische Spelen}}
{{Appendix|2=
* [http://www.olympedia.org/countries/HUN/ Hongarije op olympedia.org]
{{References}}
}}
[[Categorie:Hongarije op de Olympische Spelen| ]]
| 68,932,868
|
[{"title": "Hongarije op de Olympische Spelen", "data": {"Land": "Hongarije", "IOC-landcode": "HUN", "NOC": "Magyar Olimpiai Bizotts\u00e1g \u00b7 (hu) externe link"}}, {"title": "Hongarije op de Zomerspelen", "data": {"Hongarije op de Zomerspelen": "1896 \u00b7 1900 \u00b7 1904 \u00b7 1908 \u00b7 1912 \u00b7 1920 \u00b7 1924 \u00b7 1928 \u00b7 1932 \u00b7 1936 \u00b7 1948 \u00b7 1952 \u00b7 1956 \u00b7 1960 \u00b7 1964 \u00b7 1968 \u00b7 1972 \u00b7 1976 \u00b7 1980 \u00b7 1984 \u00b7 1988 \u00b7 1992 \u00b7 1996 \u00b7 2000 \u00b7 2004 \u00b7 2008 \u00b7 2012 \u00b7 2016 \u00b7 2020 \u00b7 2024"}}, {"title": "Hongarije op de Winterspelen", "data": {"Hongarije op de Winterspelen": "1924 \u00b7 1928 \u00b7 1932 \u00b7 1936 \u00b7 1948 \u00b7 1952 \u00b7 1956 \u00b7 1960 \u00b7 1964 \u00b7 1968 \u00b7 1972 \u00b7 1976 \u00b7 1980 \u00b7 1984 \u00b7 1988 \u00b7 1992 \u00b7 1994 \u00b7 1998 \u00b7 2002 \u00b7 2006 \u00b7 2010 \u00b7 2014 \u00b7 2018 \u00b7 2022", "Portaal": "Olympische Spelen"}}]
| false
|
# Frysk Fascisten Front
Het Frysk Fascisten Front (FFF) is een Friese politieke partij die in mei 1933 in het leven werd geroepen door R.P. Sybesma (dichter-veearts) en J.M. van der Goot (kandidaat-notaris te Sondel).
De enige tot nu toe bekende activiteit van deze fascistische organisatie is de beginselverklaring, vergezeld van een beknopte toelichting, die op 27 juni 1933 werd opgenomen in de Nieuwe Rotterdamsche Courant. Naar alle waarschijnlijkheid is het FFF in de eerste helft van 1934 opgegaan in de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) van Anton Mussert.
Portaal: Fascisme en nationaalsocialisme in Nederland · Fascisme · Nationaalsocialisme
|
nlwiki/435898
|
nlwiki
| 435,898
|
Frysk Fascisten Front
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Frysk_Fascisten_Front
|
2020-05-25T02:35:51Z
|
nl
|
Q1471122
| 8,650
|
Het '''Frysk Fascisten Front''' (FFF) is een [[Friesland|Friese]] politieke partij die in mei [[1933]] in het leven werd geroepen door [[Rintsje Piter Sybesma|R.P. Sybesma]] (dichter-veearts) en [[J.M. van der Goot]] (kandidaat-notaris te [[Sondel]]).
De enige tot nu toe bekende activiteit van deze [[fascisme|fascistische]] organisatie is de beginselverklaring, vergezeld van een beknopte toelichting, die op 27 juni 1933 werd opgenomen in de ''Nieuwe Rotterdamsche Courant''. Naar alle waarschijnlijkheid is het FFF in de eerste helft van 1934 opgegaan in de [[Nationaal-Socialistische Beweging]] (NSB) van [[Anton Mussert]].
{{Navigatie fascisme en nationaalsocialisme in Nederland}}
[[Categorie:Fascisme in Nederland]]
[[Categorie:Voormalige Nederlandse politieke partij]]
[[Categorie:Radicaal-rechtse partij]]
| 56,367,749
|
[]
| false
|
# Horaninovia
Horaninovia is een geslacht uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae). De soorten uit het geslacht komen voor van in Iran en Afghanistan tot in Xinjiang.
## Soorten
- Horaninovia anomala (C.A.Mey.) Moq.
- Horaninovia capitata Sukhor.
- Horaninovia excellens (Iljin) Iljin
- Horaninovia minor Schrenk
- Horaninovia platyptera Charif & Aellen
- Horaninovia pungens (Gilli) Botsch.
- Horaninovia ulicina Fisch. & C.A.Mey.
... ·
Achyranthes ·
Aerva ·
Alternanthera ·
Amaranthus (Amarant) ·
Atriplex (Melde) ·
Axyris ·
Bassia (Zoutkruid) ·
Beta (Biet) ·
Blitum (Spiesganzenvoet) ·
Celosia ·
Chenopodium (Ganzenvoet) ·
Corispermum (Vlieszaad) ·
Dysphania ·
Halimione (Zoutmelde) ·
Halocnemum ·
Halothamnus ·
Haloxylon ·
Kochia ·
Krascheninnikovia ·
Polycnemum (Knarkruid) ·
Patellifolia ·
Ptilotus ·
Pupalia ·
Salicornia (Zeekraal) ·
Salsola (Loogkruid) ·
Spinacia ·
Suaeda ·
Traganum ·
...
|
nlwiki/5587858
|
nlwiki
| 5,587,858
|
Horaninovia
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Horaninovia
|
2023-08-02T18:08:14Z
|
nl
|
Q9297921
| 24,749
|
{{Taxobox
| type= plant
| naam= ''Horaninovia''
| titelweergave= cursief
| afbeelding= Horaninovia anomala as Salsola anomala in Eichwald.jpg
| afbeeldingtekst= ''Horaninovia anomala''
| rijk= ''[[Planten|Plantae]]'' (Planten)
| stam= ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten)
| klasse= ''[[Spermatopsida]]'' (Zaadplanten)
| clade1= [[Bedektzadigen]]
| clade2= [['nieuwe' Tweezaadlobbigen]]
| clade3= [[Geavanceerde tweezaadlobbigen]]
| orde= ''[[Caryophyllales]]''
| familie= ''[[Amaranthaceae]]'' (Amarantenfamilie)
| onderfamilie = ''[[Salsoloideae]]''
| taxon= [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| w-naam= ''Horaninovia''
| auteur= [[Friedrich Ernst Ludwig von Fischer|Fisch.]] & [[Carl Anton von Meyer|C.A.Mey.]]
| datum=
| commons= Category:Horaninovia
| species= Horaninovia
}}
'''''Horaninovia''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] uit de [[amarantenfamilie]] (Amaranthaceae). De soorten uit het geslacht komen voor van in [[Iran]] en [[Afghanistan]] tot in [[Xinjiang]].<ref>{{en}} [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6893-1 ''Horaninovia'' Fisch. & C.A.Mey.] Kew Royal Botanical Gardens. [https://web.archive.org/web/20221216095028/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6893-1 Gearchiveerd] op 16 december 2022.</ref>
==Soorten==
* ''[[Horaninovia anomala]]'' <small>(C.A.Mey.) Moq.</small>
* ''[[Horaninovia capitata]]'' <small>Sukhor.</small>
* ''[[Horaninovia excellens]]'' <small>(Iljin) Iljin</small>
* ''[[Horaninovia minor]]'' <small>Schrenk</small>
* ''[[Horaninovia platyptera]]'' <small>Charif & Aellen</small>
* ''[[Horaninovia pungens]]'' <small>(Gilli) Botsch.</small>
* ''[[Horaninovia ulicina]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small>
{{Appendix}}
{{Navigatie Amaranthaceae}}
[[Categorie:Amarantenfamilie]]
| 64,885,528
|
[{"title": "Horaninovia", "data": {"Rijk": "Plantae (Planten)", "Stam": "Embryophyta (Landplanten)", "Klasse": "Spermatopsida (Zaadplanten)", "Clade": ["Bedektzadigen", "'nieuwe' Tweezaadlobbigen", "Geavanceerde tweezaadlobbigen"], "Orde": "Caryophyllales", "Familie": "Amaranthaceae (Amarantenfamilie)", "Onderfamilie": "Salsoloideae"}}, {"title": "Geslacht", "data": {"Portaal": "Biologie"}}]
| false
|
# Grattage
Grattage is een techniek uit de beeldende kunst. Het schildersdoek wordt beschilderd met een of meerdere lagen verf, waarna het op een object wordt gelegd met een duidelijke structuur. Door over het doek te strijken (aan de achterzijde) verschijnt de structuur in de verf.
Grattage was een van de technieken die in het surrealisme werden gebruikt om via het onbewuste een kunstwerk te maken. Max Ernst was de bedenker van de techniek en maakte er gebruik van. Ook Joan Miró gebruikte de techniek, bijvoorbeeld in Le brahmane, Pantagruel en enkele andere werken uit 1978.
## Andere betekenis
De term grattage wordt ook gebruikt voor een type tekening, vooral gemaakt door kinderen, maar ook door volwassenen. Dik tekenpapier wordt eerst volledig bedekt met verschillende kleuren oliepastel of waskrijt. De kleuren worden willekeurig aangebracht. Vervolgens wordt het geheel bedekt door een meestal zwarte dekverf, die op de vette onderlaag houdt. Na het drogen van de verf wordt met een scherp voorwerp, zoals een satéprikker, een tekening in de zwarte verf gemaakt, waardoor de onderliggende kleuren zichtbaar worden. De tekenaar is daarbij waarschijnlijk vergeten waar de kleuren precies waren aangebracht zodat ook bij deze het toeval of het onbewuste een rol speelt.
|
nlwiki/4828016
|
nlwiki
| 4,828,016
|
Grattage
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Grattage
|
2023-07-18T10:21:18Z
|
nl
|
Q1543649
| 11,702
|
'''Grattage''' is een techniek uit de beeldende kunst. Het schildersdoek wordt beschilderd met een of meerdere lagen verf, waarna het op een object wordt gelegd met een duidelijke structuur. Door over het doek te strijken (aan de achterzijde) verschijnt de structuur in de verf.<ref>{{Citeer web|url=https://www.tate.org.uk/art/art-terms/f/frottage|titel=Frottage – Art Term {{!}} Tate|bezochtdatum=2017-06-28|auteur=Tate|werk=Tate|taal=en}}</ref>
Grattage was een van de technieken die in het [[surrealisme]] werden gebruikt om via het onbewuste een kunstwerk te maken. [[Max Ernst]] was de bedenker van de techniek en maakte er gebruik van.<ref>{{Citeer web|url=https://www.tate.org.uk/art/art-terms/g/grattage|titel=Grattage – Art Term {{!}} Tate|bezochtdatum=2017-06-28|auteur=Tate|werk=Tate|taal=en}}</ref> Ook [[Joan Miró]] gebruikte de techniek, bijvoorbeeld in ''Le brahmane, Pantagruel'' en enkele andere werken uit 1978.<ref>{{Citeer boek|taal=es|auteurlink=|auteur=|URL=https://www.diba.cat/c/document_library/get_file?uuid=e1e1ab74-006d-4000-b415-a55e9186b8a1&groupId=336453|titel=DOSSIER DE L’EXPOSICIÓ JOAN MIRÓ GALERIA D’ANTIRETRATS|datum=|pagina's=|ISBN=|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230718102102/https://www.diba.cat/c/document_library/get_file?uuid=e1e1ab74-006d-4000-b415-a55e9186b8a1&groupId=336453|archiefdatum=2023-07-18}}</ref>
[[Bestand:Femme à sa toilette par Enrico Campagnola.jpg|miniatuur|Vrouw maakt haar toilet. Grattage techniek op een monochrome ondergrond.]]
== Andere betekenis ==
De term grattage wordt ook gebruikt voor een type tekening, vooral gemaakt door kinderen, maar ook door volwassenen. Dik tekenpapier wordt eerst volledig bedekt met verschillende kleuren [[oliepastel]] of [[waskrijt]]. De kleuren worden willekeurig aangebracht. Vervolgens wordt het geheel bedekt door een meestal zwarte dekverf, die op de vette onderlaag houdt. Na het drogen van de verf wordt met een scherp voorwerp, zoals een satéprikker, een tekening in de zwarte verf gemaakt, waardoor de onderliggende kleuren zichtbaar worden. De tekenaar is daarbij waarschijnlijk vergeten waar de kleuren precies waren aangebracht zodat ook bij deze het toeval of het onbewuste een rol speelt.
== Zie ook ==
* [[Frottage]]
{{Appendix}}
[[Categorie:Schildertechniek]]
| 64,727,481
|
[]
| false
|
# Albert Portas
Albert Portas Soy (Barcelona, 15 november 1973) is een voormalig tennisser uit Spanje, die in 1994 toetrad tot de rijen der professionals. In 2001 won hij in Hamburg zijn enige toernooi op het hoogste niveau.
Portas begon op zijn achtste met tennis, en is afkomstig uit een gezin van vier kinderen, onder wie zijn tweelingbroer José Maria. Hij beschouwt gravel als zijn favoriete ondergrond en de forehand als zijn beste schot, aldus de mediagids van de overkoepelende ATP. Portas wordt bijgestaan door voormalig tennisprofessional en landgenoot Marcos Górriz.
## Palmares
| Legenda |
| ----------------------------- |
| Grand Slam |
| Olympische Spelen |
| Tennis Masters Cup |
| ATP Masters Series |
| ATP International Series Gold |
| ATP International Series |
### Dubbelspel
| nr. | finaledatum | toernooi | ondergrond | partner | tegenstanders | score | |
| ---------------- | ---------------- | -------- | ---------- | ------------------- | ------------------------- | -------- | |
| Gewonnen finales | | | | | | | |
| 1. | 8 september 1996 | Tasjkent | | | | | |
| 2. | 7 juni 1998 | Furth | | | | | |
| 3. | 23 augustus 1998 | Graz | Gravel | Dinu-Mihai Pescariu | Lan Bale Nebojsa Dordevic | 6-3, 6-4 | |
## Resultaten grandslamtoernooien
| Legenda | Legenda |
| ------- | -------------------------------- |
| g.t. | geen toernooi gehouden |
| l.c. | lagere categorie |
| – | niet deelgenomen |
| G | uitgeschakeld in de groepsfase |
| 1R | uitgeschakeld in de eerste ronde |
| 2R | uitgeschakeld in de tweede ronde |
| 3R | uitgeschakeld in de derde ronde |
| 4R | uitgeschakeld in de vierde ronde |
| KF | uitgeschakeld in de kwartfinale |
| HF | uitgeschakeld in de halve finale |
| F | de finale verloren |
| W | het toernooi gewonnen |
| w-v | winst/verlies-balans |
### Enkelspel
| Toernooi | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| --------------- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- |
| Australian Open | – | 1R | 1R | 2R | 1R | 2R | 1R | 1R | – | – |
| Roland Garros | 3R | 1R | 2R | 3R | 1R | 3R | 2R | 1R | – | 1R |
| Wimbledon | – | 1R | 1R | 3R | 1R | 1R | 1R | – | – | 1R |
| US Open | 1R | – | 1R | 1R | 3R | 1R | 1R | – | – | – |
### Mannendubbelspel
| Toernooi | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| --------------- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- |
| Australian Open | – | 2R | 2R | 1R | KF | 2R | – | – |
| Roland Garros | – | 1R | 2R | 2R | 1R | – | – | 2R |
| Wimbledon | – | 1R | 1R | – | 1R | – | – | 1R |
| US Open | 1R | 1R | 1R | 1R | 1R | – | – | – |
|
nlwiki/217568
|
nlwiki
| 217,568
|
Albert Portas
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Albert_Portas
|
2023-09-18T17:56:29Z
|
nl
|
Q715151
| 65,781
|
{{Infobox tennisspeler
| naam= Albert Portas
| afbeelding= Albert Portas US Open (cropped).jpg
| bijnaam=
| nationaliteit= {{ES}}
| geboorteplaats= [[Barcelona (Spanje)|Barcelona]], [[Spanje]]
| verblijfplaats= [[Barcelona (Spanje)|Barcelona]], [[Spanje]]
| lengte= 1,87 m
| gewicht= 78 kg
| profdebuut= 1994
| met pensioen=
| slaghand= Rechts
| Enkeloverwinningen= 1
| Enkelhoogstepositie= 19e (1 oktober 2001)
| AustralianOpen= 2e ronde
| Roland Garros= 3e ronde
| Wimbledon= 3e ronde
| USOpen= 3e ronde
| Dubbeloverwinningen= 1
| Dubbelhoogstepositie= 56e (14 april 2003)
| updated=
}}
'''Albert Portas Soy''' ([[Barcelona (Spanje)|Barcelona]], 15 november 1973) is een voormalig [[tennisser]] uit Spanje, die in 1994 toetrad tot de rijen der professionals. In 2001 won hij in [[ATP-toernooi van Hamburg 2001|Hamburg]] zijn enige toernooi op het hoogste niveau.
Portas begon op zijn achtste met tennis, en is afkomstig uit een gezin van vier kinderen, onder wie zijn tweelingbroer José Maria. Hij beschouwt [[gravel (tennis)|gravel]] als zijn favoriete ondergrond en de [[forehand]] als zijn beste schot, aldus de mediagids van de overkoepelende [[Association of Tennis Professionals|ATP]]. Portas wordt bijgestaan door voormalig tennisprofessional en landgenoot [[Marcos Górriz]].
== Palmares ==
{{Tabel legenda tennistoernooi ATP|tot 2009}}
=== Dubbelspel ===
{| class="wikitable"
! nr. !! finaledatum !! toernooi !! ondergrond !! partner !! tegenstanders !! score !!
|- bgcolor="#efefef" align="center"
|colspan="8"| '''Gewonnen finales'''
|-
| 1.
| 8 september 1996
| {{UZ-VLAG}} [[Tasjkent]]
|-
| 2.
| 7 juni 1998
| {{DE-VLAG}} [[Furth (Neder-Beieren)|Furth]]
|-
| 3.
| 23 augustus 1998
| {{AT-VLAG}} [[Graz]]
| Gravel
| {{RO-VLAG}} [[Dinu-Mihai Pescariu]]
| {{ZA-VLAG}} [[Lan Bale]]<br />{{YUCS-1943-VLAG}} [[Nebojsa Dordevic]]
| 6-3, 6-4
|}
== Resultaten grandslamtoernooien ==
{{Tabel legenda resultaten grandslamtoernooien}}
=== Enkelspel ===
{| class="wikitable"
! Toernooi !! [[ATP-seizoen 1997|1997]] !! [[ATP-seizoen 1998|1998]] !! [[ATP-seizoen 1999|1999]] !! [[ATP-seizoen 2000|2000]] !! [[ATP-seizoen 2001|2001]] !! [[ATP-seizoen 2002|2002]] !! [[ATP-seizoen 2003|2003]] !! [[ATP-seizoen 2004|2004]] !! [[ATP-seizoen 2005|2005]] !! [[ATP-seizoen 2006|2006]]
|-
| {{AU-VLAG}} [[Australian Open (tennis)|Australian Open]]
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Australian Open 1998 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Australian Open 1999 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Australian Open 2000 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Australian Open 2001 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Australian Open 2002 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Australian Open 2003 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Australian Open 2004 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
|-
| {{FR-VLAG}} [[Roland Garros (tennistoernooi)|Roland Garros]]
| {{Tabelcel tennis|3R|Roland Garros 1997 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Roland Garros 1998 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Roland Garros 1999 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|3R|Roland Garros 2000 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Roland Garros 2001 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|3R|Roland Garros 2002 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Roland Garros 2003 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Roland Garros 2004 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Roland Garros 2006 (mannen)}}
|-
| {{GB-VLAG}} [[Wimbledon (tennistoernooi)|Wimbledon]]
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 1998 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 1999 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|3R|Wimbledon 2000 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2001 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2002 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2003 (mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2006 (mannen)}}
|-
| {{US-VLAG}} [[US Open (tennis)|US Open]]
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 1997 (tennis, mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 1999 (tennis, mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 2000 (tennis, mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|3R|US Open 2001 (tennis, mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 2002 (tennis, mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 2003 (tennis, mannen)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
|}
=== Mannendubbelspel ===
{| class="wikitable"
! Toernooi !! [[ATP-seizoen 1999|1999]] !! [[ATP-seizoen 2000|2000]] !! [[ATP-seizoen 2001|2001]] !! [[ATP-seizoen 2002|2002]] !! [[ATP-seizoen 2003|2003]] !! [[ATP-seizoen 2004|2004]] !! [[ATP-seizoen 2005|2005]] !! [[ATP-seizoen 2006|2006]]
|-
| {{AU-VLAG}} [[Australian Open (tennis)|Australian Open]]
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Australian Open 2000 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Australian Open 2001 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Australian Open 2002 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|KF|Australian Open 2003 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Australian Open 2004 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
|-
| {{FR-VLAG}} [[Roland Garros (tennistoernooi)|Roland Garros]]
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Roland Garros 2000 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Roland Garros 2001 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Roland Garros 2002 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Roland Garros 2003 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|2R|Roland Garros 2006 (mannendubbel)}}
|-
| {{GB-VLAG}} [[Wimbledon (tennistoernooi)|Wimbledon]]
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2000 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2001 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2003 (mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|1R|Wimbledon 2006 (mannendubbel)}}
|-
| {{US-VLAG}} [[US Open (tennis)|US Open]]
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 1999 (tennis, mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 2000 (tennis, mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 2001 (tennis, mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 2002 (tennis, mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|1R|US Open 2003 (tennis, mannendubbel)}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
| {{Tabelcel tennis|–}}
|}
== Externe links ==
{{Standaardlinks tennisser|commons=no}}
{{Commonscatkleinwd|align=left}}
{{DEFAULTSORT:Portas, Albert}}
[[Categorie:Spaans tennisser]]
| 66,010,977
|
[{"title": "Persoonlijke informatie", "data": {"Nationaliteit": "Spanje", "Geboorteplaats": "Barcelona, Spanje", "Geboortedatum": "15 november 1973", "Woonplaats": "Barcelona, Spanje", "Lengte": "1,87 m", "Gewicht": "78 kg", "Profdebuut": "1994", "Slaghand": "Rechts", "Totaal prijzengeld": "2.972.633 US dollar", "Profiel": "(en) ATP-site"}}, {"title": "Enkelspel", "data": {"Winst-verliesbalans": "142\u2013198", "Titels": "1", "Hoogste positie": "19e (1 oktober 2001)", "Enkelspel": "Grandslamresultaten", "Australian Open": "2e ronde", "Roland Garros": "3e ronde", "Wimbledon": "3e ronde", "US Open": "3e ronde"}}, {"title": "Dubbelspel", "data": {"Winst-verliesbalans": "73\u2013109", "Titels": "1", "Hoogste positie": "56e (14 april 2003)", "Portaal": "Tennis"}}]
| false
|
# Casement Park
Het Casement Park (Iers: Páirc Mhic Asmaint) is een gepland stadion in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast. Het stadion wordt gebouwd op de plaats waar het van 1953 tot 2013 gebruikte gelijknamige stadion stond. Net als dit stadion, zal het stadion genoemd worden naar Roger Casement.
Het stadion in Belfast zou een van de 10 stadions zijn waar het Europees kampioenschap voetbal 2028 wordt gehouden. Op 16 juni 2024 bevestigde de Noord-Ierse premier Michelle O'Neill dat Casement Park, met financiële ondersteuning van de Britse regering, zou worden gebouwd. Op 20 februari 2024 had de Ierse regering een bijdrage aan het project van vijftig miljoen euro toegezegd.
Het stadion is bereikbaar met openbaar vervoer via het station Balmoral dat bediend wordt door de spoorlijn Belfast - Newry.
## Oud stadion
Het vorige Casement Park werd gebouwd in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, waarbij de hoofdtribune naar verluidt staal bevatte dat werd teruggewonnen uit niet meer gebruikte militaire vliegtuighangars in County Fermanagh. Het veld werd ingehuldigd in juni 1953, toen Armagh Harps St John's of Antrim versloeg in de finale van het inaugurele Ulster Senior Club Football Championship. Het pas geopende Casement Park was minder dan een maand later gastheer voor de finale van het Ulster Senior Football Championship, waarin Armagh GAA regerend All-Ireland-kampioen Cavan GAA versloeg. Het was een van de grootste stadions in Noord-Ierland en bood plaats aan 31.500 toeschouwers.
Het werd vernoemd naar Roger Casement, een Ierse revolutionair die in 1916 werd geëxecuteerd voor zijn rol in de Paasopstand. In het stadion werden meerdere Gaelic games beoefend. Het stadion was het thuisstadion van meerdere Gaelic football teams en het hurling team van county Antrim.
De locatie van het veld in een republikeinse buurt zorgde tijdens The Troubles voor incidenten die ertoe bijdroegen dat de unionisten de Gaelic Athletic Association (GAA) als pro-republikeins beschouwden. Er werden rally's tegen de invoering van de internering gehouden op 12 september 1971 en 19 maart 1972. Het terrein werd bezet door het British Army vanaf Operation Motorman op 31 juli 1972 tot oktober 1973. Provisional IRA-leden toonden wapens tijdens een rally in augustus 1979. In maart 1988 werden twee legerkorporaals die inreden op een republikeinse begrafenisstoet geslagen in Casement Park voordat ze werden gedood op een nabijgelegen braakliggend terrein. De herdenkingen van de hongerstaking in 1981 werden gemarkeerd door bijeenkomsten in het stadion in 2001 en 2006, tegen de wens van de GAA Central Council.
In totaal hebben er in Casement Park acht Ulster voetbalfinales plaatsgevonden. In het stadion in Antrim is de provinciale finale sinds 1971 echter niet meer gehouden. Sindsdien is de finale elk jaar in St. Tiernach's Park in Clones gehouden, behalve tussen 2004 en 2006, toen de finale naar Croke Park werd verplaatst vanwege de grote vraag naar kaartjes. Door een grote facelift van het stadion in 2000 werden meer kampioenschapswedstrijden in Casement Park gespeeld. In 2006 werden schijnwerpers geïnstalleerd.
Het stadion organiseerde voor het laatst een wedstrijd op 10 juni 2013, de kwartfinale van het Ulster Senior Football Championship 2013 tussen Antrim en Monaghan. In november 2016 werd Casement Park opgenomen als onderdeel van het, uiteindelijk mislukte, bod van de Irish Rugby Football Union om de wereldbeker rugby van 2023 te organiseren.
In juni 2013 werd het stadion gesloten, en tegen 2021 was het in een staat van verval, met herontwikkelingsplannen die al enkele jaren op zich lieten wachten. Hoewel de bouwvergunning voor de herontwikkeling van Casement Park in juli 2021 werd bevestigd, bleef activiteit op het terrein uit. In maart 2024 zijn de sloopwerkzaamheden aangevat, maar er bleef onzekerheid bestaan over de financiering en de timing van de voorgestelde herontwikkeling.
|
nlwiki/5881738
|
nlwiki
| 5,881,738
|
Casement Park
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/Casement_Park
|
2024-07-12T21:21:28Z
|
nl
|
Q3661678
| 23,244
|
{{Infobox stadion
| naam stadion = Casement Park<br />Páirc Mhic Asmaint
| bijnaam =
| afbeelding =
| UEFA-sterren =
| plaats = {{UK-VLAG}} [[Belfast]], [[Noord-Ierland]]
| bouwjaar =
| geopend =
| capaciteit = 34.578
| bespelers =
| eigenaar =
| architect = Populous Holdings, Inc.
| mapname = Noord-Ierland
| lat_deg = 54
| lat_min = 34
| lat_sec = 23.9
| lat_dir = N
| lon_deg = 05
| lon_min = 59
| lon_sec = 02.4
| lon_dir = W
| afbeelding2 =
| onderschrift2 =
| portaal =
| extra portaal =
| website = https://www.casementpark.ie/
}}
Het '''Casement Park''' ([[Iers]]: ''Páirc Mhic Asmaint'') is een gepland stadion in de [[Noord-Ierland|Noord-Ierse]] hoofdstad [[Belfast]]. Het stadion wordt gebouwd op de plaats waar het van 1953 tot 2013 gebruikte gelijknamige stadion stond. Net als dit stadion, zal het stadion genoemd worden naar [[Roger Casement]].
Het stadion in Belfast zou een van de 10 stadions zijn waar het [[Europees kampioenschap voetbal 2028]] wordt gehouden. Op 16 juni 2024 bevestigde de [[Lijst van premiers en vicepremiers van Noord-Ierland|Noord-Ierse premier]] [[Michelle O'Neill]] dat Casement Park, met financiële ondersteuning van de Britse regering, zou worden gebouwd. Op 20 februari 2024 had de [[Kabinet-Martin-Varadkar|Ierse regering]] een bijdrage aan het project van vijftig miljoen euro toegezegd.<ref>{{en}}[https://www.casementpark.ie/ulster-gaa-welcomes-e50m-partner-funding-from-the-irish-government-for-casement-park/ Ulster GAA welcomes €50m partner funding from the Irish Government for Casement Park], casementpark.ie, 20 februari 2024, geraadpleegd op 12 juli 2024</ref>
Het stadion is bereikbaar met openbaar vervoer via het [[station Balmoral]] dat bediend wordt door de [[spoorlijn Belfast - Newry]].
== Oud stadion ==
[[Bestand:Casement Park.jpg|miniatuur|Oud stadion (2007)]]
[[Bestand:Roger Casement Park - geograph.org.uk - 443980.jpg|miniatuur|]]
Het vorige Casement Park werd gebouwd in de jaren na de [[Tweede Wereldoorlog]], waarbij de hoofdtribune naar verluidt staal bevatte dat werd teruggewonnen uit niet meer gebruikte militaire vliegtuighangars in [[County Fermanagh]]. Het veld werd ingehuldigd in juni 1953, toen Armagh Harps St John's of Antrim versloeg in de finale van het inaugurele Ulster Senior Club Football Championship. Het pas geopende Casement Park was minder dan een maand later gastheer voor de finale van het Ulster Senior Football Championship, waarin Armagh GAA regerend All-Ireland-kampioen Cavan GAA versloeg. Het was een van de grootste stadions in Noord-Ierland en bood plaats aan 31.500 toeschouwers.
Het werd vernoemd naar [[Roger Casement]], een Ierse revolutionair die in 1916 werd geëxecuteerd voor zijn rol in de [[Paasopstand]]. In het stadion werden meerdere [[Gaelic Athletic Association|Gaelic games]] beoefend. Het stadion was het thuisstadion van meerdere [[Gaelic football]] teams en het [[hurling]] team van [[county Antrim]].
De locatie van het veld in een [[Iers republicanisme|republikeinse]] buurt zorgde tijdens [[The Troubles]] voor incidenten die ertoe bijdroegen dat de [[unionisten]] de [[Gaelic Athletic Association]] (GAA) als pro-republikeins beschouwden. Er werden rally's tegen de invoering van de internering gehouden op 12 september 1971 en 19 maart 1972. Het terrein werd bezet door het [[British Army]] vanaf Operation Motorman op 31 juli 1972 tot oktober 1973. [[Provisional Irish Republican Army|Provisional IRA]]-leden toonden wapens tijdens een rally in augustus 1979. In maart 1988 werden [[Moord op David Howes en Derek Wood|twee legerkorporaals]] die inreden op een republikeinse begrafenisstoet geslagen in Casement Park voordat ze werden gedood op een nabijgelegen braakliggend terrein. De herdenkingen van de [[Noord-Ierse hongerstaking van 1981|hongerstaking in 1981]] werden gemarkeerd door bijeenkomsten in het stadion in 2001 en 2006, tegen de wens van de [[Gaelic Athletic Association|GAA Central Council]].
In totaal hebben er in Casement Park acht Ulster voetbalfinales plaatsgevonden. In het stadion in Antrim is de provinciale finale sinds 1971 echter niet meer gehouden. Sindsdien is de finale elk jaar in St. Tiernach's Park in [[Clones]] gehouden, behalve tussen 2004 en 2006, toen de finale naar [[Croke Park]] werd verplaatst vanwege de grote vraag naar kaartjes. Door een grote facelift van het stadion in 2000 werden meer kampioenschapswedstrijden in Casement Park gespeeld. In 2006 werden schijnwerpers geïnstalleerd.
Het stadion organiseerde voor het laatst een wedstrijd op 10 juni 2013, de kwartfinale van het Ulster Senior Football Championship 2013 tussen Antrim en Monaghan. In november 2016 werd Casement Park opgenomen als onderdeel van het, uiteindelijk mislukte, bod van de Irish Rugby Football Union om de [[Wereldkampioenschap rugby 2023|wereldbeker rugby van 2023]] te organiseren.
In juni 2013 werd het stadion gesloten, en tegen 2021 was het in een staat van verval, met herontwikkelingsplannen die al enkele jaren op zich lieten wachten. Hoewel de bouwvergunning voor de herontwikkeling van Casement Park in juli 2021 werd bevestigd, bleef activiteit op het terrein uit. In maart 2024 zijn de sloopwerkzaamheden aangevat, maar er bleef onzekerheid bestaan over de financiering en de timing van de voorgestelde herontwikkeling.
{{Appendix|2=
{{References}}
{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Casement Park|datum=20240712}}
}}
{{Coor title dms|54|34|23.9|N|5|59|2.4|W|scale:6250_type:landmark_region:IE}}
[[Categorie:Sportaccommodatie in Belfast]]
| 67,812,087
|
[{"title": "Casement Park \u00b7 P\u00e1irc Mhic Asmaint", "data": {"Plaats": "Belfast, Noord-Ierland", "Co\u00f6rdinaten": "54\u00b0 34\u2032 NB, 05\u00b0 59\u2032 WL", "Capaciteit": "34.578", "Architect(en)": "Populous Holdings, Inc.", "Website": "https://www.casementpark.ie"}}, {"title": "Detailkaart", "data": {"Detailkaart": "Casement Park (Noord-Ierland) \u00b7 Casement Park", "Portaal": "Sport"}}]
| false
|
# De reis om de wereld in tachtig dagen
De reis om de wereld in tachtig dagen (Frans: Le tour du monde en quatre-vingts jours) is een avonturenroman van de Franse schrijver Jules Verne. Het boek werd voor het eerst gepubliceerd in 1873.
Het boek is meerdere keren verfilmd, waaronder een versie uit 1989 met Pierce Brosnan (als Fogg) en Eric Idle (als Passepartout).
## Verhaal
Phileas Fogg is een bemiddeld man die in 1872 in de Reform Club in Londen wedt dat hij in tachtig dagen om de wereld kan reizen, van woensdag 2 oktober 20.45 uur tot zaterdag 21 december 20.45 uur. Hij wedt om 20.000 pond sterling, de helft van zijn vermogen. De andere helft is bestemd voor de reis.
Toevallig heeft hij net zijn bediende ontslagen omdat die niet stipt genoeg was, en als nieuwe bediende de Fransman Passepartout in dienst genomen. Geheel onverwacht krijgt die de opdracht hem op de reis te vergezellen.
Phileas heeft een strak reisschema opgesteld:
| Traject | Vervoermiddel | Reistijd |
| ------------------------------- | ------------------ | -------- |
| Van Londen naar Suez | trein en stoomboot | 7 dagen |
| Van Suez naar Bombay | stoomboot | 13 dagen |
| Van Bombay naar Calcutta | trein | 3 dagen |
| Van Calcutta naar Hongkong | stoomboot | 13 dagen |
| Van Hongkong naar Yokohama | stoomboot | 6 dagen |
| Van Yokohama naar San Francisco | stoomboot | 22 dagen |
| Van San Francisco naar New York | trein | 7 dagen |
| Van New York naar Londen | stoomboot en trein | 9 dagen |
| Totaal | Totaal | 80 dagen |
Hij maakt onderweg gebruik van de trein, paard en wagen, schepen, een olifant en een ijszeiler. Bovendien wordt hij ook nog op de hielen gezeten door de Britse rechercheur Fix van Scotland Yard, die meent dat Fogg degene is die 55.000 pond uit de Bank of England heeft gestolen, en dat hij nu op de vlucht is. Fogg lijkt namelijk veel op de dief en het is verdacht dat hij zo gehaast is om weg te komen. Het komt voor Fix goed uit dat de reis door Brits Indië en langs Hongkong gaat, beide Brits grondgebied, zodat hij hem gemakkelijker kan laten arresteren. Steeds komt echter het telegrafische arrestatiebevel te laat.
In India aangekomen, redt hij de mooie jonge weduwe Aouda van een weduweverbranding. Omdat ze in haar eigen land niet veilig is en als vrouw alleen niet kan overleven, neemt Fogg haar mee naar Hongkong waar een oom van haar woont. Daar blijkt deze verhuisd te zijn naar Nederland, waarop ze meereist naar Europa.
Bijna aan het eind van de reis, in Liverpool, arresteert Fix Fogg. Na enkele uren wordt duidelijk dat Fogg niet de dief is en wordt hij vrijgelaten. Door het oponthoud lukt het echter niet meer om op tijd te komen. Fogg trekt zich terug op zijn kamer en spreekt Aouda pas op de avond van de volgende dag. Hij is financieel geruïneerd en heeft geen familie of vrienden. Daarop vraagt Aouda hem ten huwelijk, waarmee hij van harte instemt. Fogg stuurt Passepartout naar de dominee om te regelen dat die de volgende dag, maandag 23 december, het huwelijk voltrekt. Daar blijkt dat het zaterdag is in plaats van zondag. Passepartout rent terug naar Fogg, waarop ze zich naar de Reform Club haasten en Fogg toch nog net de weddenschap wint.
Fogg had zich niet gerealiseerd dat hij op zijn reis de internationale datumgrens in oostelijke richting was overgestoken en zo een dag had gewonnen.
## Achtergrond en analyse
De reis om de wereld in tachtig dagen werd geschreven tijdens een lastige periode voor zowel Frankrijk als Verne. Het was tijdens de Frans-Duitse Oorlog (1870-1871), waarin Verne was gerekruteerd als kustwacht. Hij had financiële problemen omdat hij nog geen royalty's had ontvangen voor zijn vorige werken, en zijn vader was recentelijk overleden. Verne kreeg het idee voor het boek in een café in Parijs, terwijl hij een krant las. De belangrijkste inspiratie voor dit werk kwam echter uit Vernes eigen reizen. Zo ontleent hij veel van het Amerikaanse gedeelte uit Une ville flottante (1871), een gefictionaliseerd verslag van het bezoek dat de auteur in 1867 aan de Verenigde Staten bracht.
De technologische innovaties van de 19e eeuw maakten het mogelijk steeds sneller te reizen. Ten noorden van de evenaar kon men met alleen door stoom aangedreven vervoersmiddelen rond de wereld reizen. Ook had de opening van het Suezkanaal in 1869 de wereld een stuk kleiner gemaakt. Verne speelde in zijn verhaal in op deze ontwikkelingen. Klaarblijkelijk liet hij zich inspireren door de excentrieke Amerikaanse zakenman George Francis Train, die in 1870 een wereldreis in tachtig dagen had volbracht.
Hoewel Verne bekendstaat als een sciencefictionschrijver, komen in “De reis om de wereld” geen van de futuristische machines en scenario’s voor die in veel van zijn andere verhalen terug te vinden zijn. Het verhaal speelt zich gewoon af in Vernes eigen tijdperk en bevat uitsluitend technologieën en transportmiddelen die destijds echt bestonden. Het verhaal is dan ook meer een avonturenverhaal dan een sciencefictionverhaal. Het geeft een goede kijk op het Britse Rijk, dat zich toen op zijn hoogtepunt bevond.
Na de uitgave van het boek hebben veel mensen geprobeerd in Foggs voetsporen te treden door de reis zelf te maken. Een overzicht van wereldreizigers:
- 1889 - Nellie Bly onderneemt de reis voor haar krant, de New York World. Ze voltooit de reis in 72 dagen. Ze schrijft er een boek over getiteld Around the World in Seventy-Two Days, wat een bestseller wordt.
- 1903 - James Willis Sayre stelt het record scherper voor een reis om de wereld met uitsluitend openbaar vervoer. Hij voltooit de reis in 54 dagen, 9 uur en 42 minuten.
- 1908 - Harry Bensley maakt de reis te voet, en draagt gedurende de reis een ijzeren masker.
- 1988 - Monty Python-alumnus Michael Palin onderneemt de reis. Hij mag geen gebruik maken van vliegtuigen. Hij voltooit de reis in 79 dagen.
- 1993 - heden - de Jules Verne Trofee wordt jaarlijks uitgereikt aan de boot die het snelst rond de wereld vaart zonder hulp van buitenaf.
## Trivia
- Hoewel de heteluchtballon tegenwoordig tot een icoon van het verhaal is geworden, komt deze in het hele boek niet voor. Fogg oppert wel even het idee om per ballon te reizen, maar verwerpt het al gauw als te riskant en onhandig. De sterke associatie met de luchtballon komt uit latere verfilmingen, die zo een impact hebben gehad dat de ballon tegenwoordig weer op de omslag van boekuitgaven opduikt.
## Nederlandse vertalingen
- 1874 - Rondom de wereld, in tachtig dagen (later verschenen onder de titel De reis om de wereld in 80 dagen), vert. Gerard Keller
- 1984 - De reis om de wereld in 80 dagen, vert. Pieter Verhulst
- 2004 - Reis om de wereld in tachtig dagen, vert. Kiki Coumans
## Bewerkingen
- In 1919 werd het verhaal geparodieerd in een stomme film van regisseur Richard Oswald. De film is geheel opgenomen in Duitsland. Er bestaan vandaag de dag geen kopieën meer van.
- In 1956 verscheen de eerste verfilming van het verhaal, Around the World in Eighty Days met David Niven en Cantinflas in de hoofdrollen.
- In 1963 verscheen de parodie The Three Stooges Go Around the World in a Daze.
- In 1983 werd het idee gebruikt voor de Japanse animatieserie Ginga Shippu Sasuraiger, waarin een groep avonturiers in een treinvormig schip de Melkweg moet doorkruisen binnen bepaalde tijd.
- In 1989 verscheen de miniserie Around the World in 80 Days, met Pierce Brosnan als Fogg, Eric Idle als Passepartout, Peter Ustinov als Fix en enkele andere televisiesterren in cameorollen.
- In 1986 maakte Disney zijn eigen versie van het verhaal met Mickey Mouse, Donald Duck en Goofy als hoofdpersonen.
- Het verhaal is meerdere malen aangepast voor toneeluitvoeringen.
- In 2004 volgde een tweede verfilming van het boek, met in de hoofdrollen Jackie Chan en Steve Coogan.
- In 2006 verscheen een vrije bewerking door Geronimo Stilton (Nederlandse versie in 2009).
- In 2009 volgde in Nederland een cabaretvoorstelling, uitgevoerd door Het Zuidelijk Toneel, de mannen van NUHR en Bert Visscher.
- In 2021 is Around the World in 80 Days als televisieserie uitgebracht met David Tennant in de hoofdrol.
|
nlwiki/200942
|
nlwiki
| 200,942
|
De reis om de wereld in tachtig dagen
|
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_reis_om_de_wereld_in_tachtig_dagen
|
2025-03-05T13:56:38Z
|
nl
|
Q1219561
| 31,258
|
{{Infobox boek
| naam = ''De reis om de wereld in tachtig dagen''
| orig titel = ''Le tour du monde en quatre-vingts jours''
| vertaler =
| afbeelding = Verne Tour du Monde.jpg
| auteur = [[Jules Verne]]
| kaftontwerp =
| land = [[Frankrijk]]
| taal = [[Frans]]
| reeks = ''Voyages extraordinaires'' #11
| onderwerp =
| genre = Avonturenroman
| uitgever = [[Pierre-Jules Hetzel]]
| uitgiftedatum = [[30 januari]] [[1873]]
| medium = Print
| paginas = 217
| grootte_gewicht =
| oplage =
| isbn =
| isbntoelichting =
| issn =
| voorafgegaan =
| vervolg =
| film = Zie "Bewerkingen"
}}
[[Bestand:Around the World in Eighty Days map.png|thumb|320px|Kaart van de reis]]
'''''De reis om de wereld in tachtig dagen''''' ([[Frans]]: ''Le tour du monde en quatre-vingts jours'') is een [[avonturenroman]] van de Franse schrijver [[Jules Verne]]. Het boek werd voor het eerst gepubliceerd in 1873.
Het boek is meerdere keren verfilmd, waaronder een versie uit 1989 met [[Pierce Brosnan]] (als Fogg) en [[Eric Idle]] (als Passepartout).
==Verhaal==
Phileas Fogg is een bemiddeld man die in 1872 in de [[Reform Club]] in Londen [[wedt]] dat hij in tachtig dagen om de wereld kan reizen, van woensdag 2 oktober 20.45 uur tot zaterdag 21 december 20.45 uur. Hij wedt om 20.000 [[pond sterling]], de helft van zijn vermogen. De andere helft is bestemd voor de reis.
Toevallig heeft hij net zijn bediende ontslagen omdat die niet stipt genoeg was, en als nieuwe bediende de Fransman Passepartout in dienst genomen. Geheel onverwacht krijgt die de opdracht hem op de reis te vergezellen.
Phileas heeft een strak reisschema opgesteld:
{| class="wikitable"
! Traject|| Vervoermiddel|| Reistijd
|-
| Van [[Londen]] naar [[Suez]] || trein en [[stoomboot]] || style="text-align:right" | 7 dagen
|-
| Van Suez naar [[Bombay]] || stoomboot || style="text-align:right" | 13 dagen
|-
| Van Bombay naar [[Calcutta]] || trein || style="text-align:right" | 3 dagen
|-
| Van Calcutta naar [[Hongkong]] || stoomboot|| style="text-align:right" | 13 dagen
|-
| Van Hongkong naar [[Yokohama (stad)|Yokohama]] || stoomboot || style="text-align:right" | 6 dagen
|-
| Van Yokohama naar [[San Francisco]] || stoomboot
| style="text-align:right" | 22 dagen
|-
| Van San Francisco naar [[New York (stad)|New York]] || trein
| style="text-align:right" | 7 dagen
|-
|Van New York naar Londen || stoomboot en trein || style="text-align:right" | 9 dagen
|-
| colspan="2"|'''Totaal''' || '''80 dagen'''
|}
Hij maakt onderweg gebruik van de trein, paard en wagen, schepen, een olifant en een ijszeiler. Bovendien wordt hij ook nog op de hielen gezeten door de Britse rechercheur Fix van [[Scotland Yard]], die meent dat Fogg degene is die 55.000 pond uit de [[Bank of England]] heeft gestolen, en dat hij nu op de vlucht is. Fogg lijkt namelijk veel op de dief en het is verdacht dat hij zo gehaast is om weg te komen. Het komt voor Fix goed uit dat de reis door [[Brits Indië]] en langs [[Hongkong]] gaat, beide Brits grondgebied, zodat hij hem gemakkelijker kan laten arresteren. Steeds komt echter het [[telegrafie|telegrafische]] arrestatiebevel te laat.
In [[India]] aangekomen, redt hij de mooie jonge weduwe Aouda van een [[weduweverbranding]]. Omdat ze in haar eigen land niet veilig is en als vrouw alleen niet kan overleven, neemt Fogg haar mee naar Hongkong waar een oom van haar woont. Daar blijkt deze verhuisd te zijn naar [[Nederland]], waarop ze meereist naar Europa.
Bijna aan het eind van de reis, in [[Liverpool]], arresteert Fix Fogg. Na enkele uren wordt duidelijk dat Fogg niet de dief is en wordt hij vrijgelaten. Door het oponthoud lukt het echter niet meer om op tijd te komen. Fogg trekt zich terug op zijn kamer en spreekt Aouda pas op de avond van de volgende dag. Hij is financieel geruïneerd en heeft geen familie of vrienden. Daarop vraagt Aouda hem ten huwelijk, waarmee hij van harte instemt. Fogg stuurt Passepartout naar de [[dominee]] om te regelen dat die de volgende dag, maandag 23 december, het huwelijk voltrekt. Daar blijkt dat het zaterdag is in plaats van zondag. Passepartout rent terug naar Fogg, waarop ze zich naar de Reform Club haasten en Fogg toch nog net de weddenschap wint.
Fogg had zich niet gerealiseerd dat hij op zijn reis de [[internationale datumgrens]] in oostelijke richting was overgestoken en zo een dag had gewonnen.
== Achtergrond en analyse ==
''De reis om de wereld in tachtig dagen'' werd geschreven tijdens een lastige periode voor zowel Frankrijk als Verne. Het was tijdens de [[Frans-Duitse Oorlog]] (1870-1871), waarin Verne was gerekruteerd als kustwacht. Hij had financiële problemen omdat hij nog geen [[royalty's]] had ontvangen voor zijn vorige werken, en zijn vader was recentelijk overleden. Verne kreeg het idee voor het boek in een café in Parijs, terwijl hij een krant las. De belangrijkste inspiratie voor dit werk kwam echter uit Vernes eigen reizen. Zo ontleent hij veel van het Amerikaanse gedeelte uit ''Une ville flottante'' (1871), een gefictionaliseerd verslag van het bezoek dat de auteur in 1867 aan de Verenigde Staten bracht.<ref>William Butcher: ''Around the World in Eighty Days By Jules Verne'', Introduction p. XIII, Oxford University Press, 1995</ref>
De technologische innovaties van de [[19e eeuw]] maakten het mogelijk steeds sneller te reizen. Ten noorden van de evenaar kon men met alleen door stoom aangedreven vervoersmiddelen rond de wereld reizen. Ook had de opening van het [[Suezkanaal]] in 1869 de wereld een stuk kleiner gemaakt. Verne speelde in zijn verhaal in op deze ontwikkelingen. Klaarblijkelijk liet hij zich inspireren door de excentrieke Amerikaanse zakenman [[George Francis Train]], die in 1870 een wereldreis in tachtig dagen had volbracht.<ref>Jürgen Osterhammel, ''De metamorfose van de wereld'', 2022, p. 751</ref>
Hoewel Verne bekendstaat als een sciencefictionschrijver, komen in “De reis om de wereld” geen van de futuristische machines en scenario’s voor die in veel van zijn andere verhalen terug te vinden zijn. Het verhaal speelt zich gewoon af in Vernes eigen tijdperk en bevat uitsluitend technologieën en transportmiddelen die destijds echt bestonden. Het verhaal is dan ook meer een avonturenverhaal dan een sciencefictionverhaal. Het geeft een goede kijk op het [[Britse Rijk]], dat zich toen op zijn hoogtepunt bevond.
Na de uitgave van het boek hebben veel mensen geprobeerd in Foggs voetsporen te treden door de reis zelf te maken. Een overzicht van [[wereldreiziger]]s:
*1889 - [[Nellie Bly]] onderneemt de reis voor haar krant, de ''[[New York World]]''. Ze voltooit de reis in 72 dagen. Ze schrijft er een boek over getiteld ''[[Around the World in Seventy-Two Days]]'', wat een bestseller wordt.
*1903 - [[James Willis Sayre]] stelt het record scherper voor een reis om de wereld met uitsluitend openbaar vervoer. Hij voltooit de reis in 54 dagen, 9 uur en 42 minuten.
*1908 - [[Harry Bensley]] maakt de reis te voet, en draagt gedurende de reis een ijzeren masker.
*1988 - [[Monty Python]]-alumnus [[Michael Palin]] onderneemt de reis. Hij mag geen gebruik maken van vliegtuigen. Hij voltooit de reis in 79 dagen.
*1993 - heden - de [[Jules Verne Trofee]] wordt jaarlijks uitgereikt aan de boot die het snelst rond de wereld vaart zonder hulp van buitenaf.
== Trivia ==
* Hoewel de [[Luchtballon|heteluchtballon]] tegenwoordig tot een icoon van het verhaal is geworden, komt deze in het hele boek niet voor. Fogg oppert wel even het idee om per ballon te reizen, maar verwerpt het al gauw als te riskant en onhandig. De sterke associatie met de luchtballon komt uit latere verfilmingen, die zo een impact hebben gehad dat de ballon tegenwoordig weer op de omslag van boekuitgaven opduikt.
==Nederlandse vertalingen==
* 1874 - ''Rondom de wereld, in tachtig dagen'' (later verschenen onder de titel ''De reis om de wereld in 80 dagen''), vert. [[Gerard Keller]]
* 1984 - ''De reis om de wereld in 80 dagen'', vert. Pieter Verhulst
* 2004 - ''Reis om de wereld in tachtig dagen'', vert. [[Kiki Coumans]]
== Bewerkingen ==
*In 1919 werd het verhaal geparodieerd in een [[stomme film]] van regisseur [[Richard Oswald]]. De film is geheel opgenomen in [[Duitsland]]. Er bestaan vandaag de dag geen kopieën meer van.
*In 1956 verscheen de eerste verfilming van het verhaal, ''[[Around the World in Eighty Days (1956)|Around the World in Eighty Days]]'' met [[David Niven]] en [[Cantinflas]] in de hoofdrollen.
*In 1963 verscheen de parodie ''[[The Three Stooges Go Around the World in a Daze]]''.
*In 1983 werd het idee gebruikt voor de Japanse animatieserie ''[[Ginga Shippu Sasuraiger]]'', waarin een groep avonturiers in een treinvormig schip de Melkweg moet doorkruisen binnen bepaalde tijd.
*In 1989 verscheen de [[miniserie]] [[Around the World in 80 Days (miniserie)|''Around the World in 80 Days'']], met [[Pierce Brosnan]] als Fogg, [[Eric Idle]] als Passepartout, [[Peter Ustinov]] als Fix en enkele andere televisiesterren in cameorollen.
*In 1986 maakte Disney zijn eigen versie van het verhaal met [[Mickey Mouse]], [[Donald Duck (figuur)|Donald Duck]] en [[Goofy]] als hoofdpersonen.
*Het verhaal is meerdere malen aangepast voor toneeluitvoeringen.
*In 2004 volgde [[Around the World in 80 Days (2004)|een tweede verfilming]] van het boek, met in de hoofdrollen [[Jackie Chan]] en [[Steve Coogan]].
*In 2006 verscheen een vrije bewerking door [[Geronimo Stilton]] (Nederlandse versie in 2009).
*In 2009 volgde in Nederland een cabaretvoorstelling, uitgevoerd door [[Het Zuidelijk Toneel]], de mannen van [[NUHR]] en [[Bert Visscher]].
*In 2021 is ''[[Around the World in 80 Days (televisieserie)|Around the World in 80 Days]]'' als televisieserie uitgebracht met [[David Tennant]] in de hoofdrol.
== Externe links ==
* [http://www.gutenberg.org/ebooks/11318 De reis om de wereld in tachtig dagen] op [[Project Gutenberg]].
{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Around_the_World_in_Eighty_Days}}
{{References}}
}}
{{Commonscat}}
{{DEFAULTSORT:Reis om de wereld in tachtig dagen, De}}
[[Categorie:Avonturenroman]]
[[Categorie:Boek van Jules Verne]]
[[Categorie:Verfilmd verhaal]]
[[Categorie:19e-eeuwse roman]]
[[Categorie:Boek in het publiek domein]]
| 68,988,624
|
[{"title": "De reis om de wereld in tachtig dagen", "data": {"Oorspronkelijke titel": "Le tour du monde en quatre-vingts jours", "Auteur(s)": "Jules Verne", "Land": "Frankrijk", "Taal": "Frans", "Reeks/serie": "Voyages extraordinaires #11", "Genre": "Avonturenroman", "Uitgever": "Pierre-Jules Hetzel", "Uitgegeven": "30 januari 1873", "Medium": "Print", "Pagina's": "217", "Verfilming": "Zie \"Bewerkingen\"", "Portaal": "Literatuur"}}]
| false
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.